Met twee petten op langs Kasteel de Wittenburg

Door Roël Karamat-Ali

Als bewoner aan de Rijksstraatweg loop of fiets ik regelmatig langs landgoed De Wittenburg. Soms met de buurman en de hond, soms onderweg naar kantoor. Het kasteel oogt daarbij altijd statig en rustig. Tegelijkertijd weet ik, met mijn andere pet op als uitgever van De Wassenaarse Krant, dat achter die rust een wereld schuilgaat van plannen, vergunningen, subsidies en dossiers. De Wittenburg is allang niet meer alleen een mooie gevel in het groen, maar ook een actief ontvangstcentrum, evenementenlocatie en onderneming die onderhouden moet worden.

Die twee werelden kwamen recent samen tijdens een spontane lunch met eigenaar Lasé Hu en directeur Ralf Meppelder. Ik schoof aan als buurtbewoner, maar de krantenpet leg je nooit helemaal af. Een deel van het gesprek ging over één boom, een Canadese cypres in de voortuin die uiteindelijk is gekapt. Voor buitenstaanders een detail, voor betrokkenen een symbooldossier.

Lasé vertelde hoe de voorbereiding al lang liep; ontwerpen maken, vergunningen aanvragen en verkrijgen, termijnen afwachten, een hovenier inplannen en materialen bestellen. De boom maakte deel uit van een groter plan voor de voortuin. Tegelijkertijd stond daar een buurtbewoner tegenover die de boom emotioneel en historisch belangrijk vond. Dat leidde tot mails, morele druk (“u bent de enige die de boom nog kan redden”), verwijzingen naar media en zelfs juridische stappen. Pas na de kap bleek dat de boom van binnen ziek was en dat er een belangrijke stroomkabel onder de wortels lag. Dat nam de emotie niet weg, maar gaf de eigenaar wel opluchting: het risico was verdwenen.

Wij werden ook benaderd met de vraag of de krant hier aandacht aan moest besteden. Wij hebben ervoor gekozen dat niet te doen. Niet omdat emoties onbelangrijk zijn, maar omdat het in mijn ogen geen nieuws was, maar een belangenconflict waarin de formele procedures correct waren gevolgd. Het laat wel zien hoe verschillend beleving kan zijn. Voor de één is het herstel van een historische voortuin, voor de ander het verlies van een geliefd stuk landschap. En daartussen beweegt de lokale krant, die moet afwegen of zij een conflict aanwakkert of probeert te duiden.

Tijdens de lunch spraken Lasé en Ralf ook over de restauraties van de afgelopen jaren: de toren, kademuur, het terras en de tuinen. Het beeld dat ontstond is dat van een ondernemer die wil investeren in erfgoed en uitstraling en een overheid die verantwoordelijk is voor regels, vergunningen en bescherming van natuur en landschap. Dat levert frictie op. Niet omdat één partij gelijk heeft, maar omdat verschillende logica’s naast elkaar bestaan. De ondernemer kijkt naar continuïteit, veiligheid en planning, terwijl de overheid kijkt naar procedures en precedenten en de omwonenden naar leefomgeving, rust en emotionele waarde.

In de praktijk gaat het dan over lange vergunningstrajecten, extra onderzoeken, een hek dat “te historiserend” is, een terras dat net over een grens steekt of een gewenste inrichting die niet wordt toegestaan. Als buurtbewoner zie ik vooral het eindresultaat, namelijk een verzorgd landgoed dat past bij het historische karakter. Als uitgever hoor ik juist de verhalen achter de schermen. Bijvoorbeeld de gesprekken met overheden, rapporten, schuivende deadlines en de druk op de exploitatie. Beide werkelijkheden zijn waar.

Daar komt de herinrichting van Wassenaarse landgoederen nog bij. Wat voor de één herstel van structuur is, voelt voor de ander als verlies. Veel vragen komen uiteindelijk terecht bij degene die zichtbaar is; het kasteel. Dat herken ik. Ondernemers die zich niet gehoord voelen, bewoners die zich overvallen voelen en ambtenaren die vastzitten aan regels. De werkelijkheid is zelden zwart-wit.

En dan wandel ik weer verder, zie een bruidspaar, hoor even gelach en daarna is het weer stil. Met mijn bewonerspet geniet ik van een levendig landgoed. Met mijn uitgeverspet zie ik de spanning die daarbij hoort. Dit stuk is geen aanklacht en geen vrijbrief, maar een pleidooi voor meer open communicatie, meer begrip voor elkaars positie en iets meer gezond verstand naast het boek van regels. Zodat de lijnen tussen bewoners, ondernemers en bestuur net zo zorgvuldig worden onderhouden als het landgoed en het park er omheen.