Defensie vraagt omgevingsvergunning voor sloop 6 munitiemagazijnen op MOB Maaldrift

vr 5 jun, 09:00 Achtergrond

Het ministerie van Defensie heeft een omgevingsvergunning aangevraagd voor de sloop van de gebouwen M1, M2 en M4 t/m M7 op het voormalige Mobilisatiecomplex Maaldrift (MOB). Vier van de te slopen gebouwen, te weten M2, M4, M6 en M7 liggen pal langs het provinciale fietspad Oude Trambaan en behoren daardoor tot de meest gezichtsbepalende opstallen op het in totaal 17,4 hectare metende complex.

Door Jos Knijnenburg

In december 2023 maakte Defensie haar Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) bekend. Uit het NPRD bleek dat het MOB Maaldrift wordt herontwikkeld tot een grootschalig opleidings- en trainingscentrum ten behoeve van de Koninklijke Marechaussee. In de woorden van Defensie “een trainingscentrum voor beroepsvaardigheden en een campus voor bewaken en beveiligen” Dat betekent de realisatie van tal van nieuwe faciliteiten, waaronder les- en examenlokalen, kantoorruimte, schietbanen en sport- en trainingsfaciliteiten. Aanvankelijk was onduidelijk of het bestaande complex qua ruimte aan de behoefte van Defensie zou voldoen, maar later bleek dat wat haar betreft de nieuwe ontwikkelingen binnen de hekken van Maaldrift kunnen plaatsvinden. De gemeente Wassenaar toonde zich in juli 2025 in het ‘Wassenaars Bod Mobilisatiecomplex Maaldrift’, “zeer tevreden” dat Defensie geen extra fysieke ruimte buiten het bestaande complex nodig lijkt te hebben. Wassenaar “onderschrijft de noodzaak tot een intensiever gebruik van het defensieterrein Maaldrift” en ”is partner om tot deze intensivering te komen”. In genoemd document is overwegend aandacht voor de gevolgen die de terreingrenzen overstijgen, met een zware klemtoon op de verkeerseffecten. Het terrein zelf bleef min of meer buiten schot. De afgelopen 2,5 jaar is het op Maaldrift zelf duidelijker drukker geworden en enkele maanden geleden werd het gedateerde schuifhek bij de hoofdingang vervangen, compleet met stoplicht en een nieuwe camerabeveiliging. Met de thans aangevraagde omgevingsvergunning voor de sloop van een aantal opstallen treed een nieuwe fase in. Op het MOB-complex Maaldrift, dat ‘buitengaats’ ook een drietal dienstwoningen omvat, staan in totaal 19 zogeheten L-gebouwen. Deze dienen voor voornamelijk voor opslag en als werkplaats. Gebouw T is bijzonder omdat groot materieel er voor en achter kan in- en uitrijden. Verspreid staan een zestal kleinere opslaglocaties. Bij de hoofdingang staat een wachtgebouw, bij de toegang aan de Maaldrift vinden we een gebouw dat bestemd was als kantoor annex kantine. Aan de zuidzijde bevinden zich de oude munitiemagazijnen, de M-gebouwen. Deze witgeschilderde gebouwtjes met zadeldak meten elk ongeveer 184 m2 en zijn bovenop prominent voorzien van ventilatie-units die ogen als lage schoorstenen. Vanwege ontploffingsgevaar zijn de M-gebouwen niet alleen voorzien van een relatief lichte dakconstructie, maar pal er naast is ook een zandlichaam of talud aangebracht. Op Maaldrift staan in totaal 7 M-gebouwen, waarvan er 4 schuin zijwaarts op het fietspad zijn gericht en 3 staan daar pal achter en haaks erop. In een onderzoek uit 2007 naar militair vastgoed worden in totaal 89 mobilisatiecomplexen beschreven die destijds verspreid over heel Nederland stonden. De architectuur van de gebouwen op MOB-complexen is door Defensie uniform toegepast. De gemeente Wassenaar heeft voor de beschrijving van het MOB Maaldrift in het bestemmingsplan Ammonslaantje/Maaldrift (2013) en de bijbehorende cultuurhistorische bijlage dankbaar gebruik gemaakt van het genoemde onderzoek, waarbij Maaldrift op landelijk niveau een hoge waardering krijgt. In de gemeentelijke stukken uit 2013 staat een helder advies dat feitelijk al vooruitloopt op een “transformatie” van het complex zoals die tien jaar later bekend werd gemaakt. Niet vreemd, want toen het onderzoek in 2007 werd gepubliceerd, waren tientallen mobilisatiecomplexen al afgestoten en/of gesloopt. In de cultuurhistorische bijlage bij het Wassenaarse bestemmingsplan staat het advies om tenminste één M-gebouw in stand te houden “als fysieke herinnering aan de militaire functie van het terrein”. Toeval of niet, de thans ingediende omgevingsvergunning voorziet niet in de sloop van het centraal gelegen gebouw M 3. Het advies voorziet bij herontwikkeling richting ontwerpers en plannenmakers overigens ook in de instandhouding van de bestaande hoofdstructuur van wegen en vraagt om respect voor het huidige overwegend groene karakter. De aanvraag van de omgevingsvergunning voor fysieke sloop van de eerste opstallen komt op een saillant moment. In het overdrachtsdossier voor de onlangs geïnstalleerde gemeenteraad wordt gesproken over verdere versterking van de erfgoedzorg, waarbij actuele thema’s zoals “Koude Oorlog-erfgoed” worden geïntegreerd. Het MOB Maaldrift is daarvan onmiskenbaar een in het oog springende exponent.