Gebied Zijlhoek de Woerd naast Valkenhorst op ministeriële lijst met doorbraaklocaties

Het ongeveer 62 hectare omvattende Katwijkse gebied Zijlhoek de Woerd, dat wordt omsloten door de Wassenaarse Zijlwatering, het gebied van het voormalige vliegveld Valkenburg (Valkenhorst) en de Rijnlandroute (N206) is door demissionair minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) blijkens een brief aan de Tweede Kamer, aangemerkt als mogelijke “doorbraaklocatie”. Dat zijn gebieden verspreid over het land waar versneld grootschalige woningbouw zou moeten gaan plaatsvinden. Het gaat in totaal om 20 locaties waar door een versnelde planontwikkeling minimaal 100.000 woningen zouden moeten worden gebouwd om in te lopen op het woningtekort. Zijlhoek de Woerd en 3 andere locaties staan als de spreekwoordelijke nummers 21 tot en met 24 op de lijst met de toevoeging “nog in onderzoek”. Begrijpelijk, als we kijken naar Zijlhoek de Woerd.

Door Jos Knijnenburg

Alle aandacht die er de afgelopen jaren is geweest voor de totstandkoming van het bestemmingsplan Valkenhorst en de nog altijd lopende beroepsprocedure bij de Raad van State, laat onverlet dat rondom het voormalige vliegkamp een aantal andere (deel-)gebieden liggen waar ook veel staat te gebeuren. De Noordrand is een Wassenaarse aangelegenheid, deelgebieden als de Mient Kooltuin, het Valkenburgse Meer en Zijlhoek de Woerd liggen weliswaar op Katwijks grondgebied, maar zijn om uiteenlopende redenen indirect ook voor Wassenaar van belang. Zo speelt de Mient Kooltuin als recreatieve overlooplocatie voor het woongebied Valkenhorst een cruciale rol voor de bouwmogelijkheden aldaar. De Stichting Duinbehoud heeft dat met haar nog altijd lopende beroepsprocedure er bij Katwijk nog eens flink ingewreven. De reeds door de Raad van State geaccordeerde en in het Wassenaarse bestemmingsplan Landelijk Gebied verankerde, forse uitbreiding in de Noordrand van het Valkenburgse Meer (ca. 19 hectare) wordt door de recent ingestorte oevers mogelijk weer ter discussie gesteld, maar dit project hangt nog altijd boven de markt zolang de stekker niet uit de zandwinning is getrokken. Het aangrenzende Zijlhoek de Woerd is weer een totaal ander verhaal. Katwijk heeft het gebied met name vanwege de ligging steeds bewierookt als een ‘scharnierpunt’ tussen Valkenhorst, Oegstgeest, Leiden en het aangrenzende Valkenburgse Meer. In een recente vacature van Katwijk voor een projectleider voor dit gebied wordt gesproken over “een grootschalige transformatie-opgave”. Net als Wassenaar (in maart 2021) voor de Noordrand deed, stelde Katwijk in februari 2021 een Nota van Uitgangspunten voor Zijlhoek de Woerd vast. Daarin wordt gesproken over ruimte voor wonen, werken en groen. Werken in een ‘campussetting’ en een ‘eventueel woningbouwprogramma’ dat een aanvulling op dat van Valkenhorst moet zijn. Het geheel moet een ‘passende ontsluiting krijgen’. De volgende stap is een gebiedsvisie waarvan de contouren in mei 2022 middels een participatiedocument zichtbaar werden. Een fors deel van Zijlhoek de Woerd krijgt de status ‘ontwikkelgebied’. Gezien de ‘uitmuntende ligging’ waarbij onder andere het nabijgelegen Biosciencepark, Unmanned Valley en ESA worden genoemd, zet Katwijk hoog in op ‘internationaal georiënteerde kennisintensieve bedrijvigheid’. Wat voor ‘woonmilieus’ hier moeten komen is een stuk minder duidelijk. Wassenaar volgt het allemaal met argusogen. De wooncapaciteit van Valkenhorst is al verhoogd van 5.000 naar 5.600 woningen, maar daar blijft het duidelijk niet bij. Extra huizen en bedrijvigheid genereren immers nog meer verkeer in de regio. Katwijk heeft in Zijlhoek de Woerd weinig grondposities en de gebiedsontwikkeling moet door derden zoals ontwikkelaars moeten worden gerealiseerd. Met name in de Zijlhoek, gelegen tussen de Wassenaarse Zijlwatering en de Zonneveldlaan, liggen grote complexen met kassen. We zagen in de Duivenvoordecorridor in de praktijk wat erbij komt kijken (in tijd en geld) om een dergelijke branche uit te kopen. Ook de ontsluiting van Zijlhoek de Woerd is een puzzel. Dat moet via de nieuwe Rijnlandroute afslag Valkenburg Oost, het enige andere alternatief is via de Voorschoterweg. Minister Keijzer stelt in haar brief van 12 juni jl. aan de Tweede Kamer dat haar ‘doorbraakaanpak’ voor substantiële nieuwe woningbouwlocaties zich vooral richt op het intensiveren van samenwerking. Ze reageert daarmee op een toenemende roep vanuit samenleving en politiek om als overheid meer regie te voeren om het schreeuwende woningtekort in te lopen. De minister wil met de doorbraakaanpak sneller tot gedragen bestuurlijke overeenkomsten tussen partijen komen, waarbij heldere termijnen voor besluitvorming worden gehanteerd. Maar let wel, er is geen blauwdruk die per locatie doorlopen kan worden, elke locatie heeft haar eigen ‘doorbraak-agenda’ en bevindt zich ‘op een ander moment in de gebiedsontwikkeling’. We moeten onmiskenbaar denken aan Valkenhorst, waar meerdere malen bestuurlijke afspraken zijn gemaakt met ook Wassenaarse handtekeningen. Precies 3 jaar geleden bezocht toenmalig woonminister Hugo de Jonge het voormalige marinevliegkamp waarover toen al 17 jaar plannen werden gemaakt. Ook toen zou er een doorbraak moeten worden gemaakt om olie in de vastgelopen woningmarkt te gooien, al noemde niemand het zo. Meer betaalbare huizen en tijdelijke woningen als ‘flexibele schil rond de vaste woningmarkt’ op Valkenhorst, daarvoor ‘is hier plek zat’, stelde de minister vast die er aan toevoegde ‘zo moeilijk kan het niet zijn’.