Digitaal platform Debatrijk in buurgemeente toont (on-)mogelijkheden AI-technologie in lokale politiek

Een nieuwe mogelijkheid voor iedereen om de lokale politiek te volgen op één plek, dat is hoe het digitale platform Debatrijk zich presenteert. Die ene plek betreft een site op internet van waaruit een gigantische hoeveelheid informatie over de politieke besluitvorming in een bepaalde gemeente met behulp van artificiële intelligentie (AI) toegankelijk is gemaakt. Je kunt zowel terug- als vooruitkijken, een dossier over een zelf gekozen onderwerp in je gemeente maken, maar ook samenvattingen van stukken lezen, terwijl Debatrijk ook nog eens beschikt over een virtuele politiek verslaggever, Rijk de Bat genaamd. Debatrijk is nog niet operationeel in Wassenaar. Zeist vormt de pilotgemeente, maar nu buurgemeente Leidschendam-Voorburg zich in januari als demo-gemeente bij Debatrijk heeft aangesloten, kunnen we alvast een eerste proef op de som nemen.

Door Jos Knijnenburg

AI is een technologie die computers in staat stelt taken te verrichten die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen. AI kan processen verbeteren, zoals het meer toegankelijk maken van raadsinformatie. Zo kan er op een innovatieve wijze worden gezocht in allerhande teksten zoals raadsstukken, brieven, rapporten en andere documenten, maar ook in transcripties van vergaderingen, zeg maar de woordelijke weergave van alles wat er in een raads- of commissievergadering is besproken. 

Een aparte tak van sport die Debatrijk beoefent, is generatieve AI, waarbij teksten kunnen worden samengevat, bewerkt en geanalyseerd. Complexe informatie wordt zo toegankelijker gemaakt. Dat is goed te zien in de producties van Rijk de Bat, de virtuele politiek verslaggever. Hij schrijft verslagen van vergaderingen en Debatrijk omvat onder het kopje ‘journaal’ een soort digitale knipselkrant, opgeleukt met beeldfragmenten uit vergaderingen. Debatrijk hanteert een aantal ethische spelregels. Zo wordt voor alle inhoud die wordt gegeneerd gebruik gemaakt van twee herleidbare bronnen. De genoemde transcripties van vergaderingen en documenten die allemaal direct te raadplegen zijn. Bij alle teksten die met behulp van AI-tools zijn geschreven wordt dit met een icoontje vermeld. 

Debatrijk pretendeert nadrukkelijk een objectieve en neutrale schrijfstijl te hanteren, waarbij de desbetreffende gemeente de teksten beheren en keuren voor publicatie. De gebruiker van Debatrijk kan op het platform door de directe koppeling met het raadsinformatiesysteem van de gemeente, terug- en vooruitkijken, maar ook een dossier aanleggen over een zelf te kiezen onderwerp. Door de titel van het onderwerp in te toetsen, waarbij desgewenst twee extra zoektermen kunnen worden gehanteerd, wordt met behulp van AI alle info over dat onderwerp chronologisch gepresenteerd in de vorm van een horizontaal te scrollen tijdsbalk. Dat kan, afhankelijk van het onderwerp nu al vele jaren terug. Via de button ‘toon inhoudsopgave’ worden alle beschikbare documenten over het gekozen onderwerp letterlijk op een rijtje gezet. 

Allemaal mooie theorie, maar hoe werkt het in de praktijk? Het gegeven dat buurgemeente Leidschendam-Voorburg zich vorige maand als demo-gemeente bij het platform Debatrijk heeft aangesloten biedt mogelijkheden om vanuit Wassenaar een eerste proef op de som te nemen. Wassenaar en Leidschendam-Voorburg grenzen niet alleen aan elkaar, er lopen ook allerlei lijntjes tussen beide gemeenten. We kunnen het letterlijk over de Noordelijke Randweg (N14) hebben, over de directe ov-verbinding middels bus 46, de recreatieve verbinding of over het gemeenschappelijke poldergebied ten westen van de spoorlijn. Over de regionale rekencommissie waar beiden inzitten’, over de regionale woonmarkt, oude bekende Midvliet, samenwerkingsverband Duin Horst & Weide of het brede gemeenschappelijke sociaal domein waarin we vertoeven. 

Er is even gepoogd een gemeenschappelijk duurzaamheidscentrum voor Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg op te zetten en wie herinnert zich niet de gevoelens die de ombouw van Winkelcentrum Leidenhage in The Mall of the Netherlands opriep bij de winkeliers in Wassenaar. In deze krant hebben we meermaals geschreven over de wijze waarop de open Duivenvoordecorridor tussen Voorschoten en Leidschendam in tegenstelling tot ‘onze’ Noordrand stukje bij beetje leidt aan luxueuze verstedelijking, over de verhuizing van een deel van de Ursula Kliniek naar het Leidschendamse Schakenbosch dat op dit moment onder de naam ‘Voorlei’ wordt bebouwd. Kortom, genoeg thematiek om AI in te zetten voor zoektermen die affiniteit met Wassenaar vertonen. 

Als we een dossier ‘Duivenvoordecorridor’ maken, koppelt AI in een flits tal van documenten die herinneren aan de financiële molensteen die het project voor onze buurgemeente dreigde te worden. Ons dossier ‘The Mall of the Netherlands’ maakt duidelijk hoe de verkeerseffecten daarvan uit de hand zijn gelopen. Als we AI aan het werk zetten op de zoekterm ‘Wassenaar’ dan zien we de echo van een utopie: een fusie tussen Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam. De dossiers zijn verre van compleet, maar dat is logisch want digitalisering op gemeentelijk niveau is een relatief jong ambacht. Virtueel politiek verslaggever Rijk de Bat is geen duidende journalist, maar oogt meer als een snelle notulist. De inrichting van het huidige raadssysteem van Leidschendam-Voorburg is zodanig dat de mogelijkheden naar verwachting snel zullen toenemen.