“Een tuin moet leven, niet dichtgetegeld zijn” Madelein Vreeken deelt haar passie voor vaste planten en biodiversiteit

Door Loes Rietvelt

Zou er een prijs bestaan voor de bezitter van de mooiste tuin in het grensgebied tussen Voorschoten en Leidschendam, dan zou Madelein Vreeken hoge ogen gooien. Haar tuin kan zo in ieder tijdschrift. Ook als je geen deskundige bent op het gebied van tuinieren zie je als snel dat hier geen sprietje of bloem toevallig staat. Toch oogt de tuin allesbehalve strak. Integendeel: siergrassen wuiven in de wind, vaste planten wisselen elkaar af en overal zoemen bijen, vlinders en een enkele zweefvlieg. “Het ziet er misschien wild uit, maar alles heeft een plek,” zegt de enthousiaste tuinliefhebber. “Ik probeer ervoor te zorgen dat er van het vroege voorjaar tot diep in het najaar altijd iets in bloei staat.”

Van huis uit is Madelein bioloog. Ze werkte jarenlang als ecoloog en later in de ICT bij Rijkswaterstaat. “Ik ben altijd gek geweest op planten en tuinen. Ik vroeg me vaak af waarom mensen zo weinig met hun tuin doen. Ik kon en kan daar zelfs boos om worden. Alles wordt dichtgetegeld, terwijl groen zoveel voordelen heeft. Een tuin met gras, bomen en planten is in de zomer al snel vijf graden koeler dan een volledig betegelde tuin. En ook voor insecten is het veel beter.” Toen haar kinderen uit huis gingen, kreeg ze meer tijd voor haar grote hobby. Vijftien jaar geleden begon ze met een volkstuin om haar verzameling vaste planten uit te breiden. Ze volgde een cursus vaste plantenteelt in Aalsmeer en leerde het vak van kweken: zaaien, stekken, scheuren, delen en opkweken. Wat begon als een liefhebberij groeide langzaam uit tot een kleine kwekerij aan huis, de Aardigheyt. 

“Eigenlijk is het meer een siertuin dan een echte kwekerij,” vertelt ze lachend. “Mensen lopen door mijn tuin , wijzen planten aan die ze mooi vinden en ik kijk of ik ze op voorraad heb. Alles kweek ik zelf, meestal door planten te delen of te stekken. Alleen als ik een nieuwe soort wil, koop ik zaad.” Zeven jaar geleden verhuisde Madelein van Den Haag naar haar huidige woning aan de rand van Voorschoten/Leidschendam waar ze de tuin volledig zelf ontwierp. Inmiddels telt haar tuin zo’n tweehonderd verschillende soorten vaste planten. Struiken zijn er nauwelijks. “Die nemen veel ruimte in. Ik verzamel liever vaste planten, met veel variatie in bladvormen. Bloemen zijn prachtig, maar blad heb je veel langer. Dat vind ik minstens zo belangrijk.” Bij de keuze van nieuwe planten speelt klimaatverandering een steeds grotere rol. “Deze tuin is vrij droog, dus ik zoek soorten die goed tegen hitte en droogte kunnen. Ik wil niet iedere dag urenlang sproeien. Dat kost ontzettend veel tijd en water.”

Biodiversiteit vormt de rode draad in alles wat ze doet. Planten die weinig betekenen voor insecten, zoals hortensia’s, zul je in haar tuin niet snel tegenkomen. “Ik kies bewust planten waar bijen, vlinders en zweefvliegen iets aan hebben. Vooral met zweefvliegen -ze lijken op wespen maar als je goed kijkt zien ze er toch echt anders uit- gaat het helaas steeds slechter.” Chemische bestrijdingsmiddelen worden nooit gebruikt. Ook slakken bestrijdt ze niet fanatiek. “Soms wordt een plant helemaal opgegeten. Dan haal ik die weg en zet ik iets anders neer. Als je veel verschillende planten hebt, blijft de schade altijd beperkt.”

In het groeiseizoen besteedt Madelein gemiddeld een uur per dag aan haar tuin. Vooral in juli vraagt het onkruid veel aandacht. Daarnaast maakt ze haar eigen compost van tuin- en groenteafval. “Ik geef eigenlijk nauwelijks voeding. Alleen in het voorjaar. En ik maak de tuin in het najaar niet winterklaar. Dat is juist slecht voor insecten. Oude stengels en zaadhoofden geven beschutting én zorgen ervoor dat de tuin ook in de winter nog structuur heeft.” Beginnende tuiniers adviseert ze vooral goed naar de standplaats te kijken. “De grootste fout is dat mensen planten op de verkeerde plek zetten. Kijk naar de grondsoort en hoeveel zon of schaduw er is. Vraag gerust advies.” Zelf heeft ze een zwak voor penstemons, die volgens haar rijk bloeien en sterk zijn. Maar als ze één plant zou moeten aanbevelen, kiest ze zonder aarzelen voor kleinbladige salvia’s. “Die zijn makkelijk in onderhoud, bloeien lang en zijn ideaal voor beginnende tuiniers.” Haar grootste wens? Dat bezoekers met nieuwe ideeën naar huis gaan. “Ik laat graag zien wat je allemaal kunt doen met een tuin. Je hoeft echt geen groot perceel te hebben om veel groen te creëren. Gewoon beginnen. Zelf planten kweken is ontzettend leuk, leerzaam én voordelig. En het mooiste is: een levende tuin geeft ieder seizoen weer iets nieuws om van te genieten.”

Wilt u een bezoekje brengen aan hobbykwekerij ‘de Aardigheyt’ en kennis maken met Madelein? U bent welkom op donderdag- en vrijdagmiddag tussen 13.00 en 17.00 uur aan de Noortheylaan 13 in Leidschendam, maar check vooraf even de website: https://aardigheyt.nl/