Naam eeuwenoud buurtschap Den Deijl manifesteert zich nadrukkelijk in Noord

Terwijl de naam Den Deijl door de meeste Wassenaarders van oudsher wordt geassocieerd met de buurt ter weerszijden van de Rijksstraatweg tussen de Rozenweg en de Lange Kerkdam, heeft het begrip ‘Deijl’ zich in tal van creatieve varianten geleidelijk als een olievlek over Wassenaar Noord verspreid en dat gaat maar door. B en W gaven deze week te kennen dat de toekomstige nieuwbouw tussen de Middelweg en de Fabritiuslaan (locatie Den Deijlschool) aan een nieuwe straat, de Hof Den Deijl, zou moeten komen te liggen. De Amerikaanse School kocht 3,5 jaar geleden de grond van een overleden buurman en bestempelden het direct als de Campus Deijlerhoeve.

Door Jos Knijnenburg

Volgens historici zou naam Den Deijl een verwijzing vormen naar deel. Een plek waar Wassenaar lang geleden in delen uiteenviel middels een splitsing der wegen. Hoe het ook zij, Den Deijl ontwikkelde zich in de loop van eeuwen onmiskenbaar tot een zelfvoorzienend onderdeel van Wassenaar. Met dank aan de ligging ter weerszijden van doorlopende verbinding tussen grote steden in de vorm van een zandpad met karresporen dat we nu als de N44 duiden. Paarden zijn er niet meer, wel kunnen anno 2024 ruiters middels een speciaal stoplicht op zadelhoogte de verkeersstroom op de snelweg even onderbreken. 

Er waren nogal wat uitspanningen, herbergen en latere horecagelegen in het buurtschap Den Deijl die allemaal een naam moesten hebben en dat hebben we geweten. Herberg de Oude Deijl werd vervangen door het Nieuwe Huis Den Deijl. Dat verdween ook maar het stalgebouw bleef staan en werd Huize Den Deijl. Iets noordwaarts lag het etablissement Den Ouden Deijl. Tussen beide gelegenheden lag café-restaurant de Kleine Deijl, ook wel Deijlzicht geheten, dat omstreeks 1980 als antiekzaak Oud Deijlzicht een doorstart beleefde. Den Deijl kende in de hoogtijdagen van het buurtschap talloze voorzieningen en bedrijvigheid, er woonden honderden Wassenaarders en er viel vast ook weleens wat te lachen getuige de carnavalsvereniging De Deijlknotsen. De alsmaar drukke wordende Rijksstraatweg zorgde voor steeds meer fysieke ongemakken. In 1991 verscheen het voorontwerpbestemmingsplan Rijksstraatwegzone Den Deijl. 

De begrippen westelijke en oostelijke Den Deijlzone deden hun intrede en daarmee werd de ultieme planologische tweedeling van de buurtschap een feit. De teloorgang leidde ertoe dat de gemeente in de jaren tachtig als een soort monopolyspeler het ene na het andere stukje onroerend goed ging kopen om sturing aan toekomstige ontwikkelingen te geven. De steeds drukkere N44 maakte dat Wassenaar oost en west in Den Deijl verbond door een tunnel voor langzaam verkeer. Die kostte miljoenen en een college. Boze buurtbewoners riepen in een manifest zelfs de onafhankelijkheid van deeldorp Den Deijl (zie foto) uit. Hoewel iedereen in Wassenaar de Fietstunnel Den Deijl kent, heet ie officieel de Erik Hazelhoff Roelfzematunnel, want de straatnamen waren even op toen de verzetsman postuum een eerbetoon moest krijgen. D66 stelde vorige week nog schriftelijke vragen over de veiligheid van de ‘Fietstunnel Den Deijl’ zonder daarin de Soldaat van Oranje te benoemen. De monding van het kunstwerk komt aan de westzijde uit op het begin van de Santhorstlaan. Die maakte ten tijde van de aanleg deel uit van het plan Park Den Deijl. Neen, niet het parkje Den Deijl, dat ligt verderop achter de bebouwing van de Deijlerweg. En dan hebben een belangrijke bron van de verspreiding van het begrip Deijl wel te pakken. 

De naam Deijlerweg dateert al van 1925 en heeft alles van doen met de komst van de Gele Tram. In de beginjaren van het okergele vervoermiddel werd in the middle of nowhere de wijk Deijleroord gebouwd. Met straatnamen die verwijzen naar bloembollen zoals de Tulp en Narcis. Toen de wijk werd uitgebreid verschenen namen van knolgewassen (Fresia, Anemoon), klimmers (Clematis), bloemen (Violier) en struiken (Seringen) in het omringende straatbeeld. Botanisch gezien werd de wijk zo een soort Hortus Chaoticus, maar in het spraakgebruik werd Groot Deijleroord een nieuw begrip. Met dank aan de gelijknamige wijkgemeenschap die in 1930 werd opgericht en zetelt in het Deijlerhuis alias Deijlercentrum. Met sinds enkele jaren een prachtige tuin, de Deijlerhof. Die naam was sede vacante. Want in 2004 lanceerde ontwikkelaar Hopman een plan voor 12 woon-werkwoningen achter De Lus onder de naam Deijlerhof. Helaas stagneerde de verkoop en in 2006 meldde opslagbedrijf Shurgard zich als koper voor de grond. De Wijkgemeenschap Groot Deijleroord zou ons inziens eigenlijk Bijzonder Groot Deijleroord moeten heten want zij richt zich op een gebied in Noord dat zich uitstrekt van de Vinkelaan tot de Oostdorperweg en van de Lange Kerkdam tot de Baljuwstraat. Het papieren wijkblad Deijlerom bestaat allang niet meer, maar er worden nog steeds dagelijks door hondenbezitters heel wat Deijlerommetjes in Noord gemaakt en niet alleen in Park Deijleroord.