Wassenaar is het mooiste dorp van Nederland en het dorp dat stilstaat

Er is geen twijfel over mogelijk, Wassenaar is het mooiste dorp van Nederland. Vraag het aan de gemiddelde Wassenaarder of bezoeker en je krijgt hetzelfde antwoord. En eerlijk is eerlijk, ook de auteur van dit artikel deelt die overtuiging voluit. Wassenaar is niet zomaar een dorp, het is een plek met karakter, geschiedenis en een uitzonderlijke leef kwaliteit. Maar achter die fraaie façades, tussen de pittoreske wijken, monumentale lanen en statige villawijken, schuilt een dorp dat worstelt met zichzelf. Een gemeenschap die vasthoudt aan het verleden, maar daardoor langzaam het contact met de toekomst verliest.

Door Roël Karamat-Ali

We beginnen met wat Wassenaar uniek maakt. Het dorp beschikt over een ongeëvenaarde natuurlijke rijkdom, van Meijendel onderdeel van het nationaalpark de Hollandse Duinen, het Wassenaarse Slag met zijn brede zandstrand tot de idyllische landgoederenroute en het groene weidegebied dat het dorp omarmt. Daarbij komt een indrukwekkend maatschappelijk, cultureel en recreatief aanbod: één van de mooiste musea van Nederland, een populair attractiepark, het meest duurzame hotel van het land en een volledig gerestaureerd dorpscentrum, met een korenmolen midden in het centrum, dat de grandeur van weleer uitstraalt. Een prachtig sportcomplex met een multifunctionele voetbalvereniging, waar professionele voetbalclubs jaloers op zijn, een omnivereniging met hockey, tennis, golf, padel en een supermoderne sporthal, maar ook zeer interessante golfclub met een 18-holes golfbaan. Om maar te zwijgen over datgene wat Wassenaar nog meer te bieden heeft op maatschappelijk, cultureel en recreatief gebied.

Alsof dat nog niet genoeg is, is Wassenaar volgens het onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ook nog eens de slimste gemeente van Nederland. Op basis van drie indicatoren: het gemiddelde opleidingsniveau, het inkomen en de laaggeletterdheid, komt Wassenaar als onbetwiste nummer één uit de bus. Een titel die perfect past bij het imago van het dorp: welvarend, hoogopgeleid, cultureel verfijnd en heel sociaal. Maar zelfs in het mooiste dorp van Nederland is niet alles rozengeur en maneschijn. In Wassenaar geldt het adagium ‘Not in my backyard’ sterker dan waar dan ook.

De angst voor verandering is diepgeworteld en elke poging tot vernieuwing stuit op verzet, vaak verpakt in keurige, ambtelijke argumenten over “behoud van karakter” of “ruimte voor overleg”. Een pijnlijk voorbeeld hiervan is de woningbouw. Waar omliggende gemeenten als Katwijk, Voorschoten, Noordwijk en Leidschendam-Voorburg volop bouwen om starters en jonge gezinnen binnen hun grenzen te houden, blijft Wassenaar ver achter. En dat terwijl er ruimte genoeg is. Qua oppervlakte is Wassenaar aanzienlijk groter dan Valkenburg, Noordwijk, Voorschoten, Leidschendam-Voorburg en slechts iets kleiner dan de samengevoegde gemeente Katwijk (inclusief Rijnsburg en Valkenburg). Toch worden er nauwelijks woningen gebouwd voor jonge Wassenaarders die graag in hun dorp willen blijven wonen.

Elke verkiezing opnieuw beloven politieke partijen beterschap. Woningbouw prijkt steevast als een van de eerste punten in de verkiezingsprogramma’s, ook nu weer, richting de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Maar wie al langer meeloopt, weet beter; de afgelopen 25 jaar is er nauwelijks iets veranderd t.o.v. woningbouw. Het probleem beperkt zich niet tot de woningmarkt. Ook op het gebied van ondernemerschap en economische ontwikkeling loopt Wassenaar achter. Na de realisatie van het bedrijventerrein Maaldrift 1 en 2 verhuisden veel bedrijven uit de Van Hallstraat naar deze nieuwe locatie. De toenmalige plannen waren helder, de Van Hallstraat zou een woongebied worden.

De werkelijkheid? Nieuwe bedrijven hebben zich inmiddels weer in hetzelfde gebied gevestigd. Een treffend voorbeeld van bestuurlijke stilstand en gebrek aan visie. Terwijl elders de economische motor draait, neem Katwijk, waar farmaceutische gigant Eli Lilly maar liefst 2,6 miljard euro investeert in een nieuwe locatie, kijkt Wassenaar vooral toe. De verschillen in ambitie tussen Wassenaar en de regio worden met het jaar groter. Opvallend genoeg liggen er juist nú kansen. Defensie heeft noodzakelijke uitbreidingsplannen en met wat creatief onderhandelen tussen de gemeente Wassenaar, defensie, het Rijksvastgoedbedrijf, ondernemers, boeren en particulieren, zouden diverse langlopende dossiers eindelijk opgelost kunnen worden.

Neem de verkeersproblematiek rond het Rozenplein, of de ontsluiting van het defensieterrein en bedrijventerrein Maaldrift 1 en 2, dat zijn dossiers die al jaren op tafel liggen, maar waar concrete stappen uitblijven. Er is daadkracht, lef en een bereidheid om tegen heilige huisjes te schoppen nodig. En juist dat ontbreekt. De hoop is gevestigd op de kortgeleden, door de raad goedgekeurde ‘Economische Visie’.

Met de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 in aantocht lijkt de kans klein dat een partij het aandurft om deze gevoelige onderwerpen tot speerpunt te maken. Te groot is de angst om stemmen te verliezen, te sterk de drang om iedereen te pleasen. Toch is dat precies wat Wassenaar nodig heeft: leiderschap dat verder kijkt dan het eigen erf en begrijpt dat behoud pas waarde heeft als het hand in hand gaat met ontwikkeling. Want Wassenaar heeft alles in huis om een voorbeeldgemeente te zijn: natuur, cultuur, historie, kennis, rijkdom én ruimte. Wat ontbreekt, is de wil om te bewegen.

Wassenaar is en blijft, een schitterend dorp. Een plek waar velen dromen om te wonen, en waar de kwaliteit van leven ongekend hoog is. Maar schoonheid alleen is niet genoeg om toekomstbestendig te zijn. Als het dorp de komende jaren niet durft te vernieuwen, niet investeert in woningbouw, infrastructuur en ondernemerschap, dan dreigt Wassenaar het mooiste openluchtmuseum van Nederland te worden, een dorp dat schittert in stilstand.