Met naderend einde ‘Soldaat van Oranje’ dooft ook de vanuit Wassenaar zichtbare V

Al ruim 15 jaar vormt de kolossale oranje lichtreclame in de vorm van een V op de gevel van de theaterhangaar op het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg (MKV), gezien vanuit de Noordrand in Wassenaar, letterlijk een baken in de duisternis. Vorige week werd bekend dat de gevoelsmatig eindeloos verlengde musical Soldaat van Oranje op 12 juli a.s. voor de allerlaatste keer op Valkenburg wordt opgevoerd, waarna het doek valt . De V op de gevel staat in de geest van het verhaal van de Soldaat, symboliek voor vrijheid. Ironisch genoeg werd eind vorige week tijdens de presentatie van de plannen van het nieuwe kabinet Jetten, duidelijk dat er via de inkomstenbelasting een “vrijheidsbijdrage” of “vrijheidsbelasting” wordt ingevoerd om een deel van de gigantische extra uitgaven voor Defensie te kunnen financieren.

Door Jos Knijnenburg

De sluiting van de vliegbasis Valkenburg is in de directe omgeving van Wassenaar in fysieke zonder twijfel de meest ingrijpende manifestatie van de jarenlange bezuinigingen op Defensie. Aan de zuidgrens van de gemeente werd de Julianakazerne omgebouwd tot wooncomplex en maakte de Alexanderkazarne plaats voor het Internationaal Strafhof. In Wassenaar zelf verloor het duingebied De Kom haar primaire functie als munitieopslag en het Mobilisatiecomplex Maaldrift leidde temidden van veel groen een sluimerend bestaan met alleen een reparatie- en herstelwerkplaats voor militaire voertuigen en loodsen waarin de Rekwisieten Commissie van de Koninlijke landmacht museaal militair materieel in beheer heeft. Anno 2026 is alles anders. 

Het MKV maakt weliswaar plaats voor de nieuwe wijk Valkenhorst, maar het pal naast de Theaterhangaar Unmanned Valley waar drones voor tal van toepassingen worden ontwikkeld, is een blijvertje. In het Natioaal Programma Ruimte voor Defensie is voorzien in een opschaling van een duingebied bij de Waalsdorpervlakte als oefenlandingsplaats voor helikopters en Maaldrift wordt in plaats van een relict uit de Koude Oorlog, een ultramoderne opleidings- en trainingsfaciliteit voor de Koninklijke marechaussee. Afstoting van het nog altijd hermetisch afgesloten gebied De Kom, ook wel een van de mooiste militaire duinterreinen genoemd, lijkt vooralsnog van de baan. Defensie is inmiddels dagelijks in het nieuws en midden in de permanent verschuivende panelen van de wereldorde vormt de musical Soldaat van Oranje al ruim 15 jaar een wel heel verbeeldende herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. De alle records brekende statistieken van de voorstelling werden vorige week nadat echt de allerlaatste voorstelling werd aangekondigd, breed uitgemeten in de media. Tegelijkertijd werd er een nieuwe campagne gelanceerd om de laatste voorstellingen, die vanaf 13 februari met cast nummer 29 (!) van start gaan, succesvol uit te verkopen. De afgelopen 15 jaar zijn op de site van de succesmusical uitputtend gedocumenteerd met verhalen, foto’s en videos. Een bijzonder moment was het bezoek in 2014 van acteur en hoofdrolspeler in de gelijknamige kaskraker, Rutger Hauer (1944 - 2019) in de Theaterhangaar. 

Voor veel jongere generaties werd Rutger Hauer door de in 1977 uitgebrachte film de personificatie van de Soldaat. Maar over het het verhaal Soldaat van Oranje stelde Hauer op Valkenburg: “Het blijft een ode aan Hazelhoff”. En daarmee viel de naam van verzetsman Erik Hazelhoff Roelfzema (1917 – 2007), op wiens boek ‘Soldaat van Oranje’ zowel de film als de musical zijn gebaseerd, zij het met soms wel heel vrije interpretaties van het oorpronkelijke verhaal. Hoewel als Javaan bepaald geen Wassenaarder van geboorte, woonde de latere kosmopolitiet Erik Hazelhoff Roelfzema een aantal jaren aan de Duinweg in Wassenaar. Hier beleefde hij het begin van de Tweede Wereldoorlog, een periode die zo’n cruciale periode in zijn leven zou worden. 

In een boek dat zijn zoon Erik (1947 -1910) in 2007 publiceerde, staan bijzondere foto’s uit de Wassenaarse tijd van de familie. Enkele weken nadat zijn autobiografie ‘Op jacht naar het leven’ was verschenen, ontving Erik Hazelhoff Roelfzema op 19 mei 2000 op Raadhuis De Paauw de Erepenning van de gemeente Wassenaar. Na zijn overlijden op 20 september 2007 kreeg zijn as een laatste rustplaats op een plek die hij zelf had uitgekozen, pal achter het oorlogsmonument aan de Schouwweg. In mei 2013 werd bekend dat de fietstunnel bij Den Deijl de naam Erik Hazelhoff Roelfzematunnel zou krijgen. Het ondergrondse karakter van het kunstwerk maakte de cirkel rond ’s-lands bekendste verzetsman rond.