Lezing over de Atlantikwall en Wassenaarse bunkers

Geheel passend in de viering van 80 jaar vrijheid, organiseert de Historische Vereniging Oud Wassenaer op woensdag 19 februari a.s. in het kerkgebouw van de NPB aan de Lange Kerkdam 46, een lezing over de tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegde Atlantikwall en de direct daarmee samenhangende bouw van bunkers in Wassenaar. Burgemeester Leendert de Lange verzorgt een inleiding op de lezing van de Wassenaarse bunkerspecialist en -publicist Kees Neisingh.

Door Jos Knijnenburg

Kees Neisingh (1944) weet alles over verdedigingswerken in het algemeen en de honderden bunkers die tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen Scheveningen en Katwijk werden gebouwd en waarvan een verrassend groot aantal (al dan niet in dichtgemetselde toestand) nog altijd bestaan. Zijn belangstelling voor het onderwerp ontstond na de oorlog toen hij op Waalsdoperweg in Den Haag woonde. Beroepsmatig bouwde Kees Neisingh een imposante militaire carrière. Hij diende bij de Koninklijke Luchtmacht maar stapte in 1976 over naar de Koninklijke Marechaussee waar hij als generaal-majoor en bevelhebber in 2004 zijn actieve dienst beëindigde. 

Naast zijn werk voor Defensie groeide hij door zijn grote belangstelling voor het behoud en herstel van erfgoed en in het bijzonder historische verdedigingswerken en zijn sterke betrokkenheid bij tal van organisaties, dat hij uitgroeide tot een groot deskundige op dit gebied. Ruim 16 jaar was Neisingh secretaris en voorzitter van de Stichting Menno Coehoorn, een landelijke vrijwilligersorganisatie die zich al 90 jaar inzet voor het behoud van historische verdedigingswerken en dat gaat van bunkers tot stadspoorten aan toe. Onder leiding van de Wassenaarder werd het Bunkerarchief gered uit een vochtige ruimte en na een lang proces van conservering en ontsluiting veilig gesteld en overgedragen aan het Nationaal Archief Lang was Neisingh nauw betrokken bij de eveneens landelijk opererende Oorlogsgravenstichting. 

In Wassenaar werd Kees Neisingh bekend als co-auteur van het monumentale boek ‘Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog’. In de vijf jaar voorafgaand aan de publicatie in 1995 werd intensief onderzoek verricht en bouwden de schrijvers een omvangrijk lokaal oorlogsarchief dat uiteindelijk aan het Gemeentearchief werd overgedragen. Kees Neisingh speelde een grote rol bij de opstelling van de namenlijst van Wassenaarse oorlogsslachtoffers die op de site oudwassenaer.nl is terug te vinden en fysiek verscheen in een Dodenboek dat na de interne renovatie van Raadhuis De Paauw een definitieve plek krijgt. Bij de viering van 75 jaar vrijheid werd een werkgroep geformeerd om struikelstenen (Stolpersteine) te realiseren in Wassenaar en sinds 2021 wordt er jaarlijks een aantal van deze miniatuurmonumentjes in de openbare ruimte van het dorp gerealiseerd, waarmee Wassenaarse slachtoffers van de Holocaust als het ware terugkeren naar de plek waar ze voor het laatst hebben gewoond. 

En dan zijn we inmiddels bij de belangrijke rol van bestuurslid Kees Neisingh binnen de Historische Vereniging Oud Wassenaar beland. Mede dankzij hem is er een website (oudwassenaer.nl) gerealiseerd waarop heel veel informatie over de geschiedenis van Wassenaar als geheel is te vinden en uiteraard ook over de Tweede Wereldoorlog. Kees Neisingh staat bekend om zijn zeer consciëntieuze werkwijze, of dat nu gaat om een administratieve taak als bestuurslid of secretaris of om onderzoek. “Ik zit meer in archieven dan in bunkers” vertelde hij in 2008 aan verslaggever Frans Micklinghoff van het Wassenaars Nieuwsblad. Maar dat hij geen zolderkamerdeskundige is bewijst een filmpje op Youtube waarin hij de kijker een rondleiding geeft in de wellicht meest bijzondere bunker, die van Rijkscommissaris Seys Inquart naast Clingendael. De discussie over de toekomst van dit bouwwerk is 80 jaar na de bevrijding nog niet beëindigd. Mede dankzij de inzet van Neisingh kregen de vleermuisbunker bij de Wassenaarse Slag en het ooit ultra geheime bunkercomplex in Rijksdorp een educatieve functie. 

Wie daarover meer wil weten kan terecht op de site bunkersinwassenaar.nl De gedrevenheid en deskundigheid van Kees Neisingh wordt weerspiegeld in de vele fysieke maar ook digitale publicaties zoals die hij, al dan niet met één of meerdere co-auteurs op zijn naam heeft staan, maar ook in de vele verwijzingen naar zijn pennenvruchten in werk van derden. Opvallend, het zijn bij hem niet alleen de teksten, maar ook de illustraties van het verbijsterend grote aantal bunkers dat alleen al in Wassenaar werd gebouwd, die de aandacht trekken. Daarover is niet alleen veel te vertellen, maar Neisingh kennende komt hij tijdens zijn lezing ongetwijfeld met bijzonder archief- en fotomateriaal op de proppen om zijn verhaal luister bij te zetten. De lezing in het NPB-gebouw begint op woensdag 19 februari om 20.00 uur, met een inloop vanaf 19.30 uur en iedereen is welkom.