Uitgelicht: Motie burgerberaad

Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 19 december werd een motie aangenomen waarin het college werd opgedragen in het tweede kwartaal van dit jaar een ‘Burgerberaad’ te organiseren over de Wegencategorisering in Wassenaar. De Raad constateerde namelijk dat er grote meningsverschillen bestaan over de omvang en wijze waarop 30 km/u ingevoerd zou moeten worden en hoe het sluipverkeer het beste kan worden tegengegaan. Het Burgerberaad wordt gevraagd een advies aan de gemeenteraad te formuleren over hoe de leefbaarheid en verkeersveiligheid te vergroten. De uitkomst van het beraad zal als een zwaarwegend advies worden meegenomen bij de besluitvorming over het definitieve Wegencategoriseringsplan. Wat is echter een Burgerberaad?

Door Jan H. de Roij

Een Burgerberaad is een manier om inwoners en politici gelijkwaardig te laten samenwerken. Het bestaat uit een gelote groep van ongeveer 100 mensen. Samen vormen zij een afspiegeling van de samenleving, waarin iedereen zich kan herkennen. Een onafhankelijke organisatie –en dus niet de gemeente- verzorgt een gewogen loting. Dat gaat in twee rondes: eerst een willekeurige loting en dan een tweede loting onder de mensen die aangeven dat ze mee willen doen. Bij die tweede loting worden kenmerken zoals leeftijd, geslacht, woonplaats of opleidingsniveau meegenomen. Op die manier krijg je een groep mensen die een afspiegeling van de samenleving vormen, waarin zoveel mogelijk perspectieven aanwezig zijn. Organisaties en (buurt-)verenigingen maken geen deel uit van het Burgerberaad.

Bij een Burgerberaad staat altijd een open vraag centraal (dus geen ‘voor-of-tegen-vraag’ zoals bij een referendum). In elk geval geeft de politiek vooraf duidelijk aan wat er met de uitkomsten zal worden gedaan en op welke termijn, zoals in de motie is gedaan.

Tijdens het burgerberaad gaan de deelnemers minimaal 5 dagen in dialoog met elkaar, begeleid door onafhankelijke gespreksbegeleiders. Deelnemers krijgen informatie aangereikt, maar ze bepalen nadrukkelijk ook zelf welke informatie en deskundigen zij willen raadplegen. Deskundigen informeren de deelnemers over het onderwerp. Deze worden door een onafhankelijke organisatie geselecteerd, maar deelnemers geven ook zelf aan welke informatie en expertise zij nodig hebben.

Op basis van wat de deelnemers leren gaan zij in dialoog met elkaar om zo gezamenlijk naar aanbevelingen toe te werken. Vervolgens stemmen de deelnemers over iedere aanbeveling. De aanbevelingen worden door de deelnemers samengebracht in een rapport. Daarin staat per aanbeveling hoeveel steun ervoor was.

Voorbeelden van Burgerberaden elders in het land zijn: Zeist over het sluitend maken van de begroting, Utrecht over vuurwerk tijdens de jaarwisseling, Haaksbergen over gemeentelijke dienstverlening en de provincie Gelderland over klimaatmaatregelen.

Verantwoordelijk wethouder in ons dorp voor het Burgerberaad is Ronald Zoutendijk. De gemeenteraad wordt volgende week geïnformeerd over de details en welk bureau de begeleidende ‘onafhankelijke organisatie’ zal zijn.

Aan het woord zijn twee Wassenaarders over het aannemen van deze motie:
Thea Messsemaker raadt een burgerberaad sterk af
“De gemeente zoekt voor deze motie, die uit meerdere technische verkeersvragen bestaat, bij haar inwoners naar antwoorden. Een Burgerberaad is geen goed middel voor een technisch onderwerp. Honderd Wassenaarders zouden zich moeten buigen over de omvang en wijze waarop 30 km/u ingevoerd kan worden; hoe we het sluipverkeer het beste tegengaan; wat aanrijtijden van hulpdiensten moeten zijn, en hoe we het openbaar vervoer in Wassenaar op peil kunnen houden. En al deze vragen moeten door inwoners ook nog eens beantwoord worden in het licht van bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid. Voor een adequaat Burgerberaad heb je maar één open vraag nodig, waarvoor 100 burgers creatieve oplossingen gaan zoeken. Zie Burgerberaad Arnhem “hoe kunnen we zwerfafval voorkomen?”. Ik heb mijn werkzame leven afgesloten aan de Universiteit van Amsterdam met twee jaar onderzoek naar conflicten bij burgerparticipatie en democratische vernieuwing. Theorie en de praktijk hebben aangetoond dat voor complexe, technische onderwerpen een Burgerberaad sterk af te raden is. Het heeft voornamelijk ruzies tussen bewoners en conflicten met de gemeente opgeleverd.”

Monique Rueb-Moonen vindt het een goed idee
“Het is goed dat de gemeenteraad de motie om een burgerberaad te organiseren, heeft aangenomen. De Wegencategorisering heeft grote impact op de leefbaarheid en verkeersveiligheid van Wassenaarders en een burgerberaad is een manier om inspraak (participatie) door Wassenaarders te organiseren. Als een van de initiatiefnemers van de petitie, ‘Kies vóór het behoud van het fietspad Schouwweg (noord)’, denk ik dat het niet nodig geweest was om de petitie te starten als de gemeente ook participatie had georganiseerd voor het fietspad. Ik zou graag drie aandachtspunten willen meegeven die een burgerberaad meer waarde geven. Ten eerste, redeneer vanuit het vraagstuk en zorg dat alle belangen vertegenwoordigd worden, door de juiste mensen aan tafel te zetten. Dit is niet altijd hetzelfde als ‘een afspiegeling van de samenleving’. Ten tweede, het is belangrijk dat Wassenaarders in het burgerberaad een betrokkenheid hebben bij het onderwerp, in dit geval de Wegencategorisering. Want als zij geen relatie hebben tot het onderwerp, zullen zij ook geen tijd investeren om er van alles over te willen weten. Als derde is het nodig dat Wassenaarders zich in het beraad willen laten informeren door verschillende deskundigen, dat ze nieuwsgierig zijn en willen leren over het onderwerp. Dat ze hun aannames van ‘dat weet ik wel’ aan de kant zetten en dat ze zich eerst een goed beeld vormen van het hele vraagstuk om vervolgens een oordeel te vormen en met elkaar in discussie gaan. Ik hoop dat op deze manier Wassenaarders goed samenwerken met het college en dat het de kwaliteit van de besluitvorming bevordert.”