Afbeelding

Valkenhorst, een dilemma

Algemeen

Volgende week vergadert de gemeenteraad achter gesloten deuren over Valkenhorst en de bezwaarprocedure tegen het door Katwijk vastgestelde bestemmingsplan. Die procedure loopt nu bij de Raad van State.

Door Ad Zopfi

Zonder op details in te gaan, draait het daarbij vooral om het feit dat volgens Wassenaar de gemeente Katwijk de in 2018 en 2020 gemaakte bestuurlijke afspraken niet nakomt. Of zoals het in 2022 is geformuleerd dat ‘de bestuurlijke afspraken niet voldoende terugkomen in het bestemmingsplan’ en dat het plan ‘niet genoeg juridische zekerheid biedt dat de afspraken worden nagekomen’. Het is een precaire balans tussen scherp voor je eigen belang opkomen inclusief juridische procedures en redelijk en realistisch in gesprek blijven, met het oog op resultaat.

Het tweede is in principe altijd te prefereren. Het leidt over het algemeen tot het ‘beste’ resultaat omdat je dan direct invloed op de inhoud uitoefent. Bij juridische procedures oordelen anderen op formele juridische gronden en is de kans dat je bereikt wat je wil, nooit meer dan ‘fifty-fifty’. Dat geldt voor burgers versus de overheid, maar nog meer voor overheden onderling. En zeker in het bestuursrecht.

Als je formele afspraken maakt en de andere partij houdt zich niet aan die afspraken dan is overigens ook een privaatrechtelijk traject mogelijk. Al is dat tussen overheden niet echt gebruikelijk. En in dit geval ook zeer lastig te onderbouwen.

In deze casus draait het om Wassenaar en drie andere overheden: Rijk, provincie en Katwijk. De belangen verschillen nadrukkelijk. Wassenaar is niet blij met de bouwlocatie en vreest verschillende vormen van overlast en aantasting van natuurwaarden. De andere drie zien de noodzaak om een grote woningbouwlocatie te realiseren en dragen de financiële risico’s. Gelet op de woningnood, het gebrek aan alternatieve locaties en de financiën hebben deze drie partijen baat bij zoveel mogelijk woningen. Katwijk is hier in het verleden al eens door een minister toe aangespoord. Het eigendom van de meeste gronden ligt bij het Rijksvastgoedbedrijf, dat vooral gericht is op maximaliseren van opbrengsten en minimaliseren van (financiële) risico’s. Katwijk mag het regelen want het grootste deel van de grond ligt in Katwijk. De provincie beschikt over de bestuurlijke middelen om zo nodig te sturen.

Centraal staat een robuuste groene zone tussen de nieuwe bebouwing en de bestaande bebouwing in Wassenaar. Die zone ligt deels in Wassenaar en deels in Katwijk. Om dit – en nog een aantal andere zaken te regelen – moet Wassenaar er met Katwijk (en op de achtergrond provincie en rijk) uitkomen.

Het bestemmingsplan is een ‘kader’ waarbij nog veel moet worden uitgewerkt. Er is alle reden om kritisch te zijn en te blijven. De vraag waarom het draait is hoe borg je de belangen van Wassenaar in het proces, zowel het bestemmingsplan als het vervolg. Is dat langs de juridische weg of draait het vooral om invloed hebben en behouden. Dat laatste vraagt vertrouwen en brengt altijd onzekerheden met zich mee. Los van de vraag of het eerste goed te regelen is, blijft het een momentopname en partieel. Locatieontwikkeling is een langdurig proces, waarin veel kan veranderen. Onderdeel zijn van dat proces en goede contacten met de andere partijen levert misschien meer (invloed) op.

Verzet in woord en procedure tegen wat je niet zint is uitsluitend relevant als het bijdraagt aan effectief invloed op een ontwikkeling uitoefenen. Voor dit laatste is het van belang niet tegenover elkaar, maar naast elkaar te staan, zeker als overheden. Dat is het dilemma waarvoor Wassenaar staat.

Uit de krant