Hoger bouwen maakt herontwikkeling Maaldrift binnen bestaande terreingrenzen goed mogelijk

Het Ministerie van Defensie zet haar plannen om het huidige Mobilisatiecomplex (MOB) Maaldrift om te vormen tot een hoogwaardig opleidings- en trainingscentrum ten behoeve van de Koninklijke Marechaussee (KMar) door, zo blijkt uit het afgelopen vrijdag digitaal gepubliceerde ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) en de milieueffectenrapportage (MER). Hoewel de ruimte behoefte (30 hectare) aanzienlijke groter is dan het bestaande complex in Wassenaar Noord, denkt de KMar daarmee uit de voeten te kunnen. Defensie wil samen met de gemeente Wassenaar zoeken naar mogelijkheden voor “aanpassing van de bebouwingshoogte en het bebouwingspercentage, zodat dit passend is bij de omgeving”, aldus het ontwerp NPRD. De ontsluiting van het complex en de aansluiting daarvan op het lokale en provinciale wegennet “vragen aandacht”.

Door Jos Knijnenburg

Defensie wil op Maaldrift, zoals het in het MER wordt omschreven, een Integraal Beroeps- en Trainingscentrum (IBT) en een Campus Bewaken en Beveiligen realiseren. De afgelopen jaren hebben ontwikkelingen in de wereld en in Nederland tot een toenemende vraag naar inzet van de Koninklijke Marechaussee. Hierdoor is de organisatie snel gegroeid, zowel voor wat betreft het aantal mensen als de hoeveelheid taken, vooral in de regio West (Haagse regio). Die groei is van invloed op het opleiden en geoefend houden van het personeel. Volgens de Politiewet moet iedere KMar-medewerker die uitvoerende werkzaamheden verricht, opgeleid, getraind en bekwaam zijn in “het gebruik van geweldsmiddelen en vrijheid beperkende maatregelen”. 

Naast het geoefend houden van het uitvoerende personeel in de Haagse regio, moeten ook de mensen die zich bezighouden met bewaken en beveiligen worden opgeleid. Dit gebeurt het meest effectief als onderwijs en praktijk geografisch dicht bij elkaar zijn gepositioneerd. Binnen de KMar loopt er een project om een opleidingscampus dichtbij de huisvesting van personeel dat zich bezighoudt met wat wordt genoemd Hoog Risico Beveiliging (HRB) te realiseren. De huidige faciliteiten zijn gerealiseerd voor circa 750 medewerkers met uitvoerende taken, maar inmiddels zijn er 1400 medewerkers en dat aantal blijft groeien. Faciliteiten zijn niet alleen verouderd, maar voldoet tevens niet meer aan de huidige wensen en groei. Defensie wil de opleidings- en trainingsmogelijkheden uitbreiden en updaten. 

Op 15 december 2023 werd bekend gemaakt dat hiervoor het in de vroege jaren vijftig gebouwde MOB Maaldrift in beeld is. Destijds werd al kenbaar gemaakt dat voor een plannen een ruimtebehoefte van circa 30 hectare bestaat, aanzienlijk meer dan de omvang van het bestaande MOB-complex in MOB. Die grote oppervlakte houdt verband met de aard van het trainings- en opleidingscentrum dat voorziet in schietbanen, sport- en trainingsaccommodaties, reality-based trainingsfaciliteiten, kantoorruimten, les- en examenlokalen, legering en bedrijfscatering, parkeerruimte, logistiek en munitieopslag. B en W van Wassenaar zagen in februari 2024 in hun eerste zienswijze op de plannen, gericht aan de toenmalige staatssecretaris van Defensie Van der Maat, de bui boven Noord al hangen en spraken van een ontwikkeling met naar verwachting “veel impact op de fysieke leefomgeving”. 

Uit de afgelopen vrijdag gepubliceerde MER blijkt dat Defensie weliswaar nog altijd een ruimtebehoefte heeft aan 30 hectare, maar daar binnen de hekken van het bestaande MOB-complex een mouw aan denkt te kunnen passen, door sloop en nieuwbouw in combinatie met het toepassen van meerlaagse bebouwing. Op deze wijze kan “een verdubbeling van het bestaande bedrijfsvloeroppervlak (BVO) gehaald worden”. Sterker nog, “daarmee is de ruimtevraag in feite kleiner, passend bij de huidige begrenzing”, zo is te lezen in het MER. Uitgaande van het behouden van de bestaande terreingrenzen, wordt in de milieueffectenrapportage geconcludeerd dat “er geen significant negatieve effecten optreden bij het inrichten van het terrein”. De voorgestelde voorzieningen wijken weliswaar af van het referentiegebruik, ‘’maar vallen, gelet op de intensiteit en type activiteit, mee”, aldus het MER. Daarin passeert een heel bataljon aan mogelijke effecten de revue waarbij de plannen voor Maaldrift op één van die effecten verreweg de laagste score krijgt en dat betreft ‘infrastructuur’. 

De gemeente Wassenaar wees Defensie in februari 2024 in dit verband op één van haar opgaven in wat toen nog de Groene Zone werd genoemd, “het verminderen van de verkeersdruk”. Dat kwam ook twee maanden later in een eerste overleg met Defensie aan de orde, waarbij naar aanleiding van een CDA-motie, speciaal aandacht werd gevraagd voor de verkeersproblematiek rondom het Rozenplein en de Rozenweg. Tijdens een eerste informatiebijeenkomst van Defensie in Rotterdam werd duidelijk dat Defensie gezien de plannen verre van gelukkig is met de huidige hoofdontsluiting van het MOB-complex via de Deijlerweg. De verkeersproblematiek in Noord speelt ook een belangrijke bijrol in het dossier bestemmingsplan Valkenhorst dat haar grande finale bij de Raad van State nadert. 

Op 26 juni a.s. is er een informatiebijeenkomst voor de Defensieplannen in Zuid-Holland. Tot en met 9 juli a.s. kunnen er bij Defensie zienswijzen op het ontwerp NPRD en het MER worden ingediend. Hierop volgt een reactie middels een Nota van Antwoord en eind 2025 stelt het kabinet het NPRD vast.