Aangrijpende Stolpersteine-bijeenkomst in Raadhuis De Paauw
Algemeen‘Een mens is pas vergeten als zijn naam vergeten is’
Door Loes Rietvelt
Donderdag 7 november organiseerde gemeente Wassenaar in samenwerking met Werkgroep Stolpersteine een vijfde ‘struikelstenen’-samenkomst. Deze messing stenen van 10 bij 10 cm herdenken de slachtoffers van het nationaalsocialisme tijdens WOII. Ze worden gelegd voor het huis waar zij, voordat deportatie plaatsvond, hebben gewoond. Met de twaalf extra onthullingen komt het totaal aantal stenen in Wassenaar op 45. Door nabestaanden werden tijdens de ceremonie aangrijpende verhalen verteld die de persoonlijke tragedies achter de namen op de stenen tot leven brachten en diepe indruk maakten op de aanwezigen bestaande uit familie, vrienden, wethouders, gemeenteraadsleden en overige belangstellenden.
Brieven, overlijdensberichten, familiefoto’s en films gaven een goed beeld van het leven van de slachtoffers voordat de oorlog begon. Velen van hen waren via het Oranjehotel naar Westerbork vervoerd en vandaaruit verder getransporteerd naar Auschwitz. Het plaatsen van de Stolpersteine is een prachtige manier om de individuele namen terug te geven aan de overledenen. De struikelstenen worden geplaatst voor de huizen van mensen die door de nazi’s werden verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven. De naam struikelstenen wordt gebruikt omdat het de bedoeling is dat voorbijgangers met hoofd en hart struikelen en zo stilstaan bij het leed dat de Holocaustslachtoffers is aangedaan. Door de gemeente en de werkgroep was er voor het plaatsen van 12 nieuwe stenen een uitgebreid herdenkingsprogramma samengesteld. Een programma waarin ook tijd was ingeruimd voor een muzikaal cello-intermezzo en waarin kinderen van groep 8 van de Bonifaciusschool op de trap in de hal een prachtig lied onder leiding van leraar Lesley Hoogduijn ten gehore brachten. Hun deelname symboliseert de verbinding tussen generaties en het doorgeven van herinneringen. Diezelfde leerlingen waren ook aanwezig bij het onthullen van de eerste Stolpersteine aan de Cornelis de Wittstraat, het eerste huis dat na de lunch werd bezocht. Met bussen werden de genodigden naar de diverse locaties gebracht waar witte rozen en steentjes klaarlagen die door nabestaanden en burgemeester bij de steen of stenen werden gelegd. Volgens Joods gebruik worden deze gebruikt om te laten zien dat de overledene is herdacht. Het is niet voor te stellen welke drama’s achter de deuren van de betreffende huizen hebben afgespeeld. De meeste aanwezigen waren dan ook erg aangeslagen.
Voorzitter van de werkgroep Stolpersteine, Margaret de Vos-van Steenwijk, benadrukte in haar dankwoord de gemeente Wassenaar voor haar toewijding en medewerking. “Ik weet dat niet iedere gemeente zo meewerkt.” Ingrid Sachumsky, facilitair ondersteuner van de werkgroep, vertelt dat het een jaar duurt voordat een ceremonie ‘rond’ is. “Er komt heel wat bij kijken. Archieven worden bezocht, foto’s uitgezocht, stenen gemaakt, bussen geregeld en uitnodigingen verstuurd. Dit is nog maar een kleine opsomming van alle werkzaamheden. Voor 2025 zijn de voorbereidingen al in gang gezet. “Er zijn 95 adressen waar een struikelsteen zou kunnen worden geplaatst, echter niet iedereen wil dat.”
Er is vanzelfsprekend veel meer te vertellen over de Stolpersteine-bijeenkomst in Wassenaar. Bent u geïnteresseerd, leest u dan de middenpagina’s in deze krant.
