ZIJ IN WASSENAAR: Sientje Mesdag-van Houten meer dan Mesdags vrouw

Er wordt wel eens gezegd dat naast iedere sterke man een sterke vrouw staat. In het geval van het beroemde kunstenaarsechtpaar Mesdag klopt dit zeker.

Door Nicole Siemer

Het echtpaar trouwt in april 1856 in Groningen. De stad waar éénentwintig jaar eerder Sientje als derde van negen kinderen ter wereld kwam. Ze groeide op in een welvarend gezin waar vader Derk van Houten zijn geld verdiende als houthandelaar. In deze periode was hout een veel gevraagde grondstof voor huizen, boten, meubels etc. Als haar vader op 54-jarige leeftijd komt te overlijden, laat hij Sientje en Hendrik Willem Mesdag een aanzienlijke erfenis na. Aangespoord door Sientje, verlaat Mesdag het bankierswezen en gaat zich volledig wijden aan een leven als kunstschilder.

Als in 1871 hun enig kind Klaasje komt te overlijden, richt Sientje zich ook volledig op de kunst. Ze heeft een goede leermeester aan Johannes Christiaan d’Arnaud Gerkens (1823-1892). Maar ook leerde ze veel door naar kunst te kijken. Bijvoorbeeld door de Franse en Nederlandse kunstwerken die zij en haar man kochten goed te bestuderen. Verder kreeg ze aanwijzingen van de kunstenaars Willem Roelofs (landschapsschilder) en Lourens Alma Tadema (Romeinse scenes en neef van haar echtgenoot). Waar Sientje in eerste instantie uitblonk in stillevens en portretten bleek ze later ook een groot talent te hebben voor landschappen. Haar werk was te zien op diverse nationale en internationale kunsttentoonstellingen zowel in Londen als Parijs. In 1877 werden haar stillevens in aquarel door enkele critici bejubeld. Zo schreef criticus Van Santen Kolff over haar werk ‘Grooter kracht en pracht van kleur, dieper, rijper en rijker toon kan in de aquarel moeilijk bereikt worden. Er is weergaloos leven in dit stilleven’.

Wat ons opvalt, is dat ver voor alle moderne communicatiemiddelen uit, het werk van de Haagse School zo bekend en bemind werd. Deelname aan (inter) nationale groepstentoonstellingen, zoals bijvoorbeeld de grote Salon in Parijs, hielpen hier enorm bij. Het kon niet uitblijven dat binnen Den Haag het echtpaar Mesdag een steeds belangrijkere rol ging spelen binnen het Haagse kunst speelveld

Mesdag-van Houten volgde hierin haar eigen koers en kwam bijvoorbeeld op voor de positie van de vrouwen binnen de overwegende mannenwereld in de kunst. Ze nam deel aan vergaderingen en ballotages van de Haagse kunstenaarsvereniging Pulchri Studio. Ook werd ze president van Onze Club, een ontmoetingsplaats voor vrouwen in de foyer van de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. 

In 1881 start het reuzenproject ‘Panorama van Scheveningen’, wat bijna anderhalf jaar het werkzame leven van haar man zal domineren. Er wordt vanuit gegaan dat Sientje al in een vroeg stadium bij dit project werd betrokken. Hendrik Willem hechtte veel waarde aan het beoordelingsvermogen van zijn vrouw en haar artistieke kwaliteiten. Mesdag heeft Sientje ook afgebeeld op het panorama, zittend achter haar schildersezel onder een witte parasol tussen de bomschuiten. Zeker is vastgesteld dat gedeeltes van de duinen, de lucht en de rode dakpannen van de vissershuisjes van Scheveningen van haar hand zijn.

Wat niet onbenoemd mag blijven is het prachtige werk “Haagse weeskinderen’, dat zij met drie andere vrouwen mocht maken. Kate Bisschop-Swift, Margaretha Roosenboom en Gerardine van de Sande Bakhuyzen. Samen maakten zij dit kunstwerk ter gelegenheid van het zilveren regeringsjubileum van Koning Willem II, aangeboden aan koningin Sophie. Het schilderij is tegenwoordig onderdeel van de collectie van de Stichting Historische Verzameling van het Huis van Oranje-Nassau in Den Haag. Het museum hoopt dat dit bijzonder fraaie kunstwerk ooit in bruikleen te bewonderen zal zijn in Museum Panorama Mesdag.

Tot en met tot 2 maart is de tentoonstelling ‘Smaakmakers van de 19e eeuw’ in het museum te bewonderen waar ook enkele bijzondere landschappen en schetsboeken van Sientje Mesdag te zien zijn.

Ga voor informatie naar de website; panorama-mesdag.nl