Het ree in Wassenaar: icoon van onze duinen én onverwachte buur in de wijk

Door Anton Overklift Vaupel Klein

Wie in de vroege ochtend door de Wassenaarse duinen wandelt, maakt een goede kans op een ontmoeting met een ree. Het elegante dier voelt zich al decennialang thuis in de uitgestrekte natuur rond Meijendel, Berkheide en de bosrijke zones richting de bebouwde randen van ons dorp. Toch is voor veel Wassenaarders niet altijd duidelijk wat een ree nu precies is, waar hij vandaan komt en waarom we hem steeds vaker zien. Tijd voor een overzicht en een blik op hoe wij in Wassenaar met dit edelwild samenleven.

Wat is een ree eigenlijk?

Hoewel we in de volksmond vaak spreken over “herten”, is het ree in werkelijkheid de kleinste van de inheemse hertachtige in Nederland. Met een schofthoogte van zo’n zeventig centimeter en een gewicht tussen de 15 en 30 kilo blijft het dier aanzienlijk kleiner dan het edelhert, met een schofthoogte van zo’n 110 centimeter lang en een gewicht tot tweehonderd kilo. Het mannetje, de reebok, draagt een bescheiden gewei dat elk jaar opnieuw wordt gevormd. Opvallend is de lichte vlek op het achterwerk, de zogenoemde ‘spiegel’, die bij veel Wassenaarders een vertrouwd beeld is wanneer een ree al springend het struikgewas induikt.

Leefgebied: van duinvallei tot villawijk

De Wassenaarse duinen vormen een ideaal leefgebied voor reeën: afwisseling van open terrein, bos, struweel en rust. Maar het ree is een dier van randen en die vindt hij volop in en rond Wassenaar. De overgangen tussen bos en weiland, tussen duinen en buitenwijken, en zelfs tussen tuinen en parkjes bieden dekking én voedsel. Daardoor worden reeën niet alleen in de duinpan gespot, maar ook langs de Schouwweg, Rijksdorp, De Paauw, en zelfs in de buurt van de N44.

Dat verspreidingspatroon is geen toeval. Sinds de vorige eeuw zijn reeën landelijk sterk toegenomen, mede dankzij bescherming en een landschap dat hen steeds meer geschikte schuilplaatsen biedt.

Voortplanting in de luwte

De paring vindt in juli en augustus plaats, tijdens de zogeheten bronstperiode. Reeën hebben een bijzonder biologisch mechanisme: na de bevruchting stopt de ontwikkeling van het embryo tijdelijk. Pas in de winter gaat deze verder, zodat de kalfjes in mei of juni geboren worden, precies wanneer er volop voedsel is. De moeder verstopt haar pasgeboren kalf in hoog gras of struiken en bezoekt het slechts enkele keren per dag, een strategie die in de stille Wassenaarse duinen uitstekend werkt.

Wat eet een ree?

Reeën zijn kieskeurige eters. Ze leven van jonge bladeren, kruiden, knoppen en bessen. In de overgangszones tussen natuur en bebouwing zoals veel plekken in Wassenaar vinden ze een rijk buffet van/aan plantensoorten. Dat verklaart meteen waarom ze soms in tuinen verschijnen en aan heesters knabbelen.

Ziekten en risico’s

Zoals alle wilde dieren kunnen reeën last hebben van parasieten of ziekten, waaronder blauwtong, TBE via teken en andere infecties. Voor mensen vormt het ree zelf doorgaans geen direct risico, maar aandacht voor teken en verkeersveiligheid blijft belangrijk.

Verkeersaanrijdingen: een groeiend punt van zorg

Juist omdat het ree zich graag langs bosranden en overgangszones ophoudt, ontstaat in Wassenaar een reëel risico op aanrijdingen. Dit speelt met name op wegen die natuurgebieden doorsnijden of begrenzen, zoals delen van de Katwijkseweg, Rijksstraatweg, N44 en de randwegen van Meijendel. Jaarlijks vinden in heel Zuid-Holland tientallen aanrijdingen plaats, en ook in onze regio komt dit vaker voor dan veel mensen beseffen. Wildreflectoren, waarschuwingsborden en beheermaatregelen worden daarom steeds belangrijker. Een zogenaamde “Valwildafhandelaar” van de Provincie Zuid Holland komt ter plaatse bij gewonde of dode reeën.

Beheer en jacht: hoe zit het in Wassenaar?

Het ree is een beschermd dier. In Nederland mag er niet vrij op gejaagd worden. Wel kan de provincie, op basis van een faunabeheerplan, toestemming geven voor gericht populatiebeheer. Dat gebeurt alleen wanneer het noodzakelijk wordt geacht voor verkeersveiligheid, natuurbeheer of schadepreventie. In Zuid-Holland, en dus ook in de Wassenaarse duinen, kan zo’n beheer plaatsvinden, altijd in samenwerking met terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer, natuurorganisaties en de lokale wildbeheereenheden. Het gaat dan om zorgvuldig en selectief ingrijpen beslist niet om een open jachtseizoen.

En dan de vraag die rond kerst elk jaar terugkomt

Reevlees wordt beschouwd als edel wild en kan in Nederland op het menu staan. Alleen wanneer er legaal en onder strikte voorwaarden beheer wordt uitgevoerd, mag het vlees worden gebruikt, mits het natuurlijk voldoet aan alle voedselveiligheidsrichtlijnen. Voor de gemiddelde Wassenaarder geldt dus: het reebiefstukje in de pan heeft zelden een directe link met de dieren die u in Meijendel ziet.