Erfgoed Leiden en Omstreken opende zondag voorafgaande aan verbouwing fysieke depots

Erfgoed Leiden en Omstreken, het kennis- en adviescentrum over erfgoed in de Leidse regio, staat aan de vooravond van een grootscheepse verbouwing van haar complex in het centrum van Leiden. Mede in het kader van de Maand van de Geschiedenis, opende Erfgoed Leiden en Omstreken afgelopen zondag voorlopig voor het laatst haar unieke en normaliter voor het publiek hermetisch afgesloten fysieke archieven, waarin ook een schat aan historisch materiaal over Wassenaar is opgenomen.

Door Jos Knijnenburg

U weet het natuurlijk. Buurgemeente Voorschoten behoort van oudsher tot de Leidse regio en Wassenaar tot de Haagse regio of zullen we zeggen Haaglanden? Het ambtelijk huwelijk tussen het Vliet- en het villadorp hield niet lang stand en na de scheiding van tafel en kantoor mocht Wassenaar zich tot opluchting van veel dorpsgenoten ‘bestuurlijk zelfstandig’ blijven noemen, compleet met een Kroonbenoemde burgemeester. Het laat onverlet dat er natuurlijk nog tal van lijntjes richting de Sleutelstad en Omstreken lopen en bij een instantie als Erfgoed Leiden en Omstreken is te zien hoelang dat al het geval is. 

Net zoals bijna alle archieven heeft Erfgoed Leiden en omstreken een enorme digitaliseringsslag gemaakt. Veel uit de fysieke collectie, maar nog lang niet alles, is op erfgoedleiden.nl te zien. In de digitale bibliotheek zijn boeken en andere publicaties over Wassenaar te vinden, in de beeldbank komen we ontelbare foto’s, ansichtkaarten en andere afbeeldingen van het dorp tegen. Daaronder een grote hoeveelheid eeuwenoude kaarten van de poldergebieden tussen Wassenaar Dorp en de Oude Rijn, zeg maar de Groene Zone Maxi Plus. De scans zijn zo gedetailleerd dat is te zien hoe het materiaal is vervaardigd en later ingekleurd. 

Het zal u als lezer niet verbazen dat we als schrijver in De Wassenaarse Krant de gigantische grotendeels Leidse krantencollectie op erfgoedleiden.nl een warm hart toedragen. Zo zijn er alle edities van het Leidsch Dagblad uit de periode 1860 -2005 terug te vinden. Via een speciale zoekfunctie kunnen na wat vingeroefeningen in een mum van tijd oneindig veel berichten over Wassenaar op het scherm worden getoverd. Chronologisch of thematisch of gecombineerd, alles kan. De originele ingescande kranten liggen overigens niet op de hoofdlocatie van Erfgoed Leiden en Omstreken opgeslagen, maar op één van de andere opslaglocaties. De reden is simpel: het fysieke archief in de Leidse binnenstad, bestaande uit 17,5 kilometer documenten is zo goed als vol. Dat wordt duidelijk als we zondag op locatie vanuit de ontvangsthal via een doolhof aan gangen en trappen toegang krijgen tot het archiefdepot (zie foto). Een ruimte zonder daglicht en met een zorgvuldig geregelde constante luchtvochtigheid en temperatuur. Hier wandel je tussen eindeloze rijen boekenkasten, archiefdozen en enorme uitschuifbare archiefkasten met ontelbare originele documenten en afbeeldingen die betrekking hebben op de rijke geschiedenis van Leiden en omliggende plaatsen vanaf ongeveer het jaar 1290. Beheert door een instantie met 60 medewerkers die met behulp van honderden vrijwilligers die dankzij een intensieve digitaliseringsslag nu beschikt over een site die miljoenen hits krijgt. 

Maar Erfgoed Leiden en omstreken beschikt niet alleen over een archiefdepot met voornamelijk papieren documenten. We krijgen ook een rondleiding in een ruimte die behoort tot het archeologisch depot, waar vondsten liggen die niet zelden eeuwen of duizenden jaren ouder zijn dan de documenten in het archiefdepot. Wie een beetje het nieuws volgt, op de locatie Valkenhorst, begin dit jaar in de duinen en bij de aanleg van de Rijnlandroute zijn veel nieuwe vondsten gedaan, waaronder sporen van een eeuwenoude nederzetting bij een oude watergang in het meest noordoostelijke poldergebied van Wassenaar, begrijpt dat de archeologie in ons dorp ook na de opheffing van de Stichting Historisch Centrum en uiteraard in de regio bepaald geen dode wetenschap is. 

En vooruit, we zijn er zondag toch, we krijgen ook de kans om een kijkje te nemen in het wat jongere bouwhistorisch archief van erfgoed Leiden en Omstreken. Hier worden letterlijk delen van historische panden die bij een renovatie of sloop vrij komen, bewaard, gedateerd en zorgvuldig gedocumenteerd om zo de kennis van erfgoed te documenteren en die weer toe te passen bij bijvoorbeeld restauraties. Vanaf 4 november a.s. opent Erfgoed Leiden en Omstreken vanwege de verbouwing van het complex in het Leidse centrum een tijdelijke studiezaal in het gebouw van het Hoogheemraadschap van Rijnland aan de rand van het Biosciencepark. Daar kunnen van tevoren digitaal opgevraagde fysieke documenten worden ingezien. Vanuit Wassenaar prima te befietsen en bus 43 stopt voor de deur.