Restauratie klokkenstoel grote Bourdonklok Waaldorpervlakte punctueel op tijd gereed

Een kleine vier maanden nadat de Bourdonklok op de Waalsdorpervlakte voor een ingrijpende restauratie bij de wereldvermaarde klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts in Asten van het hangwerk uit de zogeheten klokkenstoel werd gehesen, is de hele constructie vorige week weer op de vertrouwde duintop teruggeplaatst. Precies op tijd voor het begin van het broedseizoen maar uiteraard ook voor de Dodenherdenking op 4 mei a.s. Dan is het precies 80 jaar geleden dat oud-verzetsleden voor het eerst op deze beladen plek samenkwamen om hun gestorven kameraden te herdenken.

Door Jos Knijnenburg

De bronzen Bourdonklok zelf, een gevaarte van 1,78 meter hoog met een maximale diameter van bijna 2 meter en een gewicht van ongeveer 5.000 kilo, mankeerde niets, verklaarde een woordvoerder van Koninklijke oftewel Royal Eijsbouts vorige week tegenover de NOS. Eijsbouts levert klokken over de gehele wereld en kwam in december nog in het wereldnieuws vanwege de rol van het bedrijf bij de hersteloperatie na de brand in de Notre Dame. Dit Franse icoon heeft tien kolossale luidklokken die allemaal een naam hebben, waaronder de Marie die in Nederland werd gemaakt.

Op het cv van Eijsbouts prijken ook de klokken van de Dom in Utrecht en de grootste klok ter wereld, die met 37 ton schoon aan de haak in Japan hangt. Bijna tien jaar geleden, tijdens de Dodenherdenking op de Waalsdorpervlakte, wanneer de Bourdonklok traditiegetrouw door leden van het Erepeloton Waalsdorp wordt geluid totdat de laatste deelnemer aan de stille tocht het monument op de vlakte is gepasseerd, werd het om een uur of negen plotseling doodstil. Tot verbijstering van de aanwezigen bleek de loodzware klepel van de klok te zijn afgebroken.

Er werd direct een inzamelingsactie gestart om de klok te herstellen en nog voordat de maand mei om was, werd het streefbedrag bereikt. De actie leidde tot heel veel reacties. Zo schreef één van de gulle gevers op de site van het Erepeloton: “Dit maakt de klok weer een beetje ook van onze generatie.” Daar zit natuurlijk iets in. Want al in 1946 ontstond de traditie om op 4 mei een Stille Tocht op de Waalsdorpervlakte te houden, de plek waar tijdens de Tweede Wereldoorlog meer dan 250 verzetsmensen door de Duitsers werden gefusilleerd.

De Waalsdorpervlakte heeft sinds september 2019 de status van Rijksmonument omdat het een plek van verzet en onrecht is die ook nu nog steeds niets aan kracht heeft ingeboet. Er werd in de jaren vijftig in Den Haag niet alleen een jarenlange discussie gevoerd over de locatie van een gedenkteken, maar via een inzamelingsactie onder de Haagse bevolking kwam er ook geld op tafel. Er werd besloten om een luidklok op de Waalsdorpervlakte te plaatsen en op 30 april 1959 was het zover.

Alle herdenkingen hier hadden letterlijk in stilte plaatsgevonden. Een luidklok werd gezien als “een suggestieve en ingetogen uitnodiging om op deze vlakte in te keren en eerbiedwaardig te herdenken. De Waalsdorpervlakte heeft met deze klok een stem gekregen die in haar bronzen klank over stad en landschap kan vermanen en aansporen”, zo sprak de Haagse burgemeester.

De Bourdonklok wordt overigens los van 4 mei traditioneel ook geluid tijdens de uitvaart “van de vorst, diens voorgangers en hun partners”, zoals tijdens de uitvaart van prins Bernhard. De klok heeft sinds 30 april 1959 weer en wind doorstaan op de duintop nabij het bekende oorlogsmonument op de Waalsdorpervlakte. Ondanks jaarlijks onderhoud en reparaties was de klokkenstoel toe aan een ingrijpende restauratie.

De klok werd hiertoe op 13 november jl. met behulp van een speciale takelinstallatie uit de klokkenstoel gehesen, waarna de gehele constructie werd verwijderd van het betonnen plateau. Het gehele project werd gedragen door duinbeheerder Dunea, de gemeente Den Haag als eigenaar, restaurateur Koninklijke Eijsbouts en de Vereniging Erepeloton Waalsdorp, die een bemiddelende rol bij het project speelde. De kosten voor de restauratie zijn gedragen door de gemeente Den Haag.

Op 6 maart jl. was het zover en kon de Bourdonklok op de vertrouwde plek in een vernieuwde klokkenstoel worden gehangen, waardoor de klok ook in de toekomst weer veilig kan worden geluid. Het bijzondere van dergelijke bronzen klokken is dat ze, net als een menselijke stem, allemaal anders klinken.

Op 4 mei a.s., voorafgaande aan de viering van 80 jaar bevrijding, is in de wijde omgeving van de Waalsdorpervlakte die ene, bijna vertrouwde stem weer te horen.