Boekje met kleine natuurwandelingen in en rondom Leiden kan niet om Wassenaar heen

In het boekje ‘Kleine natuurwandelingen in en rondom Leiden’, waarvan inmiddels een tweede druk is verschenen, worden maar liefst 30 korte wandelroutes in en rondom de Sleutelstad beschreven, waarbij de vier auteurs de lezer veelvuldig meenemen naar een tochtje in Wassenaar. Het boekje is tot stand gekomen bij het organiseren van wandelingen voor ouderen, waarbij is gekozen voor niet al te lange wandelingen. Altijd leuk om te lezen hoe de vele mooie plekjes in ons dorp worden beschreven, maar zeker ook een inspiratiebron voor sportieve Wassenaarders die erop uit willen maar niet al te ver willen reizen.

Door Jos Knijnenburg

Wandelboeken en -gidsen voor tochtjes door de dreven van Wassenaar, ze zijn er van alle tijden. Al in 1904 verscheen de wandelgids ‘Wassenaar en Omstreken’ van Eduard Houbolt. Het origineel, verluchtigd met prachtige foto’s van ons dorp, is een collectors item. In 1997 verscheen er een prachtige heruitgave in facsimile gedrukt, aangevuld met een beschrijving van de beschreven locaties ruim negentig jaar later, met foto’s van Jan Stegeman. Schrijver, oud-raadslid en wethouder Rob Perik constateerde dat Houbolt de feiten opvallend correct optekende. “Hij moest wel. Alle Wassenaarders lazen toen over zijn schouder mee”, aldus Perik in 1998 in het Leidsch Dagblad. Ook apart was de uitgave van W.M. van der Kleij, die in 1978 ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de ondernemersvereniging ‘Winkelcentrum Wassenaar’, een wandeling door de Langstraat en over het Plein beschreef en daarbij oude prenten van begin 20ste eeuw tussen de tekst plaatste. 

Simone van Olst en Karin Piters publiceerden in 2008 een boek dat een wandeling omvat door de Wassenaarse “geestgronden” (lees: in boeken beschreven plekken) van veelschrijver Boudewijn Büch. Inmiddels zijn er in 2021 en 2024 twee delen verschenen uit de nieuwe serie ‘Wassenaarse wandelingen’. Schrijver en historicus Albert Globus heeft daarmee hedendaagse veldtochten door het centrum en het Oostdorp vastgelegd, maar kan geografisch gezien nog jaren vooruit voordat de gemeente als geheel op haar wandelpotenties is beoordeeld. Het boekje ‘Kleine natuurwandelingen in en rondom Leiden’ beschrijft korte wandelingen in westelijk en centraal Wassenaar zoals het Panbos, Lentevreugd, Berkheide, Meijendel en de Wassenaarse Slag. 

In het verre oosten komen onder andere de Vlietlanden en Duivenvoorde aan bod. Bij elke wandeling een korte beschrijving over de bereikbaarheid, de historie, natuur en landschap plus de mogelijkheden om ter plaatse te fourageren en de inwendige mens te versterken. De auteurs houden zich nadrukkelijk aanbevolen voor op- en aanmerkingen. Wat ons betreft is dat in elk geval de naamgeving van de nieuwe woonwijk die die op het voormalige vliegveld Valkenburg gaat verrijzen en die volgens het boekje ‘Valkenhage’ gaat heten. Op de cover staat een foto van een bos in herfstkleuren en dat blijkt Backershagen te zijn. De eerste natuurwandeling die in het boekje wordt beschreven loopt ook door Backershagen. “Een prachtig bos van bijna 200 jaar oude beuken met fris groen blad in het voorjaar en herfstkleuren en veel paddenstoelen in het najaar”, zo lezen we. Maar pas op, aan de noordoostzijde zijde richting De Paauw kan tijdens de herfst de groene knolamaniet opduiken, één van de meest giftige paddenstoelen in de natuur. 

Nu we toch een beetje in de botanische hoek zijn beland. Bij de beschrijving van een wandeling op de Koninklijke Landgoederen de Horsten is een foto van een knalrode, stervormige zwam te zien. Het blijkt te gaan om een zogeheten inktviszwam, die in Ter Horst is waargenomen en oorspronkelijk uit Australië afkomstig is. We weten dat de Oranjes de hele wereld over reizen, maar hoe de zwam op het private domein van de koning verzeild is geraakt is een raadsel. Voor Wassenaarders die er graag niet te ver van eigen huis en dorp op uit trekken, biedt de Leidse regio een schat aan mogelijkheden. Wanneer iemand in Wassenaar meldt naar het Westeinde te moeten volgt steevast een bezorgde vraag wat de persoon in kwestie mankeert. 

De lezer van ‘Kleine natuurwandelingen in en rondom Leiden’ komt bij het lezen vanzelf ook in het Westeinde terecht, maar dan wel het gelijknamige vogelreservaat in Zoeterwoude. En niet iedereen zal weten dat er op vrij korte afstand van Wassenaar in een veengebied tussen Hazerswoude Dorp en Alphen aan den Rijn het zogeheten vaardorp Rietveld ligt waar de aanleg van wegen te duur was en veelvuldig werd en nog steeds wordt gevaren. In de nabijheid liggen verbindingen als de Galgweg en Spookverlaat.