Nieuwe kunst uit Nieuw Parijs

De schilderijen van de Franse impressionisten - de zomerse parkscenes van Manet, de danseressen van Degas, de waterlelies van Monet - worden met hun vlotte toets, lichte kleuren en charmante onderwerpen vaak beschouwd als de ‘instapmodelletjes’ van de beeldende kunst. De fraaie nieuwe tentoonstelling in Kunstmuseum Den Haag plaatst de schilderijen in het historisch perspectief van de rigoureuze vernieuwing van Parijs in de 19de eeuw en benadrukt hiermee hun kunsthistorisch belang. Niet alleen maar mooie plaatjes, maar mooie plaatjes met een goed verhaal.

Door Loes Rietvelt en Aleid Montens

Jongkind en de afbraak
De eerste zaal toont een aantal werken van Johan Barthold Jongkind die beschouwd wordt als de pionier van het impressionisme. Foto’s van tijdgenoot Charles Marville die de sloop van het oude Parijs heeft vastgelegd, laten zien dat Jongkind de straten in afbraak tot onderwerp koos.

Monet centraal
De grote centrale zaal van de tentoonstelling is gewijd aan de drie schilderijen van Monet die het hart vormen van deze tentoonstelling. Drie stadsgezichten die hij vanaf het balkon van het Louvre heeft geschilderd. Met zijn rug naar de zwaargewichten uit het classicisme als Ingres, Delacroix en David schilderde hij in 1867 drie levendige taferelen van het eigentijdse Parijs, inclusief urinoirs en reclame-affiches. ‘Quai du Louvre’ is in het bezit van het Kunstmuseum, ‘Gezicht op de kerk Saint Germain l’Auxerrois’ is in bruikleen van de Alte Nationalgalerie in Berlijn en ‘Jardin de l’Infante’ komt uit Ohio. Kunsthistorica Linda Nochlin sprak in haar artikel ‘Museums and Radicals’ van agressive randomness.

Verdiepende thema’s
In de zijkabinetten komen thema’s aan de orde die de joyeuze schilderijen van de impressionisten van historische context voorzien. Beroemde foto’s van Nadar die de Duitse stellingen fotografeerde tijdens de Frans-Pruissische oorlog, spotprenten van Daumier die de maatschappelijke misstanden illustreren, een indringende foto van pétroleuse Louise Michel die na de burgeroorlog vervolgd werd.

Hausmann omarmd
Architect Georges-Eugène Hausmann was de man van de megalomane transformatie van Parijs die in deze tijd haar beslag kreeg. Het Parijs van de brede boulevards, de terrassen en de Opéra, het Parijs van de bourgeoisie. Het gewone volk was met harde hand verdreven. Wat vaak vergeten wordt, is dat de kunstenaars van het impressionisme veelal afkomstig waren uit diezelfde bourgeoisie. De ruime straten, luxe appartementen, elegante figuren op de schilderijen van Caillebotte zijn het resultaat.

Prijsvraag
Bij de tentoonstelling verscheen een uitgebreide catalogus waarin het verhaal over de sociale veranderingen in de tweede helft van het Parijs van de 19de eeuw uit de doeken wordt gedaan; het boek bevat goede reproducties van alle geëxposeerde schilderijen.

De Wassenaarse Krant roept haar lezers op om een selfie te maken bij het werk dat de meeste indruk op u maakte met een korte verklaring waarom u juist het gefotografeerde schilderij koos. De maker van de treffendste, origineelste of verrassendste inzending zal worden beloond met een exemplaar van de catalogus.

De tentoonstelling ‘Nieuw Parijs - van Monet tot Morisot’ is vanaf deze week tot en met 9 juni 2025 te zien in Kunstmuseum Den Haag aan de Stadshouderslaan 41. Openingstijden van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. De museumkaart is geldig en er geldt een toeslag van € 5,-- op de reguliere entreeprijs.