College ziet ook kansen in een deels Legergroene Zone

Het is nog afwachten in hoeverre de gemeenteraad komende dinsdag de zienswijze van B en W richting Defensie over de herontwikkeling van het bestaande Mobilisatiecomplex Maaldrift (MOB)tot een opleidings- en trainingscentrum voor de Koninklijke Marechaussee wenst aan te vullen, maar de strategie van het gemeentebestuur is helder. B en W spreken weliswaar van “een omvangrijke uitbreiding van het gebruik en (bebouwd) oppervlak met veel impact op de fysieke leefomgeving”, maar zien ook kansen om ruimtelijke opgaven in de omgeving van Maaldrift juist in samenspraak met Defensie te realiseren. Onderhandelen met Defensie is wel spelen in een andere league dan waarin veel andere stakeholders in de Groene Zone opereren, zo zou Wassenaar uit ervaring kunnen weten.

Door Jos Knijnenburg

Gezien het debat over Maaldrift tijdens de vergadering van de commissie Fysieke Leefomgeving op 13 februari jl. is het redelijk voorspelbaar dat de reeds door B en W aan staatssecretaris Van der Maat (Defensie) verzonden zienswijze met terugwerkende kracht nog wordt aangepast (dat kan) maar B en W hebben hun knopen al geteld. Dat heeft alles te maken met het voorontwerpprogramma Groene Zone – Noordrand waar het Defensieplan in allerijl is ingefietst als één van de vier concrete initiatieven “waarvan we weten (of vermoeden) dat deze strijdig zijn met de Structuurvisie en daarmee met het voorgestelde programma”, zo schreef het college begin deze maand in een brief aan de raad. 

Eén van die andere initiatieven, de bouw van een enkele woning aan het Ammonslaantje leidde vorige week maandag tijdens een commissiedebat tot een avondvullende voorstelling in Raadhuis De Paauw die komende dinsdag in de raad wordt voortgezet. Een schot voor de boeg dat oogde als een afzwaaier in het ingewikkelde proces om de gehele Groene Zone te vatten in een allesomvattend document. Het plan van Defensie is van een geheel andere orde. Fysiek is Defensie in dit deel van Wassenaar van oudsher een belangrijke speler. De rust op en rond het grotendeels groene mobilisatiecomplex laat onverlet dat het geheel in planologische zin een grote invloed op de omliggende omgeving heeft gehad. Defensie stak zelf de lont in het kruitvat door bezwaar aan te tekenen tegen het bestemmingsplan Ter Weer (1976) dat niet alleen de bouw van de gelijknamige woonwijk mogelijk moest maken, maar dat een plangebied omvatte waar ook de gehele Maaldrift onder viel. Defensie stelde dat Wassenaar rekening zou moeten houden met veiligheidszones rondom het MOB in verband met de daar opgeslagen munitie. B en W noemden in een reactie het complex “planologisch volstrekt onverantwoord”. De kwestie had grote gevolgen. 

Kroon en provincie oordeelden dat de beperkingen die op basis van de zones aan bebouwing en gebruik moesten worden gesteld, in het bestemmingsplan moesten worden vastgelegd. Delen van het plan Ter Weer wordt goedkeuring onthouden. De gemeente besluit daarop om voor het gebied Ammonslaantje/Maaldrift een apart bestemmingsplan te maken waarvan het voorontwerp in 1988 verschijnt. De beperkingen vanuit het Defensieterrein voor de omgeving spelen daarin een dermate grote hoofdrol dat de procedure maar liefst zeven jaar vertraging oploopt. Na onderhandelingen tussen provincie, gemeente en Defensie worden de veiligheidszones per 15 april 1994 opgeheven. Eind 1995 verschijnt er een nieuw voorontwerp bestemmingsplan dat planologisch grote gevolgen heeft want het maakt de uitbreiding van het bedrijventerrein Maaldrift 1, de omvorming van de agrarische strook langs de Maaldrift tot woongebied en de verhuizing van de ABF vanuit Ter Weer naar het Ammonslaantje mogelijk. 

De onderhandelingen tussen Defensie en de gemeente over de aankoop van het militaire MEOB-terrein om Maaldrift 2 mogelijk te maken blijken, mede door ernstige bodemvervuiling, een 12 jaar lange uitputtingsslag die pas in 2001 ten einde komt. Maar nadat Maaldrift 2 in 2004 gereed is, wil Wassenaar in 2011 doorpakken en kondigt een visie voor de herziening van de bestemmingsplannen Hofcamp en Maaldrift, plangebieden met “een potentie voor herontwikkeling” waarbij onder andere de Gemeentewerf en het bedrijventerrein aan de Van Hallstraat worden genoemd. Het nieuwe Voorontwerp Bestemmingsplan Ammonslaantje – Maaldrift (2013) vermeld een “ingrijpende functiewijziging” van het MOB Maaldrift, namelijk “het al of niet gedeeltelijk vrijkomen van het terrein”. Gloort hier de mogelijkheid van een Maaldrift 3? Proefballon: het omklappen van camping Maaldrift vanuit de polder naar “bosrijke defensiegronden”. 

Het blijkt een luchtballon, de camping breidt zelfs uit in de polder met een terrein voor campers. In op 15 december jl. door Defensie wereldkundig gemaakte plannen is sprake van een geheel nieuwe realiteit. Want het gaat hier niet louter om de effecten op de Groene Zone, maar om issues van geheel andere orde tot en met de internationale veiligheid. B en W hebben snel geschakeld. Het resultaat is een zienswijze die geen protest omvat, maar oproept tot een dialoog met Defensie vanuit de gedachte dat Wassenaar een belangrijke strategische gesprekspartner is en “het onderste uit de kan” wil halen, zo zei wethouder Koetsier vorige week. Het college spreekt van koppelkansen. Zo kan een nieuwe ontsluiting van het toekomstige Defensiecomplex richting de A44 ook een kans voor lokale ondernemers zijn die dit idee eerder lanceerden. 

Maar eerst is nog de hamvraag hoeveel ruimte Defensie echt nodig heeft op de Maaldrift. Zo wordt gesproken over ruimte voor sport terwijl pal naast het militaire terrein sportieve faciliteiten van de ABF en ASH liggen die bepaald niet intensief worden gebruikt. Wat de herinrichting van het MOB-complex zelf betreft stelde Wassenaar in 2013 dat hierbij “landschappelijke en cultuurhistorische waarden en kwaliteiten” het uitgangspunt zouden moeten zijn.