Hoe gaat het met ‘ons’ AZC

Deze week verschijnt weer de halfjaarrapportage van het college over incidenten in en rond het AZC Wassenaar. Met de gebeurtenissen van afgelopen week in Amsterdam in het achterhoofd alle reden om eens te gaan praten met burgemeester Leendert de Lange, portefeuillehouder veiligheid.

Door Ad Zopfi

Allereerst de rapportage. Meer of minder incidenten dan in het verleden?
“We maken onderscheid tussen incidenten binnen de reguliere opvang, bij de opvang van minderjarigen en buiten de opvang. We vinden het belangrijk die cijfers te delen, zodat inwoners weten wat er speelt. Wat we zien is dat het aantal incidenten over de hele linie afneemt. Bij de reguliere opvang ging het in de eerste helft van 2024 nog om 162 incidenten, daarna 131 en in de eerste helft van 2025 nog 110. Bij de opvang van minderjarigen is de daling nog sterker: van 95 naar 58 en vervolgens 29. Ook buiten het AZC daalde het aantal incidenten, van 34 naar 22.

Dat is een bemoedigende ontwikkeling. Tegelijkertijd is ieder incident er één te veel, zeker wanneer mensen zich er onveilig door voelen. Daarom blijven we alert en blijven we inzetten op preventie en goede afspraken met het COA en andere partners.”

Klopt het dat het vooral gaat om kleine incidenten?
“Verreweg de meeste incidenten op de locatie gaan om relatief kleine overtredingen van de huisregels, zoals fietsen op het terrein of roken in de huisjes. Ernstiger incidenten, zoals agressief of zelfdestructief gedrag, komen in veel mindere mate voor. Dat is in zekere zin niet te vermijden bij een groep van ruim 900 mensen die elkaar niet kennen, vaak een zwaar verleden met oorlog en een risicovolle overtocht meebrengen en hier in een situatie van onzekerheid terechtkomen. Veel bewoners zijn ingesteld op overleven, willen graag iets opbouwen, maar lopen er tegenaan dat werken niet mag en dat landelijke beleidsontwikkelingen hun toekomst onzeker maken.

In Wassenaar wordt daarom veel tijd en energie gestoken in begeleiding en ondersteuning. Er zijn daarnaast tal van activiteiten die bewoners houvast en afleiding bieden, waarbij ook inwoners van ons dorp actief betrokken zijn. Dat helpt om spanningen te verminderen en het samenleven draaglijker en positiever te maken.”

Is de populatie op het AZC gewijzigd?
“Nee. De samenstelling van de bewoners betreft in grote lijnen nog steeds dezelfde herkomstlanden, vooral Syrië en daarnaast Somalië en Jemen. Het aandeel vrouwen is beperkt. 14% is al statushouder en zou kunnen uitstromen naar een woning (als die er is).”

Zijn er veiligheidsproblemen in het dorp als gevolg van het AZC?
“Het aantal politiemeldingen waarbij bewoners van het AZC betrokken zijn, is beperkt. In de tweede helft van 2024 ging het om 34 meldingen, in de eerste helft van 2025 om 22. Het grootste deel daarvan betrof verkeerszaken. In 7 van de 22 gevallen ging het om verdachte situaties of winkeldiefstal. Er is regelmatig veiligheidsoverleg en op ongewenste situaties wordt direct gereageerd, zowel door politie als door het COA. Bewoners worden daar ook persoonlijk op aangesproken. Het uitgangspunt van de gemeente is altijd hetzelfde: we benoemen de oorzaak, pakken problemen aan en sturen bij waar dat nodig is.”

Het valt op dat laat op de avond nogal wat jonge mannelijke bewoners van het AZC op diverse plekken in het dorp te vinden zijn. Wat vindt u daar van?
“Bewoners van het AZC komen verspreid over de dag in het dorp, en dat moet natuurlijk ook kunnen. Overdag vallen ze minder op omdat er veel andere bezoekers zijn zoals toeristen en inwoners, ’s avonds des te meer. Dat kan de indruk wekken dat er ineens veel jonge mannen in het dorp aanwezig zijn, maar dat beeld zegt niet alles. Het COA spreekt bewoners regelmatig aan op hun gedrag, zowel individueel als in de groep. Op plekken of momenten waar veel bewoners samenkomen, houden COA en politie extra toezicht. Bewoners worden daarbij preventief gewezen op gewenst en ongewenst gedrag. Dat werkt: tijdens de Feestweek namen jonge bewoners zonder problemen deel aan de festiviteiten.”

Zo’n incident als in Amsterdam, waarbij een vrouw is aangerand en erger en een meisje is vermoord zou dat in Wassenaar ook kunnen gebeuren?
“Op de eerste plaats moeten we erkennen dat het hier gaat om een ernstig misdrijf dat diepe indruk maakt. Het is begrijpelijk dat dit vragen oproept over de veiligheid, ook in Wassenaar. Tegelijkertijd weten we op dit moment nog weinig over de verdachte. Het beeld dat nu naar buiten komt, is dat de dader in verband wordt gebracht met een AZC. Maar iemand die tot zulke daden in staat is, kampt met zeer ernstige problemen – en dat soort mensen tref je helaas overal in de samenleving aan. Het zijn vaak niet alleen onbekenden, maar soms ook mensen dicht bij ons: buren, collega’s, familie.

Juist daarom is het belangrijk om alert te zijn op signalen. In het AZC Wassenaar wordt actief gekeken naar problematisch gedrag. Wanneer er zorgen zijn, kan iemand worden overgeplaatst. Bovendien is in de afspraken met het COA vastgelegd dat bewoners met een hoog risico hier niet geplaatst worden. Dat geeft geen garantie, maar draagt wel bij aan een veiligere omgeving.

Wat in Amsterdam is gebeurd, legt daarnaast een breder probleem bloot: de manier waarop (sommige) mannen vrouwen bejegenen. Dat gaat verder dan één dader of één locatie. Onveiligheid in de publieke ruimte is een maatschappelijk vraagstuk dat we samen onder ogen moeten zien. De campagne ‘Wij eisen de nacht op’ is in dat opzicht een belangrijke en terechte wake-up call. Alle mannen hebben hierin een verantwoordelijkheid. De gemeente ondersteunt de campagne, mogelijk heeft u de slogan op de digitale borden al in het dorp gezien.”

U refereerde al aan activiteiten voor AZC bewoners
“Ja, en dat zijn allemaal projecten met een positieve insteek en uitkomst. Denk aan het sporten bij Blauw-Zwart en SV Wassenaar, bijeenkomsten van de kerk, taallessen, het jongerenrestaurant. Op dit moment wordt gekeken naar de mogelijkheid van een moestuin. Het is niet alleen tijdsbesteding maar ook een mogelijkheid om samen te werken. Projecten waar dit dorp goed in is en die het mede mogelijk maken dat bewoners van het AZC, zolang ze hier verblijven, ook een plekje in het dorp hebben. Ongewenst of zelfs onmenselijk gedrag kun je niet altijd voorkomen, maar met elkaar omgaan en elkaar als medemensen zien en behandelen verkleint de kans op incidenten. En natuurlijk moet iedereen die bij het AZC betrokken is ‘scherp’ blijven om problemen te voorkomen.”

Met alle discussies over AZC’s is en blijft het bijzonder dat er in Wassenaar sinds 2006 in alle rust een groot AZC gevestigd. Eerst alleen in de wintermaanden en sinds 2022 het hele jaar
“Eigenlijk is het jammer dat we het bijzonder moeten noemen dat er in Wassenaar al sinds 2006 een groot AZC in rust en samenwerking functioneert. Het opvangen van vluchtelingen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en gemeenten. Huisvesting via een AZC hoort daarbij. Daar kun je niet voor weglopen, maar je kunt het wel goed met elkaar organiseren. Dat het AZC in Wassenaar een zekere omvang heeft, maakt het mogelijk om de opvang professioneel en zorgvuldig te regelen. Samen met het COA is dat hier goed gelukt, en dat zou als voorbeeld kunnen dienen. Natuurlijk zijn er politieke partijen die vooral de problemen benadrukken, maar de realiteit is dat je óók moet zorgen voor de mensen die al hier zijn. Dat kun je niet negeren of afschuiven. Wassenaar levert daarin een meer dan passende bijdrage – en daar mogen we best trots op zijn, al denkt niet iedereen daar hetzelfde over.”