Het internet als zoekmachine

In verband met het feit dat Japan op 15 augustus 1945 capituleerde - wat tot gevolg had dat het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden werkelijkheid geworden was - las ik, dat ongeveer twee miljoen Nederlanders een directe band met Nederlands-Indië hebben. Hetzij door de familiegeschiedenis of door persoonlijke ervaringen. Geldt dat voor mij ook, zo vroeg ik mij af en zo ja zou ik hierover iets via internet terug kunnen vinden?

Door Carl Doeke Eisma

Ik moest denken aan de oudste broer van mijn moeder, oom Bernard. Ik heb hem niet gekend omdat hij in 1944 overleden is. Ik wist dat hij als onderwijzer in Indië gewerkt heeft en via foto’s wist ik hoe hij eruit zag, met wie hij getrouwd was en hoeveel kinderen hij had, maar daar bleef het bij. Er werd vroeger bij mij thuis kennelijk niet vaak over hem gesproken. Wel heb ik nog niet zo lang geleden tijdens een lezing in het buurthuis de Plataan hier in Wassenaar één van zijn dochters ontmoet. Via Delpher een site van de Koninklijke Bibliotheek kwam ik er achter dat zijn naam in 23 tijdschriften en in maar liefst 193 kranten voorkomt.

Hij heeft toen hij 18 jaar oud was in 1922 in Den Haag zijn onderwijsbevoegdheid gehaald. Twee laar later is hij getrouwd en hij kreeg twee zoons en twee dochters. In 1925 is hij met zijn vrouw en één dochter naar Indië vertrokken. De andere drie kinderen zijn in Indië geboren. Na op diverse scholen gewerkt te hebben, werd hij in 1938 benoemd tot directeur van een Mulo in Fort de Kock op Sumatra. Op 16 maart 1942 werd hij door de Japanners gevangen genomen en omdat hij ook sergeant eerste klas bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) was, werd hij op 21 augustus 1942 in een interneringskamp geplaatst. Op de bijgevoegde Interneringskaart staan andere data: 17-3-16 en 17-8-21. Na enig zoeken kwam ik erachter dat de Japanners in die tijd uitgingen van de regeerperiode van keizer Hirohito. De 17 staat dan voor 1942.

Op 26 juni 1944 is Bernard overleden. Hij bevond zich aan boord van de SS Van Waerwijck. Dit schip is in 1942 in de haven van Tandjong Priok door de Nederlanders tot zinken gebracht zodat het niet in handen van de Japanners zou vallen. De Japanners hebben het opgetakeld en weer in de vaart gebracht onder de naam Harugiku Maru. Op 24 juni 1944 vertrok het uit de haven van Belawan op weg naar Singapore met aan boord honderden krijgsgevangenen waaronder Bernard. In de Straat van Malakka werd het op 26 juni om 13.55 uur door twee torpedo’s afgevuurd vanuit de Engelse onderzeeër HMS Truculent tot zinken gebracht.

Zijn naam komt op de Erelijst van Interneringskampen voor. Door dit onderzoekje ben ik veel meer over hem te weten gekomen. En al komt het in dit verband misschien wat wonderlijk over, hij kwam voor mij tot leven.