Groene oostrand van Wassenaar stond al menigmaal onder stevige planologische druk

De gemeente Wassenaar maakte vorige week op haar site en in deze krant bekend dat zij samen met de Stichting Twickel werkt aan de ontwikkeling van een ruimtelijk programma voor de Papenwegse en Zuidwijkse polder oftewel de groene oostrand van Wassenaar. Een gebied dat onder druk staat door “klimaatverandering en afnemende biodiversiteit”. Al decennialang kampen de polders ook met planologische druk in de vorm van een dreigende verstedelijking.

Door Jos Knijnenburg

De Papenwegse en Zuidwijkse polder omvatten samen ruwweg het open gebied tussen A44 en de spoorlijn Leiden - Den Haag. Aan de noordzijde begrensd door de Rijnlandroute, aan de zuidrand door de Papelaan. Met de kanttekening dat een deel van de Papenwegse polder doorloopt tot aan de andere kant van de Papelaan. Zeg maar de weilanden waarop men vanaf het perron op het treinstation Voorschoten zicht heeft wanneer de blik richting Wassenaar wordt gericht. De Veenwatering vormt de begrenzing tussen beide polders. Het scheelde niet veel of er was letterlijke een streep door de groene oostrand getrokken in de vorm van de Leidse Baan. Een nieuw aan te leggen verbindingsweg tussen De Vink in Leiden en de Haagse Schenkkade. Hoewel de aanleg van de nieuwe provinciale weg na felle protesten begin jaren 70 werd afgeblazen, zijn twee ‘kunstwerken’ op het geplande tracé tot op de dag van vandaag nog te zien. Het Leidse verkeersknooppunt tussen Ter Wadding en De Vink en de enorme fietstunnel op de Horst- en Voordelaan in Voorschoten. Een derde kunstwerk dat al was aangelegd, een viaduct over de Papelaan, werd in 1988 afgebroken. Nadat Leiden in 1966 een deel van Voorschoten had geannexeerd, kon in de jaren 80 en 90 de Leidse wijk Stevenshof worden gerealiseerd, waarmee de groene oostrand met een fors oprukkende verstedelijking werd geconfronteerd. We zijn het al bijna vergeten, maar ook Wassenaar had ooit ambities om juist hier uit te breiden. In het ontwerp-struktuurplan (1972) werd een mogelijke uitbreidingslocatie van het dorp van circa 15 hectare genoemd, ten oosten van de Rijksstraatweg tussen de Vinkelaan en de Rozenweg. In de Woningbouwnota (1979) werd de lokatie qua omvang beperkt tot 5 hectare. “Geen eerste keus”, maar als de ruimtenood hoog zou zijn “een nadere studie waard”. Zo ver is het nooit gekomen. Later werd aan de rand van de oostrand het villawijkje Papehof gebouwd, grotendeels op de plek waar de firma Wildenberg was gevestigd. Toen de wijk in de oksel tussen de Vinkelaan en de Papelaan nadien ruimtelijk werd afgerond met de bouw van een (houten) villa op de plek van kwekerij van Spronsen, werd goed duidelijk hoe gevoelig bouwen in de oostrand was geworden. Grondeigenaar Stichting Twickel moest elders planologische leegheid garanderen om toestemming te krijgen. De naam Twickel is gevallen. Door een huwelijk in 1676 van een lid van de familie Van Wassenaer Obdam kwamen bewoners van Twickel in het bezit van de heerlijkheid Wassenaar. Daartoe behoorden boerderijen, het Baljuwhuis, het landgoed Zuidwijk en honderden hectares grond. Nog altijd is Twickel met recht grootgrondbezitter in het Wassenaarse deel van de groene oostrand die deels ook in Voorschoten is gelegen. Twickel en de Stichting Horst en Voorde kwamen in 2012 met een gezamenlijke visie op de plannen voor de aanleg van de Rijnlandroute. Onder de titel ‘Spaar de landgoederenzone’ werd gewezen op de onschatbare waarde van de groene oostrand en gepleit voor “een 21e eeuwse oplossing”. Die kwam er want de weg tussen de Corbulotunnel en de A44 werd verdiept, in plaats van op maaiveld aangelegd, al hadden velen liever een langere tunnel gezien. Eerder, eind 1991 verscheen de ‘Structuurschets Leidse regio’, waarin wethouders uit de regio grootschalige potentiële bouwlocaties rond Leiden verkenden. Tussen het spoor en de Molensloot in de Papenwegse polder zouden binnen Voorschoten 2390 woningen (76 hectare) passen. Werd er tot aan de Veenwatering en daarmee ook op deels Wassenaarse grond gebouwd dan zou de capaciteit kunnen worden uitgebreid tot 3760 woningen (120 hectare). Het voorzieningenniveau zou dan kunnen worden vergeleken met de Leidse wijk Stevenshof. Waarmee igezegd is dat waakzaamheid voor de oostrand sowieso is geboden. Vraag het maar aan de Kerkehouters die in 2009 werden geconfronteerd met een plan voor een 27-holes golfbaan in de polder achter de wijk.