Huize Nieuw Rijksdorp “Maar de herinnering blijft”

Foto 1979: Lenneke van der Plasse
Tekst & Foto’s 2025: Anton Overklift Vaupel Klein

Ons oog viel op een foto met onderschrift van één van onze trouwe volgers, Lenneke van der Plasse: “Huize Nieuw Rijksdorp in 1979.” “Ik kreeg een kamer op zolder, op de foto rechts boven in de hoek voor 250 gulden in de maand. Destijds een hoop geld maar er was ook toen al woningnood. Huize Rijksdorp was voor ouderenzorg in verband met brandgevaar afgekeurd en werd aan jongeren verhuurd, waar dik aan verdiend werd. Heb dit allemaal mee gemaakt; die omschakeling. De ouderenzorg ging eruit en de jongeren kwamen erin. Veel feesten meegemaakt. Ik herinner mij een brand in één van de kamers. Na een mooie tijd op zolder een huis gekocht en Huize Rijksdorp voorgoed verlaten.”

Huize Nieuw Rijksdorp aan de Berkheistraat in Wassenaar was een laat-19e-eeuws landhuis (gebouwd 1895), dat langdurig onderdeel was van de landgoederenzone rondom Wassenaar. Het pand werd na jaren van discussie door de gemeente niet als monument aangemerkt en uiteindelijk in de jaren ‘80 gesloopt.

Geschiedenis in vogelvlucht
De naam Rijksdorp gaat terug tot een 17e-eeuwse buitenplaats (ontworpen door o.a. Pieter Post); er waren meerdere huizen met die naam in hetzelfde gebied en het oorspronkelijke Rijksdorp werd in 1919 gesloopt. Nieuw Nieuw Rijksdorp aan de Berkheistraat werd in 1895 gebouwd als bijna exacte kopie van het oorspronkelijke buitenhuis.  

Het huis bevatte onder andere een bijzondere plafondschildering die later in Huize De Paauw is ondergebracht.  

Wie woonden er?
Martinus graaf van Limburg Stirum liet het huis bouwen nadat een erfeniskwestie tot een verhuizing had geleid; hij was hofmaarschalk van prins Frederik en betrok het huis rond 1895. In 1904 werd het pand verkocht aan Jan Willem Schiff (directeur; overleden 1932) Later heeft het pand verschillende functies en bewoners gekend (o.a. in archieven aangeduid als pension/contractpension rond 1950).  

Sloop van het pand!
In de gemeentelijke archieven en dossiers uit de periode 1982–1984 staan stukken over het niet op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen van Huize Nieuw Rijksdorp, ingediende bezwaren en de aanbesteding/gunning van de sloop van de opstallen ten behoeve van nieuwbouw. De gemeente is genoemd als (toenmalig) eigenaar die de sloop liet uitvoeren; veel inwoners en erfgoedorganisaties protesteerden tegen het verdwijnen van het landhuis. Uiteindelijk is het hoofdgebouw en bijbehorende koetshuis rond 1984 afgebroken.  

Wat staat er nu?
Op het terrein bevinden zich tegenwoordig appartementen. In de toegangspartij van het huidige appartementencomplex is de gevelsteen van het oude huis (met de tekst: “je marche droit”) bewaard en ingemetseld ter herinnering.