Boek over treinincidenten tussen 1993 -2025 herinnert Voorschoten aan 2 treinongevallen

Een vorige week verschenen boek van oud-spoorweginspecteur Dr. Ir. Wim Beukenkamp over treinongevallen en -incidenten in de periode tussen 1993 en 2025, herinnert de regio en met name gemeente Voorschoten en ook Wassenaar nadrukkelijk aan het ernstige treinongeluk dat op 4 april 2023 nabij station Voorschoten plaatsvond en waarbij een dode en tientallen gewonden vielen. De beelden van het ongeval, waarbij twee delen van een intercitytrein dwars op het spoor en deels in het aangrenzende weiland terechtkomen, gingen de wereld over.

Door Jos Knijnenburg

Afgelopen zaterdag vond er op een bewaakte overweg in het Brabantse Ulvenhout een botsing tussen een trein en een auto plaats waarbij het voertuig weliswaar zwaar beschadigd raakte, maar de inzittenden er wonder boven wonder met slechts lichte verwondingen vanaf kwamen. Een filmpje van een vrachtwagen met peren op een overweg die werd doorboord door een trein ging kortgeleden viraal. Ongevallen op het spoor leiden niet zelden tot spectaculaire beelden. Het treinongeval uit april 2023 is op internet tot in detail in beeld gebracht en de gemeente Voorschoten heeft er zelfs een speciale pagina op haar website aan gewijd. Het boek van Wim Beukenkamp is gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen vanuit zijn directe betrokkenheid als inspecteur bij de Inspectie Leefomgeving en Transport, maar ook op rapporten van deze inspectie en de Ongevallenraad. Het werk is daardoor in sterke mate inhoudelijk van karakter met uitgebreide analyses, waarbij hij de beschreven treinongevallen heeft onderverdeeld in incidenten bij overwegen, ontsporingen, botsingen tussen treinen en problemen met het spoor. Bij het treinongeluk in Voorschoten waren naast de verongelukte intercitcy een goederentrein en een rijdende kraam betrokken. De goederentrein botste op de kraan die het spoor overstak waardoor brokstukken op de nabij gelegen rails terechtkwamen. Een daar op aanstormende intercity uit de richting Leiden botste in volle vaart op brokstukken, ontspoorde en kwam deels in een weiland te staan. Al vrij snel na het ongeval werd een vergelijking getrokken met een ernstig treinongeval dat bijna een eeuw geleden, op 9 september 1926, ook in Voorschoten plaatsvond. Daarbij vielen 4 doden, 10 zwaargewonden en een veelvoud aan lichtgewonden. Het betrof een ontsporing van een stoomlocomotief die vastloopt en samen met de kolenwagen kantelt met desastreuze gevolgen voor het treinpersoneel en de passagiersrijtuigen die erachter hangen. In die tijd waren er natuurlijk nog geen drones om luchtbeelden te maken, maar op luchtfoto’s van KLM Aerofoto is te zien dat twee delen van de trein, waaronder de stoomlocomotief, na het ongeval dwars op het spoor zijn komen te staan en dat de wagons erachter volledig ontspoord zijn. De overzichtsbeelden van de Voorschotense treinongelukken in 1923 en 1926 roepen onmiskenbaar associaties op, al zijn de oorzaken onvergelijkbaar. Daar waar boer Freek van Vliet en direct omwonenden na de ramp van 1923 veel waardering ontvingen voor hun rol bij de eerste opvang in het pikdonker van de gewonden, oogste een andere boer uit Voorschoten na het ongeluk in 1926 slechts kritiek. Hij vroeg entreegeld aan ramptoeristen om het geheel vanuit zijn weiland van dichtbij te kunnen bekijken. Toen ook journalisten de portemonnee moesten trekken kreeg hij een stevige beurt in de pers. Het treinongeluk uit 1926 is de geschiedenis ingegaan als zijnde een incident nabij De Vink. De exacte plek van het ongeval was echter niet bij de voormalige overgang op de Hoge Rijndijk bij de Groote Vink maar vond een flink stuk zuidelijker plaats, ver voorbij het huidige treinstation De Vink. Dorpshistoricus Jan H.M. Sloof publiceerde in 2020 het boek ‘Tussen Voorschoten en Leiden’ waarin de locatie van het ongeval middels een actuele situatiekaart is weergegeven. Daaruit blijkt dat het incident vlak naast de plek gebeurde waar nu de tunnelbuis van de Rijnlandroute onder het spoor doorloopt. Een jaar na het treinongeval van 4 april werd er in Voorschoten, pal langs het fietspad dat deels ook langs het Voorschotense deel van De Horsten voert, een bescheiden monument onthuld met een luchtfoto die letterlijk de wereld overging. Daarmee werd de al kort na het ongeval in de media uitgesproken voorspelling van plaatselijke historici dat er een blijvende herinnering aan het trein ongeval zou moeten komen, bewaarheid. Het boek van Wim Beukenkamp vormt daarop een waardevolle aanvulling.