Bouwend Nederland inventariseert effect recente stikstofuitspraken op nieuwbouw

De gemeente Katwijk concludeerde op 11 december jl. in een raadsbrief over de uitspraak van de Raad van State over het bestemmingsplan ‘Woongebied Valkenhorst’ al: “alles rond het stikstofdossier is voortdurend in beweging”. Het bleek een profetische brief. 

Precies een week later zette diezelfde Raad van State in een uitspraak het zogeheten ‘intern salderen’, waarbij in bepaalde gevallen voor nieuwbouw geen natuurvergunning zou zijn vereist, bij het grofvuil. In januari bepaalde de rechtbank in Den Haag dat de Nederlandse overheid meer moet doen om natuurschade in beschermde gebieden zoals de duinen, te voorkomen. Bouwend Nederland, de vereniging van bouw- en infrabedrijven, zette de gevolgen van de recente stikstof uitspraken op een rij en publiceerde een opvallende kaart.

Door Jos Knijnenburg

We schreven al eerder over de Katwijkse reactie op de uitspraak van de Raad van State met betrekking tot de bezwaren die onder de gemeente Wassenaar en enkele natuur- en belangenorganisaties zoals Duinbehoud, de Vereniging van Vrienden van Wassenaar en de Stichting Valkenburg Groen hadden ingediend tegen het door Katwijk vastgestelde bestemmingsplan ‘Woongebied Valkenhorst’. 

Het Katwijkse college constateerde op 11 december 2024 in een brief aan de eigen gemeenteraad tevreden dat haar argumenten “op stikstof” en over de bestuurlijke afspraken met Wassenaar bij de Raad van State overeind waren gebleven. Katwijk moest nog wel op een drietal punten aan de slag. Het betrof allereerst de wijze waarop Katwijk de beperking van de recreatiedruk op de duinen wil realiseren. Het betreft zaken zoals de omgang met honden in de duinen en hoe men denkt te kunnen borgen dat die viervoeters de vogels tijdens het broedseizoen niet verstoren. De Raad van state stelde vast dat Valkenhorst gaat zorgen voor een toenemend aantal bezoekers van het Natura 2000 gebied, al dan niet met hond. Een tweede punt betreft een nadere ruimtelijke onderbouwing van de bouwhoogte op Valkenhorst. Als derde en laatste punt oordeelde de Raad van State dat onvoldoende is beoordeeld in hoeverre het plan Valkenhorst leidt tot een slechtere verkeerssituatie op bestaande Wassenaarse kruispunten met de N44. Katwijk gaf al direct aan haar huiswerk op deze drie punten zo snel mogelijk te willen doen, als het kan eerder dan de door de Raad van State gestelde termijn van 26 weken. De stikstofproblematiek viel hier zoals gezegd buiten, al signaleerde B en W wel dat alles rondom dat specifieke thema “voortdurend in beweging is”. Maar, zo werd daaraan toegevoegd, “de zorg dat er met deze uitspraak van de Raad van State opnieuw beweging zou komen is niet uitgekomen. Daar zijn we blij mee”. Die laatste verzuchting is goed te begrijpen. 

Binnen Katwijk ontstond veel discussie over de wijze waarop de gemeente de uitstoot van stikstof inzake het plan Valkenhorst wilde compenseren. Het ging daarbij om het opkopen van stikstofrechten van oude boerderijen rondom het voormalige marinevliegkamp. Letterlijk een stikstofkoehandel met als curieuze bijkomstigheid dat op sommige bedrijven al lang geen koe meer was te bekennen. Dat opkopen van stikstofrechten van agrarische bedrijven doet het Rijk overigens zelf ook in allerlei vormen, om bijvoorbeeld de aanleg van nieuw wegen mogelijk te maken maar ook bij plannen voor Schiphol is deze truc gebruikt. In het geval van Valkenhorst heeft Katwijk overigens meer ijzers in het vuur. Zoals de creatie van nieuwe natuur als het Barakkenbos in de Mient Kooltuin en de afwaardering van de verkeersdruk op de provinciale N441, de Wassenaarseweg, het verlengde van de Katwijkseweg in Wassenaar. Een maatregel die Wassenaar met applaus begroet omdat hier de bron van de drukste sluiproute door het dorp wordt aangepakt. 

Maar nu is daar Bouwend Nederland dat met een kaart waarop beschermde natuurgebieden (‘relevante habitats’) zoals de duinen worden afgebeeld inclusief bufferzones op die tot afstanden van 1000, 3000 en 5000 meter afstand reiken. Met grijze bolletjes worden vervolgens nieuwbouwprojecten weergegeven met een omvang van 1 tot maximaal 20.000 woningen. Bouwend Nederland heeft berekend dat er concreet 631.000 nieuwe woningen in de pijplijn zitten, waarvan er maar liefst 244.000 stuks geraakt worden door de lopende en nog altijd in beweging zijnde stikstofproblematiek. De vereniging spreekt van “schrikbarend veel kwetsbare natuur in Nederland”. Opvallend, de gemeente Wassenaar, zelf voorzien van een bescheiden grijs bolletje, wordt op de kaart letterlijk visueel omgeven door een ogenschijnlijk gigantisch aantal nieuwbouwprojecten in Den Haag, de as Leidschendam-Voorschoten (zoals de Duivenvoordecorridor en Starrenburg 3), Leiden en natuurlijk Katwijk waar de omvang van Valkenhorst uiteraard in het oog springt. Dat die binnen de genoemde bufferzones valt is overduidelijk, de duinen liggen er pal naast. De exacte inventarisatie van bouwprojecten die geraakt worden door de stikstofproblematiek is nog niet bekend gemaakt. Daaruit zal blijken of Katwijk het project Valkenhorst op stikstof inderdaad zo goed op de rit heeft als in december werd aangenomen.