Peter de Geus: ‘Een levenslange missie’

Tijdens de raadsvergadering van 10 februari 2014 werd besloten om in Wassenaar een tweejaarlijkse Monumentenprijs in te stellen. Op die manier wilde men het belang van het Wassenaars cultureel erfgoed onderstrepen. In De Wassenaarse Krant van 13 september las ik dat Peter de Geus de prijs van het jaar 2024 gekregen heeft. Ik ken Peter al vele jaren en ben van mening dat hij die prijs meer dan verdiend heeft al gaat het me iets te ver om hem een monument te noemen.

Door Carl Doeke Eisma

Pieter Giljam de Geus is op 3 juni 1940 in Wassenaar geboren. Zijn ouders woonden toen op het adres Van Zuylen van Nijeveltstraat 354. Zijn vader die Jan heette, werkte bij de Bataafse Petroleum Maatschappij en zijn moeder heette Francina Lokerse. Peter zoals Pieter Giljam genoemd werd had een broer en twee zusjes. Hij ging naar de Herenwegschool en vervolgens naar de mulo die er in die tijd naast gelegen was. In 1957 slaagde hij voor het eindexamen dat in Den Haag plaatsvond. Hij ging als burger bij het Marinecomplex in Oegstgeest werken. Na zijn trouwen is hij ook op de Van Zuylen van Nijeveltstraat gaan wonen en wel op nummer 294. In 1998 is hij naar Leiden verhuisd.

Van jongs af aan heeft Peter al belangstelling voor de geschiedenis gehad. Hij had dat niet van een vreemde want zijn vader nam hem vaak mee naar interessante plekjes in ons dorp zoals naar de muziektent bij het Burchtplein. Onder die muziektent bevindt zich een souterrain en het was maar wat spannend om daar een kijkje te gaan nemen. In 1976 sloot hij zich aan bij de archeologische werkgroep in ons dorp. Op dat moment waren de leden bezig met opgravingen bij het Huis ter Weer en Peter had al snel door hoe je het leeghalen van bijvoorbeeld oude waterputten moest aanpakken. Het spreekt vanzelf dat zoiets zeer voorzichtig aangepakt moet worden wil men geen brokken maken. In 1981 werd de Stichting Historisch Centrum Wassenaar opgericht en Peter werd voorzitter van het bestuur van deze stichting. Hij zou dit meer dan veertig jaar blijven. Naast dit bestuur kende deze stichting een tweetal werkgroepen, een voor het behoud van monumenten en een archeologische werkgroep. Het bleek al snel dat ons dorp rijk was aan interessante opgravingen zowel uit de prehistorie als uit de Middeleeuwen. Denk alleen maar aan het Bronstijdgraf bij het Weteringpark dat in 1987 blootgelegd werd. Hierdoor kregen we meer inzicht in de manier waarop mensen in onze omgeving duizenden jaren geleden leefden.

Naast dit praktische werk bleek Peter ook aanleg te hebben om anderen duidelijk te maken hoe belangrijk het is om je te verdiepen in de geschiedenis van je leefomgeving. Hij deed dit door middel van het houden van lezingen en het inrichten van tentoonstellingen, maar wat misschien nog veel belangrijker is, hij wist hele schoolklassen te boeien door zijn verhalen over de archeologische vondsten in ons dorp en de geschiedenis die hier verband mee houdt. In 2010 werd hij voorgedragen voor de Grote Prijs der Nederlandse Veldarcheologie en dat zegt wel wat. “Peters bijdrage aan de archeologie en monumentenzorg heeft een blijvende impact en laat zien hoe één persoon het verschil kan maken in het bewaren van onze gedeelde geschiedenis”, zo las ik op de site van de gemeente Wassenaar. En dat voor een armoedzaaier, een schooier! Dit is immers de betekenis van het Franse woord voor geus: gueux. Maar sinds de oorlog die we de Tachtigjarige Oorlog zijn gaan noemen, heeft het woord Geus juist een positieve betekenis gekregen en zo’n soort Geus is Peter dan ook. Overigens heeft die oorlog lang geen tachtig jaar geduurd maar dat is een heel ander verhaal.