Trap naar Waalsdorpervlakte brengt in aanloop naar 4 mei tragische herinneringen naar boven
Voor buurtgenoten, bezoekers en gebruikers van sportcomplex De Roggewoning is de rechtstreekse wandelroute vanaf de sportvelden via de vrij steile trap naar de naastgelegen Waalsdorpervlakte wellicht geen onbekende, maar verreweg de meeste mensen die de vlakte op of rond 4 mei bezoeken doen dat of via de toegangen aan de Haagse zijde of komen via Meijendel. De trap van steigerhout tussen De Roggewoning en een circa 15 meter hoger gelegen rul zandpad dat op de rand van de Waalsdorpervlakte ligt, brengt in deze tijd van het jaar tragische herinneringen naar boven.
Door Jos Knijnenburg
Heel veel omwonenden heeft de Waaldorpervlakte waar tijdens de Tweede Wereldooroorlog honderden verzetsmensen door de Duitsers werden gefusilleerd en ter plekke begraven, nooit gehad. De schrijvers van het standaardwerk ‘Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog’ (1995) legden daarin een schokkende getuigenis vast van mevrouw Koot. Zij woonde ten tijde van de gebeurtenissen op de Waalsdorpervlakte in boerderij De Roggewoning die midden op het gelijknamige sportcomplex stond en waarvan tot op de dag van vandaag alleen het stalgedeelte is overgebleven, dat al decennia wordt gebruikt als clubhuis.
Boerderij De Roggewoning werd een paar maanden voor de bevrijding tijdens een bombardement op een munitiedepot in de duinen onherstelbaar zwaar beschadigd. Het clubhuis op De Roggewoning is dus slechts een deel van de oorspronkelijke boerderij, maar markeert tot op de dag van vandaag wel de plek waar het geheel heeft gestaan. De Roggewoning was oorspronkelijk onderdeel van een langgerekt akker- en weidegebied tussen het Haagse Duinzicht en het Wassenaarse Blankenburg aan de voet van de jonge duinen.
Op het huidige sportcomplex De Roggewoning is een deel van de oorspronkelijke toegangsweg vanaf de Buurtweg naar de naamgevende boerderij nog altijd prominent aanwezig en wordt intensief gebruikt door sporters en bezoekers van de drie sportverenigingen die hier al vele decennia buren zijn: HGC, RKSV Graaf Willem II-VAC en Countryclub Groen-Geel. Drie clubs met allemaal Haagse wortels en die allen beschikken over een rijk fusieverleden. Het complex ligt weliswaar in Wassenaar maar is eigendom van de gemeente Den Haag.
De fysieke veranderingen in de driehoek tussen de Buurtweg en de Landscheidingsweg gaan hier tegenwoordig wat langzamer. Zo werd de redelijk actuele upgrade van de accommodatie van Graaf Willem bij de viering van het eeuwfeest in 2012 al beschreven in een boek. Bij Groen-Geel maakte de interne Commissie Ontwikkeling Middenterrein onlangs via de site van de club bekend dat na bijna 4 jaar brainstormen er door Wassenaar een Omgevingsvergunning is verleend voor de bouw van een nieuwe opslag en kleedkamergebouw, waarvan de realisatie na de bouwvak op stapel staat. Die accommodatie komt zo ongeveer op de plek van boerderij De Roggewoning.
Aan de nog deels bestaande oprit vanaf de Buurtweg kleven “tragische herinneringen”, schreven Robert van Lit en Carla Scheffer 20 jaar geleden in hun boek ‘Boerenerfgoed’, waarbij werd verwezen naar een citaat uit ‘Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog’ over een verbijsterend schouwspel. Afkomstig van toenmalig bewoonster van De Roggewoning mevrouw Koot. “Ongeveer tweehonderd meter achter ons huis werden de fusillades voltrokken. Meestal ’s morgens om vroeg om half zes, maar ook weleens overdag. Er reed dan een geblindeerde wagen over onze oprijlaan tot aan de boerderij. Hier konden ze niet verder. De gevangenen moesten uitstappen en te voet verder het duin inlopen. Even later hoorden we dan een aantal schoten”.
Wie zich nu hiervan een voorstelling wil maken, moet zich realiseren dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zowel De Roggewoning als de naastgelegen Waaldorpervlakte aanmerkelijk leger oogden dan heden ten dage. De boerderij stond temidden van een door de Hofpleinlijn doorsneden agrarische omgeving en op de Waalsdorpervlakte was aanmerkelijk minder begroeiing dan nu. Het hoogteverschil op de duinrand bestond al, maar de helling was veel minder bebost.
Hoe de gevangenen in hun laatste momenten vanaf de boerderij via de huidige golfterreinen van Groen-Geel precies naar de executieplaats liepen is niet meer te zien, maar de veel later aangelegde trap toont dat aan dat de gevangen en soldaten flink moesten klimmen om in het ongeveer 15 meter hogere duingebied te komen. Vanaf de top van de trap is het hemelsbreed nog een korte wandeling naar het Rauterkruis, één van de gemarkeerde executieplekken nabij de Bourdonklok.