Inwonersavond over toekomst van kerken

Inwonersavond over toekomst Wassenaarse kerken vormt bouwsteen voor Kerkenvisie

Het is een proces dat al jaren aan de gang is. Kerken die hun functie of functionaliteit verliezen door veranderingen in het geloofslandschap en in de samenleving. Kerken worden te groot, te duur in onderhoud en kampen met de steeds urgentere duurzaamheidseisen. Kerkgebouwen moeten een transitie doormaken om toekomstbestendig te worden. Maar hoe doe je dat met gebouwen die zowel stedenbouwkundig als voor veel mensen ook sociaal-emotioneel ankerpunten in een dorp zijn? In het voorjaar van 2021 is besloten een Kerkenvisie op te stellen, een leidraad voor alle betrokkenen die zich bezighouden met de toekomst van kerken. Komende woensdag 22 juni (vanaf 19.30 uur) is er voor iedereen met interesse in dit onderwerp een bijeenkomst waarvoor men zich via erfgoed@wassenaar.nl kan opgeven. Nadere info zoals de locatie volgt dan per mail.

Door Jos Knijnenburg

De toekomst van de kerken is een thema dat alle geloofsgemeenschappen aangaat. Op 20 maart jl. werd de Jozefkerk officieel aan de eredienst onttrokken en wapperde de vlag met de katholieke tweekleur voor het laatst bij het kerkgebouw in Deijleroord (zie foto). De Jozefkerk krijgt een nieuwe bestemming als gezondheidscentrum. Naast de gemeenschappelijke parochiekern St. Willibrordus en St. Jozef kent de parochie H. Augustinus ook nog de parochiekern De Goede Herder. Er worden (op vrijdagmorgen) nog katholieke vieringen in de kerk aan de Stoeplaan gehouden en op 3 juli is er zelfs een picknickviering, maar het is voornamelijk de Franstalige parochie die hier nog op zondag kerkt. Onlangs schreven we nog over de Protestantse Gemeente Wassenaar (PGW) die per 3 april jl. het aantal diensten op zondag heeft teruggebracht van drie naar twee. Als gevolg daarvan blijft op zondag één van de drie protestantse kerken (Dorpskerk, Kievietkerk en Messiaskerk) gesloten. De onvermijdelijke vraag in hoeverre de protestanten op termijn tot een kerksluiting moeten overgaan, is niet nieuw maar wordt geleidelijk wel urgenter, zo schreven we eerder. Geruime tijd geleden zijn de gereformeerde Bloemcampkerk en de Zijllaankerk al gesloopt, waarna op beide locaties woningen werden gebouwd. Eind januari stuurden B en W een informatieve brief aan de raad over de op te stellen Kerkenvisie. Belangrijke rode draad hierbij is het gegeven dat deze Kerkenvisie het meest urgent is voor kerken die op enigerlei wijze al in een transitiefase verkeren, dus vanuit religieus gebruik naar een functieverbreding of functieverandering. De thans leegstaande Jozefkerk is daarvan het meest duidelijke voorbeeld, maar ook voor een gebouw als De Goede Herderkerk in Zuid, waarin al de nodige kerkconcerten hebben plaatsgevonden, is dat aan de orde. Als het gaat om functieverandering of - verbreding zijn er allerlei scenario’s denkbaar, waarbij alvast een schot voor de boeg is gegeven door er een aantal op papier te zetten van “meest gewenst” tot “minst gewenst” (= sloop). Een stappenplan dat wordt doorlopen bij de functieverandering of herbestemming van een kerk maakt duidelijk dat ook de omwonenden van het gebouw hierbij moeten worden betrokken. Er wordt in dat verband gesproken over het “draagvlak in een wijk”. Het planologisch handelingskader dat het college toevoegde aan haar raadsbrief, geeft een goede indruk van de complexiteit van het thema. Want er komt nogal wat om de hoek kijken bij dit onderwerp. Bouwtechnisch en cultuurhistorisch gezien is het de vraag wat een kerkgebouw aankan. Ergens wordt gesproken over het “laadvermogen” van een kerkgebouw, zeker als dat een gemeentelijk monument of een rijksmonument betreft. Uiteraard komen daarbij de financiële aspecten aan de orde, terwijl duurzaamheid een onvermijdelijk thema is. Maar het gaat niet alleen om het gebouw, het betreft ook de effecten op de omgeving wanneer het gebruik van een kerkgebouw verandert. De Kerkenvisie omvat overigens een visie op alle kerken, dus niet alleen de gebedshuizen waarvan functie en gebruik nu of in de toekomst ter discussie staat.