Voorontwerpprogramma Groene Zone - Noordrand: Synthese tussen Structuurvisie en Omgevingswet

Begin maart wordt het langverwachte integrale plan voor de Groene Zone als geheel ter inzage gelegd, maar inmiddels zijn de stukken via wassenaar.nl al in te zien als bijlage bij een informatieve brief aan de gemeenteraad. De kern wordt gevormd door het zogeheten Voorontwerpprogramma Groene Zone - Noordrand. De term Noordrand verwijst naar de Structuurvisie met de fraaie ondertitel ‘Landgoed aan Zee’ uit 2017 waarin het gebied reeds als “uitwerkingsgebied” (lees: daar moet een plan voor komen) was bestempeld, maar bezuinigingen reden die kwalificatie stevig in de wielen. Pas in 2021 werden de uitgangspunten vastgesteld. De gemeente kiest nu voor een nadere uitwerking in de geest van de gloednieuwe Omgevingswet. Daarbij is gekozen voor een uitgebreid participatieproces dat leidde tot “een enorme oogst aan inzichten en ideeën”. Het resultaat is volgens B en W een samenhangende kijk op de Groene Zone waarmee “een nieuw perspectief voor ondernemers en inwoners” wordt geboden, “uiteraard met behoud van de agrarische en cultuurhistorische waarden”.

Door Jos Knijnenburg

Na zo’n inleiding is het de hoogste tijd om het Voorontwerpprogramma Groene Zone - Noordrand er maar eens bij te pakken. Het programma bestaat feitelijk uit drie onderdelen. Allereerst een drietal “leidende principes”. Zo wordt de Groene Zone gekenschetst als “agrarisch, met ruimte voor natuur”. De agrariërs beheren hier al generaties lang het landschap en het behouden van de extensieve agrarische functie vormt een zeer belangrijk doel. Tegelijkertijd heeft de Noordrand een ecologische corridorfunctie tussen de duinen en de polders in het achterland die moet worden beschermd en waar mogelijk versterkt. Het tweede leidende principe is “respect voor waarden en leefbaarheid”. Hierbij gaat het niet alleen het behouden van cultuurhistorische waarden, maar ook het belang van “het gevoel van rust en ruimte” en het openhouden van het landschap, (be)leefbaar voor mens en dier. Het laatste leidende principe voor de Noordrand is misschien niet het meest sexy onderwerp maar wel cruciaal: de sturende rol van water en bodem. Niet alleen de twee pijlers van de agrarische activiteiten en de natuurwaarden, maar ook van vitaal belang bij de zeer actuele problematiek van klimaatverandering met droge zomers en natte winters. Schoon oppervlakte- en grondwater zijn een must. Er wordt momenteel zelfs langjarig onderzoek verricht naar de mogelijkheid om het Valkenburgse Meer, dat na uitbreiding van de zandwinning deels binnen de Groene Zone komt te liggen, in te zetten voor de alsmaar stijgende behoefte aan drinkwater. De genoemde principes leiden in deel twee van het document tot een zestal “ontwikkelrichtingen” die middels symbolen worden gepresenteerd. 

Zo wordt onder de kop ‘Leefbaar & aantrekkelijk om te wonen’ ingezet op het verminderen van interne autoverplaatsingen, het verbeteren van de verkeersveiligheid en daarbij is het wenselijk dat “industrieachtige functies en de milieustraat uit het gebied verdwijnen”. Bij ‘Bereikbaar & toegankelijk’ wordt gepleit voor parkeren op eigen terrein maar ook voor het weren van sluipverkeer. ‘Gezond & veilig’ staat voor de positieve impact van de Groene Zone op de gezondheid van bewoners en bezoekers. Tijdens de coronacrisis konden veel thuiswerkers juist hier de batterij even opladen. Bij ‘Economisch vitaal’ worden weer de agrarische bedrijven aangehaald, maar ook extensieve dagrecreatie en innovatieve tuinbouw. “Gezien de druk op het milieu is er geen ruimte voor nog meer paardenhouderijen”. Andere ontwikkelingen die expliciet niet passen in de Groene Zone zijn grootschalige woningbouw, verkeersaantrekkende bedrijven en recreatieve voorzieningen die de draagkracht van het gebied te boven gaan. Al die prachtige woorden krijgen vervolgens een “vertaling naar het gebied.” Klinkt ingewikkeld maar het is niet meer dan een grote kaart met een uitgebreide legenda. 

Op de kaart vinden we vier concrete initiatieven terug waarvan B en W volgens hun brief aan de raad “weten (of vermoeden)” dat deze strijdig zijn met de Structuurvisie c.q. het nu gepresenteerde programma. Het gaat hierbij om een beperkte verdichting met huizen in het gebied Ammonslaantje - Maaldrift waarvoor de vorige week beschreven mini-visie nog de inspraak in moet, de voorgenomen uitbreiding van de Amerikaanse school op de Deijlerhoeve, de verplaatsing van de milieustraat en de Gemeentewerf en tenslotte het plan van Defensie voor de herontwikkeling van het mobilisatiecomplex Maaldrift. B en W hebben over dat laatste al te kennen gegeven dat gepaard zal gaan “veel impact op de fysieke leefomgeving” en willen met Defensie overleggen over het geven van een impuls aan het aangrenzende bedrijventerrein. De nu gepresenteerde kaart toont tal van opmerkelijke zaken. Van een mogelijk testgebied voor drones boven een woonwagenkamp tot het cancelen van de doortrekking van de Ruigelaan. Maar ook een wandelpad op de oude vuilstort, de creatie van een nieuw bedrijventerrein in de klassieke ecologische verbinding en een van de kaart verdwenen camping. Een bijlage omvat actiepunten zoals de afwaardering van de Katwijkseweg en een tijdspad.