De zestien meesterwerken van Vanfleteren dwingen ons de oude meesterwerken met een nieuwe blik te bewonderen.
Door Nicole Siemer
Een solotentoonstelling voor de Vlaamse topfotograaf Stephan Vanfleteren in het Mauritshuis kon niet uitblijven. Voor Martine Gosselink, directeur van het Mauritshuis, lag dit voor de hand. Het iconische werk Corpus # 1632, dat Vanfleteren fotografeerde in 2022 voor de tentoonstelling FlashBack, als een hedendaagse interpretatie van Rembrandts iconische schilderij ‘De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp” moest een vervolg krijgen.
Om de samenwerking voor de solotentoonstelling op te starten lopen Gosselink, Vanfleteren en zijn partner Natascha, op een maandagochtend, door de lege zalen van het Mauritshuis. Vanfleteren mag als fotograaf opnieuw de dialoog aangaan met de oude meesters. Dat voelt naar zijn zeggen “zowel opwindend als beangstigend.”Maar de dag erna schrijft hij in zijn eerste brief aan Martine de woorden; “Ik neem de handschoen op Martine. Zowel met pixels als met woorden”.
Na deze eerste brief komt er een intensieve briefwisseling tot stand. De brievenschrijvers vragen zich regelmatig af of enkele wereldleiders van vandaag, wel eens ergens spijt van hebben of berouw. Het valt Stephan in de briefwisseling op dat er vandaag de dag weinig ruimte is voor spijt of dat men terugkomt op beslissingen.
Kunstenaars hebben daar minder moeite mee. Pentimenti is zelfs een geijkte term waarmee de overschilderingen of correcties aangeduid worden die een kunstenaar tijdens het creatieve proces heeft aangebracht.
Het gonst in het Mauritshuis van de Pentimenti. In zekere zin maakt het de schilderijen alleen maar boeiender. Zo kunnen we ons de vraag stellen of de stier van Potter wel een stier is? De ‘kloten’ van de stier blijken na recente restauratie beduidend groter te zijn geweest. Voor Stephan aanleiding om de twee werken Bull’s Balls en Udder te fotograferen. De stijl van Vanfleteren typeert zich door soberheid, zoveel mogelijk weg te laten, maar de boodschap komt met zijn beelden intens binnen. Kijk door de lens van Stephan Vanfleteren en ontdek een nieuwe blik op Vermeer, Rembrandt en de andere meesters van het Mauritshuis.
Het boek ‘Pentimenti’, brieven over pigment, licht en troost is een absolute aanvulling op de tentoonstelling. Het bijna poetische Vlaamse schrift van Stephan, doorspekt met humor, zelfspot en ook hier met een bepaalde hardheid. De grote kennis en liefde voor de kunstgeschiedenis van Martine en de vele wereldvraagstukken die continu voorbijkomen, vormen samen een prachtig naslagwerk.
Pentimenti, Stephan Vanfleteren tussen de meesters is te zien tot 23 augustus in het Mauritshuis.
