Op pad met: Joël Haasnoot, Boswachter Publiek Hollands Duin

Door De Redactie (Foto: Anton Overklift)

Een vroege ochtendzon werpt haar zachte licht over de duinen achter Duinoord. Nog geen kwartier onderweg met boswachter Joël Haasnoot en daar staat hij al stil, wijzend naar een ree die vluchtig tussen de struiken verdwijnt. Even verderop worden kleurrijke bijeneters vastgelegd door een groep enthousiaste natuurfotografen. “Een dag kan eigenlijk niet beter beginnen,” zegt Joël glimlachend.

Haasnoot is boswachter publiek bij Staatsbosbeheer en kent het gebied als zijn broekzak. Zijn rol is de schakel tussen natuur en bezoeker: hij beantwoordt vragen, geeft excursies en waakt over het contact met de mensen die deze natuur koesteren. “We hebben hier in de Hollandse Duinen een ongelooflijke biodiversiteit,” vertelt hij terwijl we verder lopen. “Na Zuid-Limburg vind je hier per vierkante kilometer de meeste planten- en diersoorten van Nederland.”

Biodiversiteit dankzij afwisseling
Het geheim zit in de variatie. “Hoge duinen, natte valleien, loofbos, open zand—die schakeringen zorgen voor een enorme rijkdom aan soorten.” In een lage duinvallei wijst Joël op een tapijt van bijzondere planten: parnassia, duizendguldenkruid, zomerbitterling. “Dit zijn echte duinvallei-soorten. Ze houden van voedselarme, natte plekken. En dat betekent: maaien, afvoeren, elk jaar weer. Anders verdwijnen ze.”

Het maaien is nu net weer begonnen, na het broedseizoen. “In die periode doen we bewust niets groots. Vogels hebben dan rust nodig om hun jongen groot te brengen.” Dat het nu stil is in het bos, verbaast hem niet. “Vogels zijn op. Het zingen, nesten bouwen, kuikens voeren—ze zijn gewoon kapot.”

Bos in verandering
Onderweg stuiten we op een stuk bos met een verleden. Joël: “De dennen die hier groeien zijn ooit aangeplant om zandverstuiving tegen te gaan. Zo’n negen jaar geleden is Staatsbosbeheer bezig geweest met een dunning van de dennen in dit bos. Destijds is een deel van de dennen verwijderd om loofbomen meer ruimte te geven. Zo ontstond een meer divers bos waar ook ruimte is voor loofbomen. De diversiteit aan bomen draagt bij aan de soortenrijkdom van planten en dieren in dit bos. Daarnaast is een bos met diverse soorten bomen weerbaarder voor ziektes, plagen, stormen en de gevolgen van klimaatverandering. De dunning stuitte destijds op verzet bij betrokken Wassenaarders. Gelukkig zijn we eruit gekomen.”
Cultuurhistorie onder de duinen
Naast natuur vind je in dit gebied ook resten van een militair verleden. De Vleermuisbunker aan de Wassenaarse Slag, waar vleermuizen overwinteren, en de bunker in Rijksdorp (https://bit.ly/rijksdorpbunker) zijn deze zomer te bezoeken. “In de Koude Oorlog zat daar het commandocentrum van de luchtmacht,” vertelt Joël. “Al die bunkers stammen uit de Tweede Wereldoorlog. Je vindt hier dus ook cultuurhistorie onder je voeten.”

Rangerdag voor kinderen
Zaterdag 30 augustus organiseert Staatsbosbeheer samen met Dunea de Rangerdag voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar. Een spannende tocht door het Ganzenhoekbos met opdrachten om een echte ranger te worden. Tijd: 10.00 tot 15.00 uur, verzamelen bij Parkeerplaats ‘de Kuil’ op de Wassenaarse Slag. Inschrijven kan via: https://bit.ly/rangerdagwassenaar

Op het pad blijven
Een dringende oproep van de boswachter: “Volg de gemarkeerde routes. Veel vogels broeden op de grond, zoals de graspieper en de kievit. Als mensen buiten de paden lopen, raken vogels gestrest en kunnen ze hun jongen niet grootbrengen. Ze wennen aan mensen die een vaste route volgen. Zodra mensen hiervan afwijken schrikken de dieren en moeten ze vluchten. Dat kost energie.”

Konijnen, schapen en wolven
Konijnen spelen een sleutelrol in het openhouden van duinen, maar hun aantallen zijn door virusziekten met 90% gedaald. “We proberen dat verlies te compenseren met de inzet van schaapskuddes,” legt Joël uit. “Er lopen nu weer schapen rond in de winter.” Proeven op de Waddeneilanden met resistente konijnen bieden hoop.

En de wolf? “Die gaat er waarschijnlijk ooit komen,” zegt Joël resoluut. “Maar het Groene Hart is een kwetsbare doorgang met veel wegen. De doodsoorzaak nummer één voor wolven is aanrijding. Dus het is een uitdaging. Maar ooit... ooit staat er hier eentje.”