Nu al verkiezingsstress

De verkiezingen in 2026 wierpen vorige week in een commissievergadering zijn schaduwen vooruit. Hart voor Wassenaar wil met een paar maatregelen de opkomst verhogen. Andere partijen vinden echter dat er wat dieper naar het politieke imago, als oorzaak van de lage opkomst, moet worden gekeken. Bovendien vrezen partijen politieke ellende van een plompverloren bespreking in de Raad. Oproep van de éminence grise in de Raad, Van Smirren: ‘Doe het niet’, bracht het jongste raadslid niet op andere gedachten.

Door Jan H. de Roij

Op initiatief van Nicolás Pesman werd vorige week in de commissie Bestuur en Middelen een blik vooruit geworpen naar 2026 wanneer er weer gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden. Hij had daartoe een documentje opgesteld waarin wordt weergegeven dat al decennialang de opkomst bij deze verkiezingen in ons dorp daalt; in 2002 56%. Hij verlangt dat de burgemeester medio dit jaar met een actieplan komt om deze trend te keren. Daarvoor doet hij negen suggesties die het college eerst zou moeten onderzoeken. Zo wil hij dat de stempas vergezeld gaat van een boekje met achtergrondinformatie over het werk van een gemeenteraad. Ook zou er een stemwijzer moeten worden ontwikkeld zoals gebruikelijk bij landelijke verkiezingen. De stellingen zouden moeten worden bedacht door gemeenteraadsleden. Door het organiseren van peilingen zouden verkiezingen moeten gaan ‘leven’ in ons dorp. Dat zou ook het geval zijn door het organiseren van verschillende politieke debatten door organisaties als Vrienden van Wassenaar. Terwijl zijn partijleider ten strijde trekt tegen de Wassenaarse Krant moet volgens Pesman de gemeente juist ruimte in de krant kopen en deze eerlijk verdelen onder de partijen. Ook de gemeenteborden moeten eerlijk verdeeld worden. De gemeente zou ook aan alle deelnemende partijen een subsidie moeten geven voor de campagne. Nu lijken de landelijke partijen een voordeel te hebben op lokale partijen. Ook moet er een website komen met de verkiezingsuitslagen per wijk. En tot slot moet de burgemeester onderzoeken of er ergens subsidie te verkrijgen is voor deze maatregelen.

In een reactie laat burgemeester de Lange namens het college weten dat bij het organiseren van de verkiezingen politieke neutraliteit het uitgangspunt is. In dat licht heeft hij naar de voorstellen gekeken en komt tot de conclusie dat het ontwikkelen van een informatieboekje en van een website, evenals het eerlijk verdelen van de gemeenteborden kan worden onderzocht. De overige voorstellen zijn niet politiek neutraal en zou de gemeenteraad in een motie kunnen vastleggen-en deels zelf moeten uitvoeren.

In de Commissie Bestuur en Middelen bleken de meeste partijen niet echt tijd te hebben gehad om goed naar het voorstel te kijken en in de fractie te bespreken. Wel vroegen verschillende partijen zich af of de oorzaak van de lage opkomst met de voorstellen wel wordt opgelost. Roland Pluut (DLW): “We zouden naar de oorzaak moeten kijken”. Charlotte Rogge (VVD): “In het voorstel wordt te snel voorbij gegaan aan de achterliggende zaken en ik zie niet in hoe de voorstellen kunnen bijdragen aan meer vertrouwen in de politiek.” Rogier Krabbendam (D66): “We willen ook de achterliggende redenen meenemen.” Jan Stallinga (CDA): “Een analyse ontbreekt naar wat we als Raad zelf kunnen doen om de politiek in een beter daglicht te plaatsen.” Henri van Smirren (PvdA): “Imago van de politiek is de angel van het probleem.” Deze laatste had er ook moeite mee dat uit publieke middelen partijpolitiek wordt bedreven zoals publicaties in deze krant. In een reactie zei Pesman daarop dat publiek geld dat besteed wordt aan een hogere opkomst goed besteed is.

Van Smirren vindt het geen goed idee om de voorstellen van Pesman nu al in de Commissie en Raad te agenderen. Beter was het geweest om deze eerst in een technische sessie met deskundigen te bespreken. Hij vreesde dat het straks in de gemeenteraad “te politiek“ gaat worden; “van the good, the bad and the ugly”. En dat zou volgens hem het imago van de politiek, waar het om te doen is, niet bepaald ten goede komen. Hij deed een dringend beroep op Pesman om het nu niet naar de raad te brengen, maar te trachten in een technische sessie tot een breed gedragen voorstel te komen waardoor een debat in de Raad niet meer nodig is. Volgens Pluut zal het resultaat dan zijn een kwalitatief beter stuk. Pesman was het echter fundamenteel oneens met het pad voorgesteld door Van Smirren. Hij houdt vast aan behandeling in de Raad volgende week, waardoor dan dus volgens Stallinga acht fractievoorzitters zich uit moeten spreken over negen voorstellen.

Op een vraag van Marcel Kleizen (GL) moest Pesman erkennen dat hem geen onderzoek bekend is naar de effecten van de voorgestelde maatregelen op de opkomst. Hem is het ook in eerste instantie te doen om het onderzoeken van de verschillende voorstellen op hun effectiviteit om daarna te beslissen over wat er wel en niet moet worden opgenomen in een actieplan. Volgens Van Smirren wordt er al veel te veel geld uitgegeven aan onderzoeken. Eerst zou er politieke overeenstemming over bepaalde maatregelen moeten zijn: “We beginnen aan de verkeerde kant waardoor het niet gaat werken.”