Beleidsnota Ouderenbeleid 2015 omvat grote maatschappelijke opgave voor de gemeente

De gemeente Wassenaar wordt geconfronteerd met een grote maatschappelijke opgave om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen en ouderen langer en gezond thuis te laten wonen. Naast uitdagingen zoals het afnemende aanbod van zorgpersoneel en beheersing van de kosten bij een in omvang toenemende doelgroep, biedt de vergrijzing ook kansen. De kennis en ervaring die ouderen meebrengen bij hun inzet op de arbeidsmarkt of in vrijwilligerswerk, zijn van grote waarde, aldus de Beleidsnota Ouderenbeleid 2025 die B en W aan de raad hebben gezonden.

Door Jos Knijnenburg

Hoewel de nota voor het eerst specifiek beleid voor ouderen als doelgroep omvat, is er natuurlijk al langer beleid dat zich mede op deze doelgroep richt. Zo is er sprake van kostenbesparende maatregelen voor voorzieningen vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Algemene en collectieve voorzieningen, denk aan collectief vervoer zoals de Bij bus of de scootmobielpool en activiteiten in buurt- en ontmoetingscentra, maar ook voorlichting over valpreventie zijn goedkoper dan individueel maatwerk. De bijlage ‘Zorgen voor morgen’ in deze krant wordt goed gelezen en voortgezet. Er is een Sociaal Team opgericht, de toegang voor toeleiding naar het juiste advies en informatie, ondersteuning, hulp of zorg in het complexe sociaal domein. Naast ontmoetingsplekken, biedt de gemeente ondersteuning aan mantelzorgers en worden 75-pussers proactief benaderd middels een huisbezoek. Om gezond ouder te worden zijn er laagdrempelige beweeggroepen, maar ook onderwerpen als dementie en eenzaamheid horen daarbij. Als het gaat om wonen wordt er vanuit het sociale domein een bijdrage geleverd, bij voorbeeld door bemoeienis met de criteria voor de verkrijging van een urgentieverklaring, maar de nota stelt vast hier geen sprake is van een structurele samenwerking. 

De nieuwe Omgevingsvisie, waarin sociale aspecten worden meegenomen bij de beoordeling van ruimtelijke plannen, biedt kansen voor verbetering. De nieuwe cijfers in de nota laten zien hoe Wassenaar vergrijst. Iets meer dan een kwart van de Wassenaarders is 65 jaar of ouder, landelijk is dat ruim 20%. Verwacht wordt dat in 2050 het aantal 65-plussers in Wassenaar uitkomt op 29,2% waarvan 19,4% zich 75-pussers mag noemen. Dat levert uitdagingen op want er worden meer chronisch zieken, inwoners met een beperking en mensen die revalideren door bijvoorbeeld valincidenten verwacht. Met aan de andere kant een tekort aan medisch en verzorgend personeel en de noodzaak voor mensen om langer thuis te wonen omdat het aanbod van intramurale zorg beperkt is en ook blijft. Kortom, de mensen leven langer, wonen langer zelfstandig en maken steeds meer gebruik van beschikbare voorzieningen. Door de vergrijzing neemt het aantal mensen met ouderdomsziekten zoals artrose, gezichts- en hoorstoornissen en Parkinson toe. De kans op dementie, dat een grote impact op zowel het leven van de patiënt als diens omgeving heeft, neemt toe met de leeftijd. Er zijn in Wassenaar n ook specifieke risico’s die aandacht vragen zoals overgewicht, alcoholgebruik en 11,7 % van de 65-plussers in het dorp heeft moeite met rondkomen. In de nota staat dat 49% van de 65-plussers in Wassenaar zegt zich eenzaam te voelen en 9% is zeer eenzaam. Mogelijk speelt hierbij het hoge percentage (18,5%) alleenstaande 65-plussers een rol. De ouderenzorg staat onder druk en er is een toenemende noodzaak om langer thuis te blijven wonen. Er zijn onvoldoende betaalbare huizen voor ouderen. Mantelzorg door een bekende is “cruciaal” geworden, maar de nota vraagt ook aandacht voor respijtzorg, het tijdelijk overdragen van de zorg zodat de mantelzorger hun leven beter in balans kunnen brengen. Het is de verwachting dat met de vergrijzing het aantal mantelzorgers in het dorp “flink” zal toenemen. Opvallend, het zijn in het bijzonder dochters van 80-plussers die een groter risico hebben op overbelasting. 

Uit alle informatie maar ook participatiesessies en gesprekken met de doelgroepen heeft de gemeenten een aantal maatschappelijke opgaven gericht op ouderen geformuleerd. De eerste betreft “levensloopbestendig wonen en leven”. Dus voldoende geschikte en betaalbare woningen beschikbaar krijgen voor ouderen in Wassenaar. Speerpunt twee is “gezond en vitaal ouder worden”. Dat gaat niet alleen om fysieke aspecten van gezondheid, maar ook om sociale en financiële aspecten. Preventie, ontmoeting, weerbaarheid en financiële gezondheid en een onderdeel daarvan is het vergroten van digitale vaardigheden. Tenslotte “beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg”. Er moet niet alleen aandacht zijn voor de behoeften van verschillende doelgroepen van ouderen, maar ook voor de behoeften in de diverse wijken van Wassenaar.