Windlust in Wassenaar Eeuwenoude molenkracht in een modern licht

Door Anton Overklift Vaupel Klein

Te midden van het dorpshart van Wassenaar staat een bijzonder monument dat de tijd trotseert: korenmolen Windlust. Wat ooit begon als een eenvoudige molenlocatie in de 15e eeuw, is uitgegroeid tot een karakteristiek herkenningspunt dat historie, ambacht en kunstzinnige flair samenbrengt.

Een fundament dat eeuwen draagt
De geschiedenis van Windlust reikt terug tot 1406, wanneer in archiefstukken voor het eerst melding wordt gemaakt van een korenmolen in Wassenaar. De huidige molen kreeg vorm in 1668, toen molenaar Jan Gerbrantsz Van Wouw toestemming verkreeg om op dezelfde plek een nieuwe molen te bouwen. De opvallende stenen achtkante onderbouw dateert uit dat jaar; de bovenbouw bestond aanvankelijk uit hout, maar werd tussen 1668 en 1705 vervangen door baksteen. Windlust is een ronde stenen stellingmolen met een indrukwekkende vlucht van ongeveer 25 meter. De constructie, robuust maar sierlijk, is een schoolvoorbeeld van Hollandse molenbouw: praktisch, duurzaam en gemaakt om de wind optimaal te vangen.

Een molen die het dorp zag groeien
Waar Windlust ooit in open veld stond om vrij te kunnen draaien, groeide Wassenaar geleidelijk naar de molen toe. De molen werd onderdeel van het dagelijks leven van het dorp, en beleefde roerige tijden. Zo stond er voor de huidige molen een standerdmolen die tijdens de Tachtigjarige Oorlog in vlammen opging. Vanaf 1821 drukte de familie Mansvelt ruim anderhalve eeuw haar stempel op Windlust. Vier generaties molenaars hielden de wieken draaiende en maakten de molen tot een onmisbaar onderdeel van het lokale ambacht. Pas in 1961/62 kwam de molen in handen van de gemeente Wassenaar, die sindsdien met zorg instaat voor het behoud van dit bijzondere erfgoed. Ook nu nog wordt Windlust gebruikt waarvoor ze bedoeld is: als windgedreven korenmolen, bemand door bevlogen vrijwillige molenaars die graan malen met traditionele maalstenen. Het geluid van draaiende wieken in de wind geeft het dorp nog altijd iets vertrouwd landelijks.

Herleven door restauratie
Eeuwen van soms stormen en stilstand lieten ook bij Windlust hun sporen na. In de loop der tijd waren meerdere restauraties nodig, waarvan de meest recente  in 2021-2022 bijzonder ingrijpend was. Vochtproblemen werden opgelost, de brandveiligheid werd verbeterd en de roedes vervangen. Bovendien werd de molen voorzien van een kleurstelling die teruggaat op historisch onderzoek naar oorspronkelijke verflagen. Op 10 november 2022 werd Windlust feestelijk heropend: een molen die weer klaar is voor de toekomst, maar die zichtbaar blijft getuigen van haar verleden.

Bezoek en beleving
Windlust is niet alleen om naar te kijken; de molen wordt regelmatig opengesteld voor bezoekers. Op zaterdagmiddagen kunnen geïnteresseerden binnenstappen op Molenplein 10, waar molenaar Carl Doeke Eisma en zijn collega’s met passie uitleg geven over het molenaarsvak en de werking van de historische installaties. Soms zijn er speciale activiteiten, zoals de heropening in november 2022, toen de molen fungeerde als expositieruimte voor de “Galerie in de Molen”.

Kunst in beweging: licht op Windlust
Sinds 2017 droeg Windlust bovendien een eigentijdse signatuur: een dynamisch lichtkunstwerk ontworpen door kunstenaar Peter Struycken. Bij avondschemering transformeerde de molen in een kleurrijk landmark waarvan de lichtpatronen subtiel meebewogen met de architectuur. Het maakte de molen niet alleen zichtbaar, maar ook voelbaar als cultureel middelpunt van Wassenaar.

Een molen die verleden en heden verbindt
Windlust is meer dan een monument; zij is een levend onderdeel van het dorp. Van haar middeleeuwse oorsprong via 17e-eeuwse wederopbouw, tot restauraties in de 21e eeuw: de molen belichaamt vakmanschap, geschiedenis en gemeenschap. Met haar draaiende wieken overdag en de verlichting in de avond vormt Windlust een unieke combinatie van erfgoed en moderne kunst en een plek waar bezoekers telkens opnieuw iets ontdekken.