Een jaar na de politieke ‘aardbeving’

Recentelijk verscheen een notitie van Henri Lenferink met observaties en gedachten over de bestuurscultuur in Wassenaar. Een enkele fractievoorzitter zou zich in de ‘ontkenningsfase’ bevinden. Eerst echter in dit artikel een beschrijving van de stappen die sinds vorig jaar december zijn gezet om te komen tot een verbetering van de bestuurscultuur, die overigens nog niet tot resultaten hebben geleid. 

Door Jan H. de Roij

Volgende week is het een jaar geleden dat Caroline Klaver met haar afscheidsspeech als wethouder een politieke aardbeving in ons dorp veroorzaakte. Haar beschuldigingen over grensoverschrijdend gedrag in de richting van ‘ een bepaalde wethouder’ en de bestuurscultuur in algemeenheid dreunen nog steeds na. Tot ongenoegen van sommige ex-wethouders wilde zij niet expliciet maken wie zij bedoelde. Burgemeester Leendert de Lange vroeg in maart bureau Berenschot om een onderzoek te doen naar de bestuurscultuur en sociale veiligheid, omdat hij meer klachten had ontvangen over grensoverschrijdend gedrag. In het rapport dat in juni verscheen werd een ontluisterend beeld gegeven van het politieke klimaat in ons dorp en een verbetertraject voorgesteld. De gemeenteraad besloot daarop dat de fractievoorzitters dit verbetertraject zelf ter hand zullen nemen tegen het advies van de burgemeester in, die de regie bij een stuurgroep had willen beleggen. De commissaris van de Koning, Jaap Smit, had weinig vertrouwen in dit zelfreinigende vermogen van de Raad en stelde in een stevig gesprek met de fractievoorzitters voor om een begeleider te benoemen. Dat werd uiteindelijk voormalig burgemeester van Leiden, Henri Lenferink. Na de zomervakantie hebben er gesprekken tussen hem en de fractievoorzitters plaatsgevonden. Tijdens zijn bezoek aan onze gemeente in oktober liet de Commissaris van de Koning weten dat er nog weinig vooruitgang was in het verbetertraject, hetgeen ook iedereen die de Commissie-en Gemeenteraadsvergaderingen volgt kan constateren. Jaap Smit heeft vertrouwen in Lenferink en liet doorschemeren dat hij vanuit het Provinciehuis de ontwikkelingen scherp volgt. Begin november heeft Henri Lenferink wederom gesproken met de fractievoorzitters en zijn bevindingen neergelegd in een notitie getiteld “Observaties en Gedachten”. Op basis van deze notitie worden de fractievoorzitters geacht een ‘concreet actieplan’ op te stellen om de gewenste bestuurscultuur te bewerkstelligen.

Wat opvalt, is dat Lenferink blijkbaar moet constateren dat er geen overeenstemming is over de essentie van het vraagstuk en dat niet iedereen van mening is dat er een probleem is. Dat hoeft volgens hem het nemen van concrete maatregelen echter niet in de weg te staan. De meerderheid moet daar gewoon mee aan de slag. De meeste fractievoorzitters willen wel verbeteringen, maar de meningen schijnen uiteen te lopen over de vraag welke.

De notitie somt een aantal ‘observaties’ op die het politieke proces tekenen. Zo zou het meer over de vorm dan de inhoud gaan. Er worden op het laatste moment moties ingediend die enkel tot doel hebben ‘iets binnen te halen’. De scheiding tussen oppositie en coalitie is te sterk wat een inhoudelijk debat niet ten goede komt. Men bekritiseert elkaars stijl van optreden. Kortom een groot aantal irritaties over en weer waar dan ook nog eens 20 jaar wantrouwen en achterdocht aan ten grondslag ligt.

Lenferink adviseert om te werken aan betere verhoudingen door ‘oud zeer’ uit te spreken. Ook moet men afspraken maken over onder andere de ‘partij-stukjes’ in deze krant. Verder geeft hij enkele praktische tips, zoals het debat voeren over de hoofdlijnen, de kaders, en niet over de details. Hij adviseert de gemeenteraadsleden een debattraining te volgen. De coalitie moet niet proberen interpellaties tegen te houden, maar die moeten niet uit de hand lopen. En, ‘respecteer de positie van de voorzitter’, lees burgemeester.

De notitie geeft niet bepaald de indruk van ‘we gaan er gezamenlijk de schouders onderzetten’. Integendeel, er schijnt overeenstemming te zijn dat er geen overeenstemming is. Dat is het droeve resultaat van een jaar lang zoeken naar oplossingen. Misschien dat door afspraken te maken over kleinere deelonderwerpen er een zodanig onderling vertrouwen gaat groeien dat mogelijk ergens in de toekomst een echte doorbraak komt.

Elders in deze krant kunt u de reacties van de fractievoorzitters op de notitie lezen.