Financieel zware tijden voor Wassenaar

Kadernota en Meicirculaire openbaren grote tekorten op de begroting van Wassenaar de komende jaren. Er zal fors bezuinigd moeten worden en de lasten gaan omhoog. Tijdens de gemeenteraadsvergadering accepteerden de coalitiepartijen ”wat ons overkomt” en de voorgestelde maatregelen, waarbij wel oog moet zijn voor de meest kwetsbaren. De oppositiepartijen bleven voor een groot deel hangen in “we told you so”. Na de zomer gaat de Raad verder spreken over de financiële situatie en over nog meer bezuinigingen en lastenverzwaringen. Men wil dit doen achter gesloten deuren, buiten het zicht van de inwoners; een discutabel voornemen.

Door Jan H de Roij

“de snoeppot is bijna leeg” (Sonja Hibbert (GL); “het leven is hier fijn” Charlotte Rogge (VVD); “Kadernota een belediging voor goed bestuur” Henri Hendrickx (HvW); “er is veel bereikt” Saskia Ettema (CDA). Zo maar een greep uit de opmerkingen die maandagmiddag en -avond gemaakt werden in de Raadszaal tijdens de bespreking van de Kadernota. Deze nota is dit jaar van nog groter belang dan andere jaren, omdat het noodzakelijk is dat Wassenaar in de jaren 2025-2028 een groot structureel tekort op de begroting wegwerkt (zie Terzijde). Immers een gemeente mag uiteindelijk geen tekorten hebben. In de Kadernota derhalve een opsomming van voorgenomen bezuinigingen, ombuigingen en lastenverzwaringen waardoor ons dorp weer in evenwicht komt; we schreven daar twee weken geleden over. Tot grote ergernis van allen komt daar nog een extra bezuiniging van circa 1 miljoen per jaar bovenop uit de meicirculaire. Daar moeten nog extra bezuinigingen en lastenverzwaringen voor gevonden worden. Sonja Hibbert (GL) stelde voor na de zomer “zonder camera’s” in de gemeenteraad hierover te overleggen. Veel andere partijen, ook van de coalitie, omarmden dit voornemen om achter gesloten deuren over de financiële situatie en de gevolgen te spreken. Dergelijke niet-transparante besluitvorming over onze portemonnee kan als bijzonder discutabel worden gekwalificeerd en het is te hopen dat onze politici hier tijdens de vakantie nog eens goed over nadenken.

De coalitiepartijen wezen in het debat unisono naar de Rijksoverheid als oorzaak van de financiële ellende waarin ons dorp nu verkeert; het is ons overkomen. De uitkeringen uit het Gemeentefonds stijgen niet in dezelfde mate als de uitgaven die gemeenten moeten plegen om hun extra taken –voorheen Rijkstaken- te vervullen. Alle gemeenten worstelen hiermee en men verwacht van het nieuwe kabinet, dat toch al wordt geconfronteerd door zware financiële tegenvallers, geen soelaas. Als antwoord moeten de financiële bakens dus verzet worden of zoals Saskia Ettema (CDA) verklaarde dat van een betrouwbare overheid verwacht wordt om nu te kiezen voor reële bezuinigingen en die niet uit te stellen. De coalitiepartijen steunen het “evenwichtig” pakket aan maatregelen van het college, waarbij ze ieder wel hun eigen accenten plaatsten. Zo wil Charlotte Rogge (VVD) bovenop de aangekondigde verhoging van de OZB met 12,4 % (waarvan 4.9% inflatiecorrectie) deze belasting niet nog meer verhogen. Ben Paulides (DLW) vindt dat alle uitgaven tegen het licht moeten worden gehouden, dus ook investeringsuitgaven voor de renovatie van de Paauw en ontwikkeling van de Gemeentewerf. Van Henri van Smirren (PvdA) mag onze gemeente schulden aangaan en hij zal scherp letten op de effecten van de bezuinigingen voor de ‘minder bedeelden’. Ook Rogier Krabbendam (D66) gaat uit van een “eerlijke lastenverdeling” en dringt bovendien aan op besparingen binnen de eigen organisatie.

De oppositieleider wijdt de tekorten niet aan de Rijksoverheid, want “we ontvangen in 2026 meer uit het gemeentefonds dan in 2023” maar aan slecht beleid. Zonder verder in te gaan op de beleidskeuzes in de Kadernota bestempelt Hendrickx deze als “niet geloofwaardig” en dit zou de zelfstandigheid van Wassenaar in gevaar brengen. Volgens mw Ettema is de zelfstandigheid echter eerder gerelateerd aan “bestuurskracht” en niet aan de stand van de financiën. 

Vanuit de drie oppositiepartijen werd ook het beeld neergezet dat ‘hun college’ in 2022 met de afgeschoten verhoging van de OZB met 20% de ellende had kunnen voorkomen. Dit werd door de coalitie betwist, want zoals onder meer Charlotte Rogge (VVD) aangaf, de opbrengsten van die verhoging zouden gebruikt worden voor nieuw beleid en gingen niet in een ‘spaarpot’. Sonja Hibbert (GL) weigerde tot twee maal toe op deze constatering in te gaan. Wat zij wel deed, als enige oppositiepartij, is met concrete voorstellen komen voor bezuinigingen, zoals op inkoop en inhuur en door “nu eens eindelijk” de Wet Markt en Overheid na te leven.

Jeroen Gankema (LW) probeerde Hendricks te paaien met opmerkingen als “u heeft toch gelijk gekregen” om hem zover te krijgen dat hij constructief zou gaan meedenken over te nemen maatregelen. Tevergeefs overigens. Ook hamerde Gankema erop dat eerst overeenstemming moet zijn over de “kern van de problematiek”. Waar komen de tekorten vandaan? Ligt het aan de manier van besluitvorming? Als daar overeenstemming over is, kan gewerkt worden aan oplossingen.

In antwoord liet wethouder Laurens van Doeveren weten dat het nog niet eerder is voorgekomen dat Wassenaar een dergelijk tekort heeft moeten wegwerken. Het college heeft “keihard gewerkt” aan een evenwichtig pakket aan maatregelen, waarbij “niemand door het ijs zakt.” De Kadernota is kaderstellend en veel zal nog moeten worden uitgewerkt in de Begroting 2025, waarin ook de hopelijk positiever uitvallende septembercirculaire kan worden meegenomen. Het college heeft de ambitie om de jaren tot 2028 sluitend te maken en niet zoals veel andere gemeenten alleen 2025, aldus de wethouder.

De Kadernota met structureel € 1, 1 miljoen aan lastenverzwaringen, 1,1 miljoen aan bezuinigingen en uiteindelijk 1,8 miljoen aan ombuigingen plus € 1,1 miljoen onttrekking aan de reserves in 2026, werd met de stemmen voor van de coalitie en die van de oppositie tegen uiteindelijk aangenomen.

TERZIJDE
Er vlogen tijdens het debat over de Kadernota veel cijfers over tafel. Gecompliceerder werd het dat daarvoor verschillende documenten als basis dienden. Laten we proberen enige helderheid te verschaffen en we nemen daarvoor als jaar 2026, het zogenaamde ravijnjaar. Volgens de vooruitzichten zou er in dat jaar sprake zijn van een tekort op de begroting van € 4,7 miljoen. Echter volgens de voorjaarsnota, die inzicht geeft in de financiële ontwikkelingen over de eerste vier maanden van dit jaar, komt daar nog een extra tekort bij van circa 8 ton. Dat maakt dus totaal een tekort voor 2026, dat gedicht moet worden, van € 5,5 miljoen. 

Daar is de kadernota mee aan de slag gegaan en door een pakket van bezuinigingen, ombuigingen, lastenverzwaringen en onttrekkingen uit de reserves komt men dan uit op een klein overschot. Maar toen viel er een lijk uit de kast in de vorm van de meicirculaire. Dit document geeft jaarlijks een overzicht van wat we aan bijdragen van het Rijk mogen ontvangen. En wat blijkt? Over 2026 komt er nog eens een extra tekort bij van € 1,2 miljoen. 
Dus in feite heeft Wassenaar over 2026 een totaal tekort van € 6,7 miljoen (circa 8% van de begrotingsuitgaven). Dit betekent dat in dat jaar voor € 1,2 miljoen aan extra bezuinigingen en lastenverzwaringen gevonden zullen moeten worden. Ook voor de jaren daarna kom je ongeveer uit op deze extra uitdaging. En dat tegen de achtergrond dat de ‘belastingcapaciteit’ in onze gemeente al de hoogste van Nederland is en als risicovol wordt gekenmerkt. De belastingcapaciteit geeft aan in hoeverre in een gemeente nog ‘rek’ zit om de lasten te verhogen. In Wassenaar is die rek eruit. Desalniettemin worden OZB en afvalstoffenheffing verhoogd.