Bomvolle kerk tijdens presentatie nieuwe wandelgids door historisch dorpscentrum

Onder grote publieke belangstelling presenteerde auteur en bestuurslid van de Historische Vereniging Oud Wassenaer Albert Clobus vorige week woensdag in het kerkje van de NPB de wandelgids ‘Een historische ontdekkingstocht door de dorpskom van Wassenaar’. “Cultuurhistorie gaat leven als je het zelf kunt beleven”, zo sprak burgemeester Leendert de Lange die het eerste exemplaar van het handzame en rijk geïllustreerde boekje in ontvangst mocht nemen. Albert Clobus, die in 2021 een soortgelijk en zeer goed verkocht wandelboekje met een historische ontdekkingstocht door het gebied rond de Oude Haven, Hoge Klei en Oostdorp schreef, gaf vervolgens een lezing waarin hij de ontwikkeling van de dorpskern tot het begin van de 20e eeuw schetste.

Door Jos Knijnenburg

“Aan de huidige politiek kom ik niet toe”, aldus Albert Clobus met een knipoog naar de onlangs afgeronde heikele discussie over het opknappen van het winkelgebied in het centrum. Een project dat in de raadszaal van Raadhuis De Paauw door sommigen nog weleens kortweg als ‘het plan van de steentjes’ werd betiteld. 

Albert Clobus maakte in 2022 indruk met het boek dat hij schreef over Wassenaarders in het rampjaar 1672 en dat het 65-jarig bestaan van de Historische Vereniging Oud Wassenaer markeerde. Want niet alleen sneed de schrijver een onderwerp uit de geschiedenis van het dorp aan waarover nog niet eerder zo uitvoerig was gepubliceerd, het boek was duidelijk het resultaat van grondig archiefwerk waarbij de nodige primaire bronnen werden geraadpleegd. Hoewel de schrijver tijdens zijn lezing niet direct inging op de actualiteit, omvatte zijn verhaal wel degelijk lijntjes naar het heden. 

De beschreven historische wandelroute begint met een historische reden op het Berkheiveld, een plek waarover de Historische Vereniging recent nog aan de bel trok vanwege sluimerende bouwplannen. In de beschrijving van de ontwikkeling van de dorpskom stelt Albert Clobus vast dat het dorp er reeds in de zeventiende en achttiende eeuw mooi moet hebben uitgezien. Weer een eeuw later roemde een streekbeschrijver het uiterlijk van de Langstraat met fraaie verlichting door olielantaarns en een dorpspomp waaruit helder water stroomde. Dat laatste heeft Dunea inmiddels op meer plekken in de openbare ruimte van het dorp gerealiseerd, maar het fraaie centrum en de nodige herbergen die vroeger voor de nodige sociale cohesie zorgden, zouden anno 2024 zomaar inspirerend voor het centrummanagement kunnen zijn. “De Langstraat is langer dan U denkt”, was ooit de slogan. 

Opmerkelijk is en blijft het gegeven dat er eind negentiende eeuw nog tien boeren in de dorpskom werkzaam waren maar dat ook diverse dorpsbewoners een kleine stal bij hun woning hadden met wat koeien en varkens. Aardig is ook de stelling in het boekje dat de meeste woningen in het oude centrum van Wassenaar vrij klein waren. Albert Clobus bestudeerde hiervoor belastingregisters. Eén van de grootste huizen van Wassenaar in de zestiende stond echter ook in de oude dorpskom, namelijk in de Schoolstraat. Het enorme pand had een toren die qua hoogte in de skyline kon wedijveren met die van de Dorpskerk. 

Op de cover van het boek over Wassenaarders in het Rampjaar 1672 prijkt een fraaie tekening van het pand. In de nieuwe wandelgids staat een prachtige kleurenfoto van volgens Clobus één de allereerste schilderijen (uit 1656) van het oude dorp en warempel, wie goed kijkt ziet tussen de bomen de contouren van de toren van het ‘grote huis’ dat ter plaatse van de huidige Schoolstraat 4 tot en met 8 moet hebben gestaan. In het boekje ook een uitsnede van misschien wel de bekendste kaart van Wassenaar (uit 1615) waarin de auteur de ligging van hedendaagse straten heeft geduid. Het vormt samen met een veel onbekendere plattegrond uit 1573 die Clobus op de muur van het NBP-gebouw projecteerde een mooie illustratie van een opmerkelijk gegeven, namelijk dat onder meer de Gang ooit deel uitmaakte van een regionale doorgaande route dwars door de oude dorpskern heen. 

De nieuwe wandelgids omvat een historische ontdekkingstocht door het gebied waar de oorsprong van Wassenaar is gelegen. Veel beschreven, maar toch vormt de makkelijk in de hand liggende wandelgids een welkome aanvulling in een eigentijds jasje. Geheel in stijl met de digitale ontwikkeling die de Historische Vereniging Oud Wassenaer op internet heeft doorgemaakt. Wie surft naar www.oudwassenaer.nl kan ook mobiel moeiteloos een inspirerende schatkamer vol informatie over de geschiedenis van Wassenaar bezoeken.