Politiek op de preekstoel

Door Bob Wielenga

Naar aanleiding van het stukje in de Wassenaarse krant van dominee E.J. de Wijer een paar weken terug, waarin hij inging op de kritiek op zijn uitspraken over Forum voor Democratie tijdens een kerkdienst in de Wassenaarse Dorpskerk op 15 februari j.l. heb ik mij eerst eens de vraag gesteld of het wettelijk toegestaan is om een politiek standpunt vanaf de kansel te bekritiseren of niet. Welnu, ik heb de vraag neergelegd bij verschillende wetsgeleerden en mij is gezegd dat er geen wet is die dat expliciet verbiedt. Laten we dit onderwerp in iets breder perspectief bekijken. In tegenstelling tot ons land is er in Frankrijk sinds de Franse revolutie in 1789 een staatsvorm waarin kerk en staat strikt gescheiden zijn als reactie op de macht van de katholieke kerk en deze vorm is definitief wettelijk vastgelegd in 1905. Deze staatsvorm wordt genoemd Laïcité . Het garandeert religieuze vrijheid en neutraliteit van de overheid, waarbij godsdienst tot de privésfeer wordt gerekend en publieke instellingen (zoals scholen) vrij zijn van religieuze symbolen. 

En sinds 2004 geldt een verbod op opvallende religieuze symbolen (hoofddoeken, keppeltjes, grote kruizen) op scholen. Het principe is diep verankerd in de Franse cultuur en wordt gezien als een pijler van de Republiek, vaak samengevat als een manier om gelijke behandeling te waarborgen door religie uit het publieke besluitvormingsproces te houden. Het woord is afgeleid van de Griekse term laos, dat verwijst naar de eenheid van een bevolking, gezien als ondeelbaar. Laïcité wordt gezien als een oppositie tegen het idee dat een bepaalde groep zich apart kan zetten en meer rechten opeist ten opzichte van de rest van de samenleving.

Tot zover Frankrijk. En nu terug naar dominee De Wijer en zijn opmerkingen over “Forum voor Democratie” die tot irritatie bij de kandidaat gemeenteraadsleden en van partijgenoten van deze politieke partij leidden. De predikant moet zich realiseren dat een preek, of overweging, niet een publiek debat is en dat weerwoord tijdens de eredienst niet op prijs wordt gesteld. En dat waarschuwen voor een mogelijke dreiging op het politieke vlak, van welke aard dan ook, niet past in de context van die eredienst. De politie kan ook niemand arresteren op verdenking dat de bewuste persoon mogelijk een misdaad gaat begaan. Dus is de discussie over politieke standpunten eerder op haar plek in openbare gelegenheden zoals het politieke café dan in de kerk.