Gemeente benadrukt in startnotitie belang van participatie bij opstelling Omgevingsvisie

Voorafgaand aan het inmiddels zeer heikele agendapunt Duindigt, trapt de raadscommissie Fysieke Leefomgeving komende maandagavond het politieke seizoen 2025/2026 af met een op het oog minder spannend onderwerp. Dat betreft de start van het participatieproces als onderdeel van het traject dat moet leiden tot de opstelling van een Omgevingsvisie. De in 2024 van kracht geworden Omgevingswet verplicht elke gemeente om een Omgevingsvisie op te stellen. Op basis daarvan kunnen B en W omgevingsprogramma’s opstellen (zoals de Noordrand), met concrete acties en maatregelen om de doelen uit de visie te realiseren. De Omgevingsvisie omvat beleid dat heel Wassenaar omvat. Uiteindelijk maakt elke gemeente ook een Omgevingsplan met alle regels voor de fysieke leefomgeving. Ook dat omvat heel Wassenaar en vervangt de lappendeken aan bestemmingsplannen die voor deelgebieden gelden. Toekomstige omgevingsvergunningen voor bijvoorbeeld bouwplannen worden getoetst aan het Omgevingsplan.

Door Jos Knijnenburg

De opstelling van de nieuwe Omgevingsvisie is een hele kluif Al in 2023 is een soort spoorboekje opgesteld waarin de verschillende stappen werden beschreven. Afgelopen voorjaar is een “eerste proeve” is opgesteld waarin zes thema’s worden benoemd die zoals B en W het noemen ”richting geven aan de toekomst van de gemeente”. Dat betreft waardevol groen en erfgoed, leefbaar en aantrekkelijk wonen, economisch vitaal, bereikbaar en toegankelijk, gezond en veilig en tenslotte duurzaam en energieneutraal. Die onderwerpen komen niet uit de lucht vallen maar zijn gedestilleerd uit de lopende Structuurvisie en de nieuwe Omgevingswet. En zoals we eerder schreven, het zijn stuk voor stuk thema’s waar de schrijvers van de partijprogramma’s voor de raadsverkiezingen in maart 2026 ongetwijfeld raad mee weten. De Structuurvisie, waarin Wassenaar wordt bewierookt als een ‘landgoed aan zee’, stamt uit 2017 en heeft op papier een houdbaarheidsdatum die dit jaar afloopt, maar moet nog even mee. Want volgens de Omgevingswet dient elke gemeente uiterlijk 1 januari 2027 een Omgevingsvisie te hebben vastgesteld, maar nu al is duidelijk dat Wassenaar dat niet gaat halen want volgens de laatste planning wordt de visie pas eind 2027 door de raad vastgesteld. 

De reden is de tijd die nodig is voor het participatieproces, het benoemen van de Wassenaarse ambities en wettelijke termijnen. Volgens het raadsvoorstel dat maandag op tafel levert de uitloop geen noemenswaardige knelpunten op omdat de huidige Structuurvisie van toepassing blijft. Dat raadsvoorstel en de bijbehorende startnotitie gaan over het participatieproces. B en W benadrukken het belang van de Omgevingsvisie: “Het helpt ons bij het maken van keuzes voor de komende jaren”. Wassenaar wil dat het niet alleen maar voldoet aan de regels van de nieuwe Omgevingswet, maar dat het een stuk van alle inwoners is. “We vinden het daarom heel belangrijk dat inwoners, ondernemers en organisaties actief meedenken en meedoen”, aldus de Startnotitie. In het raadsvoorstel staat daarbij een niet onbelangrijke kanttekening. Het wordt namelijk ongetwijfeld nog een hele uitdaging om bewoners betrokken te krijgen. 

De adviezen van het Burgerberaad Verkeer kregen zeker in eerste instantie niet de ontvangst waarop de deelnemers hoopten. Het zeer uitgebreide participatieproces voor het programma Noordrand, dat in de stukken als leerproces wordt aangestipt, toonde iets anders aan. Planning en participeren beginnen weliswaar beiden met een p, maar het zijn twee aparte takken van sport. Het laat onverlet dat de gemeente als het gaat om de opstelling van de nieuwe Omgevingsvisie alles uit de kast gaat halen om hier bewoners, ondernemers, organisaties en stakeholders bij de betrekken. Van online vragenlijsten, bewonersavonden tot inspiratiesessies. Met communicatie waarbij de lokale en sociale media worden ingezet. Niet onbelangrijk, met aandacht voor toegankelijke taal en een heldere terugkoppeling van de resultaten. 

Wassenaar staat open voor nieuwe vormen van participatie zoals via webinars en interactieve apps. Het moet allemaal leiden tot een participatie document dat over een goed jaar (oktober 2026) gereed moet zijn. Hierna wordt een half jaar uitgetrokken (tot maart 2027) voor de opstelling van een document waarin ambities maar ook keuzes voor het nieuwe ruimtelijke beleid worden vastgelegd. Dat vormt de basis voor een Ontwerp Omgevingsvisie waarin de Wassenaarse ambities worden omgezet naar “vloeiende, wervende teksten”, waarbij het verhaal beeldend wordt gemaakt door kaarten toe te voegen. Al dat moois moet in september 2027 gereed zijn en wordt ook ter inzage gelegd. De vaststelling van de Omgevingsvisie is in het laatste kwartaal van 2027 voorzien.