Eerste lustrum Limes als Unesco Werelderfgoed levert schat aan regionaal-recreatieve opties op
Op 27 juli 2021 werd de 2000 jaar oude Noordelijke grens van het toenmalige Romeinse Rijk die zich langs de Rijn tussen Lobith en Katwijk aan Zee uitstrekt, ingeschreven op de Unesco Werelderfgoedlijst. Die grens was geen scheidslijn, maar een levendig grensgebied vol handel tussen de Romeinen en de Germanen, met de Rijn en oude Rijn als handige aanvoerroute. Het Limesgebied, waarbinnen en in de directe nabijheid, zoals op het voormalige vliegveld Valkenburg, tal van bijzondere vondsten zijn gedaan, loopt feitelijk op een steenworp afstand van de huidige noordelijke grens van de gemeente Wassenaar en dat maakt dat de viering van het eerste lustrum als Werelderfgoed ook aan ons dorp niet stilletjes voorbijgaat.
Door Jos Knijnenburg
Zo zijn in de Openbare Bibliotheek in de Langstraat meerdere fysieke publicaties over 5 jaar Limes als Werelderfgoed, gratis verkrijgbaar. Zo is er een fraaie Routegids Limes beschikbaar met wandel- en fietsroutes in en om Wassenaar, waarbij de deelnemers tal van sporen van Romeins erfgoed tegenkomen. Zo is er voor de liefhebbers een 55 kilomter lange fietsroute uitgezet die door, maar ook deels om Wassenaar heen loopt. Aardig daarbij is dat het vroegere Romeinse Corbulokanaal, een soort zijtak van de Limes en Oude Rijn, deels samenvalt met wat nu de Vliet tussen Voorschoten en Leidschendam-Voorburg is. Wie met het thema Limes te voet of per fiets op pad gaat, komt langs de uitgezette routes meerdere musea tegen waar tal van bijzondere archeologische vondsten uit de Romeinse tijd tentoongesteld worden. Een speciale vermelding verdient wellicht het Torenmuseum in Valkenburg, dat hemelsbreed op een steenworp van Wassenaar is gelegen. Want binnen Valkenburg zijn maar liefst twee speciale Werelderfgoedlocaties gelegen. In het oude centrum van Valkenburg, dat in de Romeinse tijd ‘Preatorium Agrippinae’ heette, lag een Romeins fort dat omstreeks 40 na Christus werd gesticht en waarin troepen waren gelegerd. Op ongeveer een kilometer afstand lag een dorpje waar burgers woonden, De Woerd. Tussen De Woerd en de oude Rijn lag de Limesweg. Het huidige oude tuinbouwgebied De Woerd, laf altijd letterlijk en figuurlijk in de schaduw van het naastgelegen Marinevliegkamp Valkenburg, maar aan die betrekkelijke anonimiteit is een einde gekomen nu de gemeente Katwijk naast het plan Valkenhorst op het oude vliegveld, ook grote ambities met de gebieden De Woerd en het naastgelegen Zijlhoek heeft. Een Amerikaanse farmaceut ziet de Zijlhoek als een verlenging van het Leidse Biosciencepark en wil er een gigantische fabriek voor medicijnen gaan bouwen en Katwijk ziet hier ook mogelijkheden voor extra woningbouw. De site van de oude Romeinse nederzetting de Woerd mag daarbij echter niet worden bebouwd. In 2020 werden tijdens archeologisch onderzoek op het voormalige vliegveld Valkenburg resten van een apart Romeins legerkamp ontdekt, waarmee de betekenis van Preatorium Agrippinae nog eens werd onderstreept. Het plaatselijke Torenmuseum, lettelijk gevestigd in een toren die vanuit Wassenaar Noord goed zichtbaar is, ligt precies op de plek waar ooit het Romeinse fort Valkenburg heeft gelegen en heeft veel bijzondere vondsten in haar collectie. Aan grootschalige nieuwbouw is wettelijk een eis tot archeologisch onderzoek verbonden. De verwachting is dan ook dat er met alle geplande nieuwbouw ten noorden van Wassenaar nog wel het een en ander uit de bodem te voorschijn gaat komen, zoals ook bleek bij de aanleg van de Rijnlandroute die deels de Limes toucheert, Op dit moment wordt in de Duivenvoordecorridor tussen Voorschoten en Leidschendam-Voorburg volop gebouwd aan ondermeer het deelplan Vlietvoorde pal naast de gemeentegrens van Voorschoten. Daar zijn niet alleen restanten van het verdwenen landgoed Oostbos gevonden, maar dankzij de ligging pal aan het Corbulokanaal ook sporen uit de Romeinse tijd. Ter gelegenheid van 5 jaar Limes Werelderfgoed is ook een gratis verkrijgbaar rijk geïllustreerd tijdschrift verschenen en is de speciale site limes.nl opgefrist. Daarop zijn tal van wetenswaardigheden en een uitgebreide agenda met evenementen te vinden