Indrukwekkende herdenking op 4 mei van gevallenen Slag om de Haagsche Schouw

De Slag om de Haagsche Schouwbrug in mei 1940, waarbij tientallen veelal zeer jonge Nederlandse soldaten het leven lieten, maakt historisch en geografisch onlosmakelijk deel uit van de Wassenaarse oorlogsgeschiedenis. Afgelopen zondagmiddag, voorafgaande aan de Nationale Dodenherdenking, werden de gevallenen onder grote publieke belangstelling herdacht bij het monument aan de noordzijde van de brug over de Oude Rijn.

Door Jos Knijnenburg

De Stichting Dodenherdenking Leiden die de herdenking bij de Haagsche Schouw jaarlijks op 4 mei organiseert, volgt weliswaar een vast protocol, maar voegt daar elk jaar iets speciaals aan toe. Een belangrijk onderdeel van de plechtigheid betreft het één voor één voorlezen van de namen van de jonge rekruten, waarvan een aantal na een korte training hier strijd moesten leveren met de Duitsers, die op het monument staan gebeiteld. Een eervolle taak die werd uitgevoerd door de 12-jarige Tim van Aelst. Hij is een achter achterkleinzoon van majoor H. Mulder, commandant van het 22e Depotbataljon, dat in mei 1940 de opdracht kreeg om de door Duitse parachutisten bezette Haagsche Schouwbrug, vanuit Leiden te heroveren. Dat lukte uiteindelijk mede door het heldhaftige optreden van Mulder, die persoonlijk enkele Duitsers die bij de brug in stelling lagen, met een karabijn uitschakelde. De actie van de majoor die de Duitsers volkomen overdonderde, zorgde ervoor dat de brug, een strategisch punt in de verkeersverbinding tussen Den Haag en het noorden, weer in Nederlandse handen kwam. Majoor Mulder, die overleed in 1971, ontving kort na de oorlog de Militaire Willemsorde voor zijn optreden bij de Haagsche Schouw, maar veel leden van zijn bataljon lieten er het leven en werden op het monument vereeuwigd. Tim van Aelst (zie foto) las zondagmiddag hun namen voor. Hij maakt ondanks zijn zeer jonge leeftijd inmiddels al jaren deel uit van de jaarlijkse plechtigheid bij de Haagsche Schouw en stond hier een aantal jaren geleden nog zij aan zij met Willem Witvliet, de laatste overlevende veteraan van de strijd om de Haagsche Schouw, die in 2021 op 100-jarige leeftijd overleed. De Stichting Dodenherdenking Leiden nodigt elk jaar een prominente gastspreker uit om tijdens de plechtigheid bij de Haagsche Schouw het woord te voeren. Zo kwamen de laatste jaren oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve, oud-NAVO-topman Jaap de Hoop Scheffer en vorig jaar de oud-commandant der strijdkrachten Mart de Kruif voor de gelegenheid naar Leiden. Afgelopen zondag was het de beurt aan de hoogleraar Oorlogsstudies prof. dr. Frans Osinga. Hij schetste in zijn toespraak het historische belang van de deels ook op Wassenaars grondgebied uitgevochten mislukte Slag om de Residentie, waarbij de drie vliegvelden rondom Den Haag (Valkenburg, Ypenburg en Ockenburg) moesten worden bezet om te kunnen oprukken naar de Residentie om de leden van het Koninklijk Huis, het kabinet en de legertop gevangen te nemen en zo in één klap alle Nederlandse weerstand tegen de bezetting te breken. De verliezen van de Duitsers door het Nederlandse leger zorgden voor een verzwakking van de Duitse strijdkrachten wat weer van invloed was op het plan om door te stoten naar Engeland. De bloederige Slag om de Haagsche Schouw speelde aldus indirect een rol in een veel groter verband. Osinga refereerde aan een uitspraak van oud-president Hoover van de VS dat een oorlog het besluit is van volwassenen, maar dat het veelal jongeren zijn die de strijd in worden gestuurd, precies zoals bij de Haagsche Schouw gebeurde. Osinga ging in navolging van Mart de Kruif vorig jaar, ook uitgebreid in op de actualiteit en laakte de huidige opstelling van de VS op het wereldtoneel.