Overdracht Katwijkse deel Panbos aan Dunea onder druk door slepende rechtszaak barakken

Al jaren wordt er in de Katwijkse politiek gesproken over de verkoop van het Katwijkse deel van het precies op de gemeentegrens met Wassenaar gelegen Panbos, ook wel bekend onder de zondagse naam Pan van Persijn, aan het water- en duinbedrijf Dunea. B en W van Katwijk hebben nu, zoals was beloofd in de stukken van de Begroting 2025, de Katwijkse gemeenteraad per brief laten weten dat de geplande verkoopdatum 1 januari 2025 onder druk staat door de slepende rechtszaak waarin Katwijk en Dunea zijn verwikkeld over de voorgenomen sloop van een aantal militaire barakken langs de Wassenaarseweg nabij het Panbos.

Door Jos Knijnenburg

Het Panbos of de Pan van Persijn ligt grofweg voor een derde binnen de gemeente Wassenaar en het restant ligt op Katwijks grondgebied. Ooit behoorde het landgoed tot het jachtgebied van de heren van Persijn, een roemrucht geslacht dat enkele eeuwen een kasteel aan de oostkant van de Rijksstraatweg, even ten zuiden van de huidige wijk Kerkehout bewoonde. Later kwam het gebied in handen van de Wassenaarse familie Jochems. Katwijk kocht in 1955 het Katwijkse deel van de familie. Het Wassenaarse deel bleef familiebezit en behoort nog altijd tot het Landgoed Duindigt van de erven, niet te verwarren met gelijknamige de draf- en renbaan, maar wordt beheerd door Katwijk als onderdeel van het Panbos. 

Het Wassenaarse deel van het Panbos kreeg de naam Meta’s Duin, een verwijzing naar Meta Jochems. Het hoog op de duinengelegen gebied is niet alleen bekend door het schitterende uitzicht dat het biedt over het aangrenzende natuurgebied Lentevreugd en het dorp Wassenaar, maar ook door de sporen van de Duitse Atlantikwal die hier bewaard zijn gebleven zoals de betonnen anti-tankmuur en haaientanden. Katwijk wil af van haar deel van het Panbos dat fysiek onderdeel uitmaakt van het aangrenzende in Katwijk en Wassenaar gelegen duin- en waterwingebied Berkheide dat wordt beheerd door Dunea. Het duin- en waterbedrijf heeft enkele jaren geleden alleen een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de gemeente Katwijk om in de gebieden Mient Kooltuin, de Mienkant en het Panbos de recreatieve en ecologische bufferfunctie te versterken. 

De pijlers worden gevormd door natuur, recreatie, waterwinning en erfgoed. Een hele mond vol, maar de overeenkomst heeft alles te maken met de ontwikkeling van de aan de Mient Kooltuin grenzende toekomstige woonwijk Valkenhorst. Het is de bedoeling de recreatieve druk op het kwetsbare duin- en drinkwatergebied Berkheide te verminderen door juist hier op dat vlak mogelijkheden te scheppen. Dunea, dat wordt geconfronteerd met een toenemende vraag naar drinkwater, wil de winningsmogelijkheden in Berkheide uitbreiden richting de Wassenaarse weg uitbreiden door het grootste deel van de voormalige militaire barakken aan de duinzijde van de weg te slopen. Een plan dat op fel verzet van erfgoedorganisaties als het Cuypersgenootschap stuitte die naar de rechter stapten. Na een gerechtelijke een uitspraak dat slechts een beperkt aantal van de barakken, waarvoor Katwijk al een sloopvergunning had verleend, tegen de vlakte mocht, volgde een beroepsprocedure bij de Raad van State die nog steeds niet is afgerond. Dunea dreigde namelijk na de uitspraak een streep te zetten onder haar medewerking aan de realisatie van het recreatieve barakkenbos langs de N441, terwijl Katwijk zich op het standpunt stelde dat de sloopvergunning een weloverwogen keuze is geweest. 

De gemeente wil met het hoger beroep voorkomen dat een deel van de sloopbarakken nog tot in lengte van jaren staat weg te kwijnen. Daarnaast heeft de gemeente de geplande nieuwe natuur ook hard nodig om het stikstofplaatje van Valkenhorst, waarvan het bestemmingsplan mede door toedoen van Wassenaar ook nog onder de rechter is, rond te krijgen. Kortom, alle partijen besloten, om uiteenlopende redenen, om door te procederen. Los daarvan speelt de kwestie van het Panbos, waar Katwijk vanaf wil door het gebied over te dragen aan Dunea. Een transactie die al jarenlang in de pen zit en eerder in de Katwijkse politiek de tongen losmaakte, want het de gemeente beheerde het gebied dat een grote duinvallei of “pan” en veel bosschages omvat, voornamelijk met het oog op de recreatieve functie. In de Katwijkse politiek ontstonden eerder zorgen in hoeverre het Panbos die functie ook na de overdracht aan Dunea zou kunnen behouden. In de meest recente raadsbrief benadrukt het Katwijkse gemeentebestuur dat het uitgangspunt voor het Panbos blijft een openbaar en toegankelijke recreatiebos. De samenwerkingsovereenkomst met Dunea loopt in 2025 weliswaar af, maar de intentie is om deze te verlengen. En zo gaat de juridische soap rondom het barakkendorp ter weerszijden van de N441 nog even door. De bouwsels aan de westzijde waar het om gaat zijn inmiddels allang ontruimd door de bewoners die er omwille van het leegstandbeheer woonden en voorzien van een tijdelijke omheining waarachter ze collectief staan te verloederen. 

Foto: De Pan van Persijn alias het Panbos als groene vlek op de kaart naast de duinen (links) en met de gemeentegrens tussen Wassenaar en Katwijk als rode lijn aangegeven.