Moeilijke financiële situatie voor Wassenaar

Deze week presenteerde wethouder van Doeveren de begroting ter bespreking in de Begrotingsraad van 5 november. Met verhoging van de gemeentelijk lasten en bezuinigingen die geen ‘pijn’ zouden doen slaagt het college erin om voor 2025 een begroting in evenwicht in te dienen. De jaren daarna worden problematisch en zullen waarschijnlijk om nieuwe ombuigingen vragen.

Door Jan H. de Roij

Spraken we bij de begroting 2024 vorig jaar in deze krant nog van “ een zonnige begroting met zwaar weer op komst”, inmiddels kunnen we bij de begroting 2025 gerust spreken over “aanzwellende storm”. Vorig jaar wilde het gemeentebestuur nog niets weten van een lastenverzwaring door een verhoging van de OZB. Men had de stille hoop dat het de VNG wel zou lukken om namens alle gemeentes in ons land bij de landelijke politieke gedaan te krijgen dat de bezuinigingen op het gemeentefonds - goed voor 60% van onze inkomsten - in ieder geval voor een deel zouden worden teruggedraaid. Die hoop schijnt vervlogen te zijn. Het gevolg is dat er op de begroting van Wassenaar, die een totale omvang van € 93 miljoen heeft, structureel € 5 miljoen aan bezuinigingen en lastenverhogingen worden ingeboekt. Het jaar 2025 vormt nog een ‘aanloopjaar’ met een bedrag van € 1,5 miljoen, maar vanaf 2026 zal de € 5 miljoen moeten zijn bereikt. Dit betekent onder meer een lastenverhoging voor de inwoners: de OZB gaat met 12,4% omhoog en de afvalstoffenheffing met 13%.

Daarmee krijgt het college de begroting van 2025 redelijk in evenwicht. Dat geldt niet voor de jaren daarna. Dan zullen extra bezuinigingen en lastenverhogingen nodig zijn. Met andere woorden er zal steviger moeten worden ingegrepen om de begroting in evenwicht te krijgen vanaf 2026. Het blijkt namelijk dat de aangekondigde ombuigingen onvoldoende zijn, omdat de verwachte inkomsten van het Rijk met circa € 1 miljoen naar beneden dienen te worden bijgesteld. Voor 2025 lukt het met hangen en wurgen toch om een evenwichtige begroting te presenteren door onder meer de precariorechten van St Wilibrordus af te kopen en de tegenvallende inkomsten uit de toerismebelasting wat bij te plussen. Vanaf 2026 zijn nog geen noodzakelijke extra maatregelen voorzien, waardoor over de jaren 2026 en daarna voorlopig een jaarlijks tekort van meer dan € 1 miljoen in de begroting staat.

Naast de genoemde lastenverhogingen die uiteindelijk totaal € 1 miljoen moeten opbrengen zal er uiteindelijk vanaf 2026 sprake zijn van een bedrag van € 2,9 miljoen aan ombuigingen en bezuinigingen. Het zou met name gaan om technische ingrepen en aanwijzingen van de Rijksoverheid. Zo zal bezuinigd worden op het subsidiebeleid door een andere ‘systematiek’ toe te passen en wordt de bijdrage uit de WMO voor huishoudelijke hulp beperkt voor de hogere inkomens op aanwijzing van den Haag. Volgens de wethouder van Financiën, Laurens van Doeveren, “zal niemand door het ijs zakken”. Bij elkaar opgeteld is dit geen € 5 miljoen. Dus is besloten om eenmalig een bedrag van € 1,1 miljoen te onttrekken aan de reserves in 2026.

Het financieringsoverschot van Wassenaar is aan het verdwijnen. Hadden we in 2022 nog € 30 miljoen ‘op de bank staan’, dit jaar is dat circa € 11 miljoen en in 2025 nog maar € 3,5 miljoen; en in die jaren daarna is de ‘schatkist’ leeg. Volgens wethouder van Doeveren komt dit door “een ambitieuze investeringsagenda”. Denk daarbij aan de sanering van de Gemeentewerf en de scholenbouw. In 2025 zou er voor circa € 7 miljoen geïnvesteerd moeten worden. Het voortzetten van investeringen vanaf 2026 zal gefinancierd moeten worden door het aangaan van leningen. Volgens de voorspellingen in de begroting loopt dat de komende jaren snel op: in 2026 zal voor een bedrag van € 1,6 miljoen aan schulden worden gemaakt; in 2027 is dit bedrag opgelopen naar meer dan € 5 miljoen en in 2028 € 8,5 miljoen. Daar staat wel een bedrag van circa € 50 miljoen aan eigen vermogen - reserves - tegenover.

Alle gemeentes worstelen met de afnemende geldstroom vanuit het Rijk, terwijl ze wel geconfronteerd worden met meer taken die ze moeten uitvoeren. De relatie tussen Rijk en gemeentes is er een van ‘opdrachtgever en opdrachtnemer’; er is geen sprake van een gelijk partnerschap. Een goed voorbeeld is de Jeugdhulp en Jeugdbescherming, waarvan in Wassenaar maar liefst 9% van alle jongeren gebruik maakt. Die taak is jaren geleden overgeheveld van het Rijk naar de gemeentes, waarbij tegelijkertijd een bezuiniging is doorgevoerd. De totale kosten nemen jaarlijks voor de gemeentes toe, maar die worden daarvoor onvoldoende gecompenseerd. Een ander voorbeeld is de regionale infrastructuur. Daarop gaat het Rijk 10% bezuinigen, waardoor gemeentes - ook Wassenaar - gedwongen zijn om daar meer geld voor vrij te maken om hetzelfde peil van dienstverlening te handhaven. Bovenop deze ‘thematische’ problemen komt dan ook nog dat door een gewijzigde berekeningsmethodiek gemeentes als Wassenaar extra gekort gaan worden vanaf 2026. De zorgen van ons gemeentebestuur zijn dus begrijpelijk wetende dat een gemeente in algemeenheid in de begroting een ruimte heeft van 10 tot 15 procent om eigen keuzes te maken.