De verkiezingsuitslag nader bekeken

Door Ad Zopfi

Vorige week zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. Het was in zekere zin een verrassende uitkomst met de grote zetelwinst van de VVD en het verlies van een zetel bij Hart voor Wassenaar (HvW), Lokaal Wassenaar! (LW!), GroenLinks-PvdA (GL-PvdA) en het CDA.

Restzetels
Volt heeft het niet gehaald en dat heeft zeker invloed gehad op de verdeling van de restzetels. Omdat we er vanuit mogen gaan dat een belangrijk deel van de Voltstemmers anders op D66 zou hebben gestemd, zou die partij de belangrijkste kandidaat voor de eerste restzetel zijn geweest. De VVD zou dan alleen de laatste restzetel hebben gekregen. Nu heeft de VVD de derde én de vierde restzetel bemachtigd. De overige restzetels gaan in beide gevallen naar Hart voor Wassenaar en GroenLinks-PvdA, die daarmee hun vierde respectievelijk tweede zetel binnenhalen.

Voorkeursstemmen
Naast de lijsttrekkers zijn er negen kandidaten die direct met voorkeurstemmen zijn gekozen. Zij hebben de voorkeursdrempel gehaald, ofwel 25% van de kiesdeler. Bij deze verkiezingen is dat 154 stemmen. Bij de VVD zijn dat vijf kandidaten, die allen al bij de eerste acht op de lijst staan. Bij Hart voor Wassenaar zijn dat de nummers twee en vier, die samen ook meer stemmen halen dan de lijsttrekker. Vooral nummer drie, Irma van de Marel is een stemmenkanon voor Hart. Dat laatste is Maria Bellekom-Vogels bij Lokaal Wassenaar!. Zij krijgt bijna twee keer zoveel stemmen als de lijsstrekker en is goed voor 1/3e van de stemmen op haar partij.

Verder heeft alleen de nummer twee van D66, Lieke van Schouwenburg, voldoende stemmen behaald om direct gekozen te zijn.

Elke kandidaat op de lijst krijgt stemmen
Dat een lijst met veel kandidaten er toe doet bewijst de VVD. De kandidaten na plek 8 zijn samen goed voor ruim 1.100 van de ruim 3.800 stemmen op de VVD. Vijf van de negen partijen die aan deze verkiezingen hebben deelgenomen halen dat aantal niet of maar net.

Vervolg
De VVD is de grootste fractie en de grootste heeft traditioneel het voortouw bij de vervolgstappen richting de vorming van een college. Veel partijen hebben een voorkeur voor een zo breed mogelijk gedragen college-akkoord. Dat vraagt om samenwerking en een zekere eenstemmigheid. Opvallend in dit verband is dat Hart voor Wassenaar na deze verkiezingen opnieuw de ambitie uitspreekt de grootste en leidende partij in Wassenaar te willen worden. Dat lijkt te duiden op een rol in de oppositie. Naast de VVD zijn er dan uitsluitend partijen met twee (D66, LW! en GL-PvdA) of slechts een zetel (CDA, DLW en Forum).

Partijen willen niemand uitsluiten. Maar Forum voor Democratie is voor een aantal partijen op z’n zachts gezegd, geen beoogd samenwerkingspartner. Los van de vraag of Forum daar op uit is.

Om de lastige puzzel richting het formeren van een college te leggen, vindt er eerst een verkenning plaats. Daarvoor is Jan Iedema, VVD wethouder uit Zoetermeer, gevraagd. Hij gaat nu eerst met alle fracties praten. Zijn verslag wordt op 8 april gepresenteerd.