Drieluik in aanloop naar Open Monumentendag 12 september: Landgoed Zuidwijk in Wassenaar (1/3)

Het Comité Open Monumentendagen Wassenaar organiseert op zaterdag 12 en zondag 13 september het jaarlijkse, traditionele en nationale weekend, waarop bijzondere monumenten hun deuren openen om belangstellenden de gelegenheid te geven een kijkje erachter te kunnen nemen. In ons dorp zijn dat dit jaar ruim 20 bijzondere plekken, die terug te vinden zijn op onze website https://omdwassenaar.nl. Met bewoners en/of beheerders van het hierboven genoemde drieluik geven wij alvast een inkijkje in wat er op 12 september te zien zal zijn.

Van het Kasteel Zuidwijk in Wassenaar is anno nu niet meer zichtbaar, dan alleen een door intensief bos- en parkbeheer ontdekte slotgracht. Wel staan er nog twee zogenaamde bouwhuizen op deze buitenplaats. Eén ervan heeft jaren gediend als rentmeesterswoning en is nu eigendom van Jan-Michiel en Liesbeth Hessels. Zij wonen al veertig jaar met veel plezier op een bijzondere buitenplaats. In gesprek met Liesbeth vertelt zij het volgende: “In onze jonge jaren kochten wij eerder een monumentaal pand in Loenen aan de Vecht, waar veel aan moest worden opgeknapt. Door de restauratie van dat monument kwam ik in contact met de wereld van experts maar ook met instanties die zich met strenge regelgeving bezighielden met restauratieplannen van monumentale panden. Ik genoot van deze ontmoetingen en leerde ook veel over zowel mogelijkheden, alsook onhaalbare opties. Goed overleg leverde tenslotte altijd een mooi en wenselijk resultaat op.

Door het werk van mijn echtgenoot heb ik de nodige jaren in het buitenland gewoond, maar bij terugkeer naar Nederland stond opnieuw een monument als woning op mijn wensenlijstje. Door het centrum van Wassenaar lopend, kwam ik het Baljuwhuis tegen en daar begon een nieuw avontuur. Het pand bleek eigendom van de Stichting Twickel en was ook bewoond, dus géén mogelijkheid voor ons om daar mijn wens in vervulling te laten gaan. De buitenplaats Zuidwijk aan de Rijksstraatweg -eveneens vallend onder voornoemde stichting- bleek kort daarop wel te koop. En zo werden mijn man en ik eigenaars van de opstallen op dit landgoed en pachters van het “bospark”.

Het bospark bleek door achterstallig onderhoud uitgegroeid te zijn tot een enorme wildernis. Alle paden waren overwoekerd door onkruid en de braamstruiken groeiden zelfs de keuken in. Met veel energie, enthousiasme, hulp en advies van deskundigen - waaronder de Stichting Vrienden Particuliere Buitenlaatsen - werd jaren achtereen hard gewerkt om het door Daniel Marot - een Franse hofarchitect - ontworpen park weer terug te brengen naar de originele staat. Uiteindelijk met het idee om de ensemblewaarde van woning en tuin te optimaliseren. Een metamorfose van barok naar landschappelijk was het einddoel.

Het is nog steeds een waar genoegen om op deze buitenplaats van 20 hectare te kunnen zijn. Meanderende paadjes voeren je langs kanalen en waterpartijen. Veel stinsenplanten komen hier tot hun recht en in het voorjaar kleurt het bos bijna blauw door een tapijt van boshyacinten. Reeën zijn er regelmatig te zien en ook de boommarter heeft er zijn domicilie gevonden. Op onverwachte momenten tref je er pauwen aan of bijzondere eenden soorten en natuurlijk ook hazen, die het ernaast gelegen open weidegebied soms verlaten voor de beschermende omgeving van het bos.

De Tweede Wereldoorlog heeft ook op deze buitenplaats zijn sporen achtergelaten in de vorm van een aantal hospitaalbunkers, bedoeld als verbandplaats voor gewonde Duitse soldaten. Langs de oprit naar de rentmeesterswoning zijn ze wel zichtbaar, maar gaan door de begroeiing op een natuurlijke wijze op in het landschap.”

Wandelend in de omgeving van de woning wijst Liesbeth mij op het uitzicht op het poldergebied. De achtertuin wordt omzoomd door fraaie boompartijen die er veertig jaar geleden als kleine boompjes werden geplant. Vervolgens komen we bij de moestuin aan waar een aantal fruitbomen hun best doen om ook dit jaar voor een goede oogst te gaan zorgen. Aangekomen bij een boogbrug aan de noordoostzijde van het landgoed word ik gewezen op de mogelijkheid dat hier lang geleden de weg naar Het Haagsche Schouw moet hebben gelopen. Tenslotte komen we aan bij de bloementuin, waar Liesbeth met trots en verwondering op wijst. 

“Voor de nabije toekomst spreek ik de hoop uit dat Zuidwijk een volgende eigenaar treft die met respect voor het geheel van rentmeesterswoning, opstallen, bospark, moes- en bloementuin gaat zorgen. De monumentale ensemblewaarde moet behouden blijven voor Wassenaar. Het Wassenaarse publiek is van harte welkom op het Landgoed Zuidwijk tijdens de Open Monumentendag op 12 september van dit jaar.”
Interview door Marcel Spierings