Pas de Deux in museum Beelden aan Zee

De Wassenaarse Krant besteedde op 27 juni jongstleden al aandacht aan de tentoonstelling Ryan Gander x Edgar Degas, die nog tot 4 januari 2026 te zien is. Inmiddels verscheen ook de catalogus en kon men persoonlijk kennismaken met de artiest achter de ballerina’s. Voor het eerst zijn tweeëntwintig sculpturen van ballerina’s samengebracht, samen met een originele uitvoering van Degas’ beroemde Petite danseuse de quatorze ans (1881). Een bijzondere gelegenheid om meer te weten over kunstenaar en tentoonstelling.

Door Nicole Siemer

Degas schilderde en tekende vaker de jonge danseresjes van de Parijse Opera. Velen van hen waren nauwelijks in de puberteit en stonden ook bekend als prostituées – met de bijnaam Les petits rats. Hun leven was zwaar: opgesloten in het keurslijf van de balletwereld, vaak afhankelijk van heren van stand, maar tijdelijk gevrijwaard van armoede.

Toen Degas in 1881 zijn Petite danseuse de quatorze ans presenteerde, veroorzaakte dat opschudding. Het beeld was in roze was gegoten, wat angstig veel leek op een echte huid. De pruik van paardenhaar, roze strik, echte tutu en balletschoenen versterkten dat effect. Onder een glazen stolp oogde het beeld voor sommigen brutaal en onzedelijk, voor anderen vernieuwend en realistisch. Degas hield het werk na alle ophef in zijn eigen atelier. Pas na zijn dood in 1922 werden bronzen afgietsels gemaakt, waarvan er nu een te zien is in deze expositie, in bruikleen van Museum Boijmans Van Beuningen.

Ryan Gander vond zijn inspiratie in het Carnegie Museum in Pittsburgh, waar hij oog in oog stond met Degas’ beeld. Hij wilde de ballerina bevrijden van de stolp én het museum zelf. Zijn versie mocht vrij bewegen als een meisje van veertien. Daarom zien we haar in uiteenlopende poses: niet alleen bekeken, maar ook zelf de bezoeker observerend.

Gander laat de beelden vergezellen door losse witte en blauwe kubussen. De witte kubus staat voor het instituut museum, blauw voor abstracte ideeën – een verwijzing naar onder meer de Blue Nudes van Matisse.

Tijdens de presentatie vertelde Gander over zijn achtergrond. Hij groeide op in een arbeidersgezin waar kunst geen rol speelde. Pas later, als kunstenaar, nam hij zijn moeder mee naar musea. Tot zijn verbazing keek zij meer naar de bezoekers dan naar de kunst. Voor Gander was dit een eyeopener: ook mensen maken deel uit van tentoonstellingen.

Hij ziet het als zijn taak om kunst toegankelijk te maken. In het Verenigd Koninkrijk bezoekt naar schatting 95% van de bevolking nooit een museum. Daarom geeft Gander niet alleen les op scholen en universiteiten, maar werkt hij ook als performer, auteur en gastconservator. Zijn kunst is speels, humoristisch en niet-pretentieus.

In zijn studio bewaart hij tienduizenden foto’s, gemaakt tijdens reizen en in het dagelijks leven. Inspirerende beelden legt hij vast op foto in plaats van op schrift; later verwerkt hij ze in nieuwe kunstvormen. Zijn werk is veelzijdig: sculpturen, installaties, fotografie, grafisch ontwerp, performance en tekst. Het label “conceptueel kunstenaar” wijst hij van de hand; liever noemt hij zichzelf “amateurfilosoof”.

Voor openingstijden en informatie over rondleidingen verwijzen we naar beeldenaanzee.nl.

Het museum organiseert op maandag 15 september om 15.00 uur een inloopmiddag om nieuwe vrijwilligers te werven. Voor aanmelding als vrijwilliger of de inloopmiddag: jvs@beeldenaanzee.nl of +31 (0)6 21 877 838.