Massale belangstelling tijdens Bunkerdag voor opengestelde bunker Seyss-Inquart

Afgelopen zaterdag was ter gelegenheid van Bunkerdag, de Commandopost Clingendael, beter bekend als de bunker van nazi-kopstuk Arthur Seyss-Inquart, tijdelijk opengesteld voor het publiek. De belangstelling was zo groot dat er een lange rij wachtenden ontstond voor de zuidelijke toegangspoort van het terrein langs de fietsroute tussen de Haagse wijk Benoordenhout en Wassenaar.

Door Jos Knijnenburg

De openstelling van de op Wassenaars grondgebied gelegen Commandopost Clingendael werd begeleid door een groot aantal vrijwilligers van het Atlantikwall Museum Den Haag. De organisatie had van tevoren al aangekondigd dat bezoekers “vanwege de te verwachten belangstelling” rekening moesten houden met “enige wachttijd”. Op enkele tientallen meters afstand van de ingang was een bord geplaatst met de mededeling “Wachttijd vanaf hier 25 minuten”, maar de wachtrij (zie foto) op het moment dat wij zaterdagochtend ter plaatse waren strekte zich op dat moment al een aanzienlijk stuk verder langs de Wassenaarseweg uit, in de richting van de hoofdingang van het landgoed Clingendael. Dranghekken en verkeersregelaars waren ingezet om de bezoekersstroom in goede banen te leiden. Eén van de belangrijkste oorzaken van de filevorming was dat bezoekers van de bunker in groepen werden toegelaten voor een rondleiding van ongeveer 30 minuten door de bunker. Afgelopen januari vormde de toekomst van dit wel heer bijzondere maar tegelijkertijd zeer beladen oorlogserfgoed opnieuw een agendapunt in de Wassenaarse politiek. Want het 60 meter lange, dertig meter brede en 15 meter hoge gebouw is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf dat al jaren plannen heeft om het te verkopen. De gemeenteraad van Wassenaar stemde in met een Nota van Uitgangspunten ten behoeve van de verkoopprocedure. De Historische Vereniging Oud Wassenaer pleitte er tevergeefs voor om heel specifiek bestemmingen te benoemen die gewenst zouden zijn, zoals een museum of herinneringsplek in plaats van het alleen uitsluiten van niet-gewenste bestemmingen zoals horeca. De koper krijgt in elk geval een pand in handen met unieke kenmerken zoals opstellingen voor afweergeschut die vermomd als schoorstenen op het enorme pannendak, betonnen muren waarop bakstenen zijn geschilderd en onder het dak betonnen spanten die nog altijd kaarsrecht zijn. De eigenlijke bunker is een betonnen schoenendoos met een 4 meter dik betonnen dak, de dakconstructie erboven is ‘camouflage architectuur’. De schuilplaats voor de tijdens de Tweede Wereldoorlog op Clingendael verblijvende Rijkscommissaris Seyss-Inquart, werd tijdens de oorlogsjaren gebouwd naar een ontwerp van zijn Weense zwager. Vrijwel direct na de Tweede Wereldoorlog werd de bunker door Defensie in gebruik genomen. Tijdens de Koude Oorlog was het gebouw onder meer een belangrijke communicatiepost. In 2013 kwam het gebouw leeg te staan, enkele jaren later volgde een renovatie van het deels door een storm geteisterde exterieur. De enorme publieke belangstelling voor het bouwwerk, dat van een afstand veel weg heeft van een boerderij met obesitas, was zaterdag deels te verklaren door het gegeven dat rond het pand op het normaliter hermetisch afgesloten terrein nog altijd een waas van geheimzinnigheid hangt. In 2020 mochten een aantal buurtbewoners voor het eerst een kijkje binnen nemen. Mede dankzij de inmiddels gepubliceerde en zeer rijk geïllustreerde stukken rondom de verkoopprocedure en diverse filmpjes op You Tube kan iedereen digitaal zien hoe het gebouw er momenteel van binnen uitziet. Veel is na de oorlog gestript. Zo ook in de kamer van Seyss-Inqart in het hart van de bunker, al vormen tegeltjes in een naast gelegen ruimte een herinnering aan een keukentje en een badkamer. Na een bezoekje aan het interieur dat veel wegheeft van een doolhof met een sinister karakter, verlaten de bezoekers aan de noordzijde het gebouw. Het voelt alsof men vanuit de Tweede Wereldoorlog weer terug in 2024 stapt.